10 verhalen uit het ABC van de Tour de France: #1 - Amsterdam

In mei van dit jaar verscheen het boek het ABC van de Tour de France van Bicycling-auteur Roy Schriemer bij uitgeverij Edicola.nl. We publiceren een selectie van deze verhalen op de website, nu de Tour-koorts toeneemt. Een voorproefje, voor wie niet genoeg krijgt van de truien, de bergen, de hoofdrolspelers en alle randzaken uit de historie van de bekendste wielerwedstrijd ter wereld. In deze editie: Amsterdam.

>>> Winactie! Lezers van Bicycling.nl kunnen het boek winnen: laat hier weten wat jouw favorieten Tourmoment was en waarom jij de allergrootste Tourfan bent. De 10 leukste antwoorden winnen een boek.

Niet Parijs, maar Amsterdam in 1954

De openingsetappe zelf zou de Nederlandse hoofdstad niet veel brengen als je het vergelijkt met hoe een Grand Départ tegenwoordig voor een vol programma zorgt, maar historisch was het zeker dat een Ronde van Frankrijk niet alleen de grens overtrok maar ook daadwerkelijk vanuit een ander land vertrok. Niet uit Parijs maar uit Amsterdam dus dit keer. Die eerste keer in 1954 was toen dus heel bijzonder, maar zou nog vele malen nagevolgd worden. In Nederland alleen al door Scheveningen, Leiden, Den Bosch, Rotterdam en Utrecht.

Inmiddels vindt dit zogeheten Grand Départ vaak om en om in Frankrijk en in het buitenland plaats en is er al circa 25 keer buiten de Franse landsgrenzen gestart. Nederland heeft met zes Tourstarts het record in handen van die buitenlandse vertrekplaatsen, maar België volgt met vijf stuks op de voet. Zelfs in Ierland en Groot-Brittannië zag het publiek al eens de belangrijkste rittenkoers van de wielerkalender uit hun land vertrekken.

100.000 gulden

Tourdirecteur Jacques Goddet zag in 1954 een mogelijkheid zijn ronde internationaal nog nadrukkelijker op de kaart te zetten, terwijl het ook al snel een geweldig verdienmodel zou zijn voor de wedstrijd. Voor de start moest honderdduizend gulden worden neergeteld, waarvan de stad Amsterdam een kwart voor haar rekening nam. Officieel kreeg Amsterdam deze bijzondere Tourstart als eerbetoon aan de Nederlandse wielrenners die in 1953 het ploegenklassement en vijf etappes wonnen. 

Epicentrum van de Tourstart was het Olympisch Stadion, in 1927 opgeleverd vanwege de enige Olympische Spelen ooit in ons land een jaar later. Onder de starters waren de Amsterdammers Hein van Breenen en Henk Faanhof, terwijl Wout Wagtmans veel bekijks trok bij zijn steeds meer wieler enthousiast rakende landgenoten. De toegevoegde waarde van het evenement zat uiteindelijk vooral in het van nabij kunnen bekijken van de renners en het wagenpark van de ronde met al die buitenlandse kentekens. Die namen een week lang bezit van de stad. Ook was de medische keuring deels te aanschouwen door het publiek. Uiteindelijk reed het peloton op donderdag 8 juli weg uit Amsterdam om er niet meer terug te keren, maar een succes was het wel:  het publiek stond er rijen dik naar te kijken en zag ook de reclamekaravaan - met voornamelijk Franse bedrijven en producten daarin - vertrekken. Amsterdam tekende vele jaren later nog wel voor de start van de Giro d’Italia, maar pogingen het Grand Départ opnieuw naar de stad te krijgen, strandden. 

Wout Wagtmans

Dat evenement had het 750-jarig bestaan in 2025 moeten opsieren, maar de geschatte kosten van circa  vier miljoen aan gemeenschapsgeld konden niet op politieke steun rekenen. De wedstrijd vertrok in 1954 geneutraliseerd vanuit de Nederlandse hoofdstad, om 11 uur klonk het startschot op de Sloterweg. Burgemeester Arnold Jan d’Ailly tekende ervoor. Het peloton vertrok richting het Belgische Brasschaat, waar Wout Wagtmans wel een Nederlandse tintje gaf aan de rit door te winnen. Onderweg passeerde hij zijn woonplaats Breda. Terwijl ook Scheveningen werd aangedaan.