Waarom je longen pijn kunnen doen bij kou

Het was even wachten, maar koud, dat is het wel geworden nu. Dat is letterlijk even schakelen, ook voor je longen. Een sportarts legt uit waar het brandende gevoel vandaan komt.

Als je met deze temperaturen aan je intervaltraining bezig gaat weet je één ding zeker: je krijgt een branderig en pijnlijk gevoel in je longen. Maar hoe komt dat eigenlijk?

Brandend gevoel bij inademen koude lucht

Natuurlijk ga je ook in deze wintermaanden trainen, temperaturen kunnen je niets schelen en fietsen op een indoortrainer zie je niet zitten. Dus je trekt passende kleding aan en gaat naar buiten. Niets aan de hand.

De spieren voelen goed aan, maar elke ademhaling geeft een brandend gevoel in je longen. Je stopt en vraagt je af: waarom doet die koude lucht zo veel pijn? Het is een veelvoorkomende vraag in perioden dat het kwik flink onder nul blijft hangen. Het lijkt alsof onervaren sporters er meer last van hebben. Dit is de uitleg voor dat brandende gevoel in de longen.

Longen zijn als een boom met vertakkingen

De longen zijn geweldige organen. Ze verwarmen de ingeademde lucht tot op lichaamstemperatuur en maken de lucht bovendien vochtiger. Het tere longweefsel wordt daarbij niet beschadigd. Stel je een grote boom voor, waarvan de stam zich in twee hoofdtakken opdeelt. Die takken splitsen zich op hun beurt in dunnere takjes en dat gaat door tot de twijgjes waaruit de bladeren ontkiemen. Zie je dat voor je? Draai dat beeld dan ondersteboven, en verklein het tot hij in je borstholte past. De stam, dat is de luchtpijp; de zijtakken de bronchiën en de blaadjes zijn de alveoli (de longblaasjes).

Die opwarming en bevochtiging van de lucht gebeurt snel. Het begint al in de mond- en neusholte waar de ingeademde lucht al gauw de lichaamstemperatuur bereikt en de luchtvochtigheid op 100 procent komt. Dat is dus ruim voordat de lucht dieper in de ademhalingsboom komt. In de longblaasjes, die in direct contact met de bloedvaten staan, vindt de gasuitwisseling plaats. Zuurstof wordt door het bloed opgenomen, koolstofdioxide wordt afgestaan. De ingeademde lucht heeft een verkoelend effect, terwijl uitgaande lucht wat warmte toevoegt aan het longweefsel.

Droge lucht ontmoet warme lucht

Koude lucht is ook droge lucht. Het brandende gevoel dat je voelt bij het ademen in de kou wordt waarschijnlijk veroorzaakt doordat de inkomende koude, droge lucht vroeg bij de inademing in contact komt met de warme, vochtige lucht die vanuit de longen naar buiten wil. Bij de meeste mensen verdwijnt dit gevoel na enkele ademhalingen. Het verschijnsel staat niet bekend als schadelijk voor een gezonde long. Dat is anders bij iemand met astma. Dan kan het een bronchospasme-aanval veroorzaken. Maar het is zeker niet zo dat het longweefsel in koude lucht zal bevriezen. Daar hoef je geen angst voor te hebben. Het uitgebreide netwerk van de bloedvaten in het longweefsel voorkomt dat dit gebeurt.

Voor zover we nu weten kunnen de longen extreem koude temperaturen aan zonder beschadigd te raken. Voor duursporters uit Scandinavië en Noord-Amerika is een temperatuur van min 40 graden Celsius geen ongewone temperatuur, en het weerhoudt ze er niet van om buiten te schaatsen, skiën, langlaufen of hardlopen of zelfs fietsen. Het lijkt erop dat Moeder Natuur een slim koudebestendig ademhalingssysteem heeft ontworpen dat heel goed bestand is tegen barre winterse omstandigheden.

Als je desondanks toch last hebt van de koude lucht tijdens de training, dan zijn er een paar trucs die kunnen helpen. Je kunt een sjaal, buff of bivakmuts dragen om de lucht ‘voor te verwarmen’ voordat je hem inademt.

Conclusie

Je kunt onder koude omstandigheden buiten trainen zonder bang te zijn om je longen te beschadigen. Het brandende gevoel zal snel verdwijnen.