10 verhalen uit het ABC van de Tour de France: #3 - Demonstraties

In mei van dit jaar verscheen het boek het ABC van de Tour de France van Bicycling-auteur Roy Schriemer bij uitgeverij Edicola.nl. We publiceren een selectie van deze verhalen op de website, nu de Tour-koorts toeneemt. Een voorproefje, voor wie niet genoeg krijgt van de truien, de bergen, de hoofdrolspelers en alle randzaken uit de historie van de bekendste wielerwedstrijd ter wereld. In deze editie: Demonstraties.

>>> Winactie! Lezers van Bicycling.nl kunnen het boek winnen: laat hier weten wat jouw favorieten Tourmoment was en waarom jij de allergrootste Tourfan bent. De 10 leukste antwoorden winnen een boek.

Tour en Vuelta 2025 geteisterd

Hoewel het in de later verreden Ronde van Spanje van 2025 pas echt uit de hand liep en er daar zelfs finales moesten worden ingekort omdat geëist werd dat Israel-Premier Tech de ronde zou verlaten, verstoorde een protest tegen de Israëlische bezetting van Gaza ook al de Tour de France. In de finale van de elfde etappe ging de aandacht niet alleen uit naar ritwinnaar Jonas Abrahamsen, maar ook naar een demonstrant die zijn moment pakte voor de Palestijnse zaak. De actievoerder hinderde de renners niet daadwerkelijk en werd hardhandig over de hekken gewerkt. In de Vuelta zouden later zulke grote groepen de ritten verstoren dat de blokkades niet meer zo gemakkelijk konden worden opgelost.

Franse Demonstratiecultuur

Uiteraard was de Tour de France als groots uitgezonden sportevenement altijd al een plek waar demontranten de aandacht van pers en publiek zochten. In de Tour van 2018 blokkeerden boeren de weg vanwege het stoppen van subsidies. Met strobalen en schapen, maar uiteindelijk was het de politie die ongewild voor de meeste hinder zorgde. De begeleidende motoragenten wisten de blokkade ongedaan te maken, maar de renners reden door wolken van daartoe gebruikt traangas. Even later stond het peloton opnieuw stil, maar nu om het branderige gevoel in de ogen van de coureurs te verhelpen met water.

De jaren zeventig waren onrustig in alle opzichten. Demonstraties van links en rechts bleven niet uit en  in Europa waren er tal van afscheidingsgroepen die het geweld niet schuwden. Ook de Ronde van Frankrijk ontsprong de dans niet. In de Tour de France van 1974 werden spijkers op de weg gegooid door boze boeren. Maar de sfeer was sowieso zeer grimmig rond deze editie. Zo bliezen Baskische separatisten verschillende voertuigen van de Tourkaravaan op tijdens de nacht. Niemand raakte gewond, maar de kwetsbaarheid van de ronde  werd nog eens benadrukt. Dat jaar was de Tour de France dan ook zwaar beveiligd. Vier jaar later waren de demonstraties bij de Tourstart in Leiden een stuk vreedzamer, daar wilde demonstranten aandacht vragen voor de in hun ogen onwenselijke Franse aanwezigheid als kolonisator in Afrika. Publiciteit kwam er, maar door het slechte weer en de geschrapte rituitslag ging het de volgende dag niet echt over deze actie.

Renners protesteren zelf

Ook in de jaren tachtig waren er incidenten, dit keer door boeren, die het niet eens waren met voornamelijk Europees beleid. Korte verstoringen met veelal begrip van de renners. De renners zelf protesteerden zelf ook enige keren. Onvergetelijk is het moment dat Bernard Hinault in 1978 in Valence d’Agen het peloton maande net voor de geplande finish de voeten aan de grond te zetten. Beu van de lange verplaatsingen en het etappeschema met soms dubbele etappes. Toen de organisatie doof bleef voor dit geluid werd men in het commerciële hart geraakt. Er was die dag geen ritwinnaar. En zo toonde Hinault – die zelf in Parijs-Nice ooit rake klappen uitdeelde aan demonstranten die de route blokkeerden – zich een leider. En dat bij zijn Tourdebuut. In 1966 onderbraken de renners een etappe uit protest tegen het invoeren van onaangekondigde dopingcontroles. En in de Tour de France van 1998 staakten de renners, ze waren het beu dat de politie invallen bleef doen en arrestaties bleef verrichten in deze beruchte EPO-tour.