10 verhalen uit het ABC van de Tour de France: #7 - Theo Middelkamp

In mei van dit jaar verscheen het boek het ABC van de Tour de France van Bicycling-auteur Roy Schriemer bij uitgeverij Edicola.nl. We publiceren een selectie van deze verhalen op de website, nu de Tour-koorts toeneemt. Een voorproefje, voor wie niet genoeg krijgt van de truien, de bergen, de hoofdrolspelers en alle randzaken uit de historie van de bekendste wielerwedstrijd ter wereld. In deze editie: Theo Middelkamp.

>>> Winactie! Lezers van Bicycling.nl kunnen het boek winnen: laat hier weten wat jouw favorieten Tourmoment was en waarom jij de allergrootste Tourfan bent. De 10 leukste antwoorden winnen een boek.

Eerste Nederlandse grootwinnaar

Deze renner werd op 23 februari 1914 geboren in Zeeuws-Vlaanderen, net aan de goede kant van de grens dus om de eerste wereldoorlog te vermijden, want Nederland was immers neutraal. Hij zou Nederland op de wielerkaart zetten door als eerste landgenoot een etappe te winnen in La Grande Boucle en door als eerste het WK Wielrennen te winnen. In zijn eerste wielerwedstrijd werd hij zestiende van de zestien en hij vertrok zonder prijs naar huis, zo vertelde hij Maandag Prinsjesdag van de NPO in één van de schaarse interviews die hij gaf. Theofiel Middelkamp was de tweede zoon uit een gezin met negen kinderen.

'Ik kan van roem en eer niet leven'

Hij maakte snel naam op de fiets en daarom vroeg wielerjournalist Joris van den Bergh, die ijverde om Nederlanders naar de Tour de France te krijgen om zo ook het evenement voor het Nederlandse publiek aantrekkelijker te maken, Middelkamp om in de Tour te starten. Dat was in 1936. In de eerste bergetappe eindigde hij in de top tien zonder enige ervaring rijden bergop. ‘’Hoger dan een molshoop was ik niet gewend’ vertelde hij. Het gaf vertrouwen en toen op de Franse feestdag 14 juli een bergetappe van Aix-les-Bains naar Grenoble op het programma stond, toonde hij zich zelfverzekerd en gretig.  De etappe voerde over de Col de Galibier en de beklimmingen en afdalingen voerden over vaak onverharde wegen. Toch wist hij in Grenoble te winnen en zo werd hij de eerste Nederlander ooit die een rit won in de Tour de France. Een jaar later moest hij al snel opgeven wegens een valpartij waarbij hij een vinger brak. In 1938 won hij de etappe tussen Bayonne en Pau. In het eindklassement speelde hij nooit een rol. Omdat hij in zijn laatste Tour maar vijfduizend Franse francs verdiend had en vier weken van huis was, besloot hij de ronde voortaan links te laten liggen. Hij ging in plaats daarvan criteriums rijden waar veel prijzengeld te verdienen was. Dat deze minder aanzien hadden, deerde hem niet. Een gevleugelde uitspraak van hem was dan ook: ‘Ik kan van roem en eer niet leven’.

Sterven op de fiets

Nadat de Tweede Wereldoorlog  al een flinke kloof in zijn loopbaan had geslagen, stopte hij in 1951 met wielrennen.  Behalve de twee Tourritten en het WK van 1947 (Reims, Frankrijk) staan zeges in onder meer de GP Stad Vilvoorde (2x), de Sluitingsprijs Putte-Kapellen, de Omloop van Oost Vlaanderen en het NK Wielrennen (3x) op zijn naam. Ook stond hij nog twee keer (als tweede en derde) op het podium van het WK wielrennen en was hij twee keer derde in de Scheldeprijs. In het eerder aangehaalde interview zei hij dat hij als geen ander kon sterven op de fiets. "En dat heb je nodig als je wilt slagen als coureur." Hij overleed uiteindelijk op 2 mei 2005 op 91-jarige leeftijd. Een echte Nederlandse wielerpionier was heengegaan.