Hoe stel je een achterderailleur af

Het afstellen van je derailleur: voor veel fietsers klinkt het als hogere wiskunde of een rotklus waarbij je steevast vieze handen krijgt. Maar met een beetje basiskennis én het juiste gereedschap kom je een heel eind, ook bij de nieuwste elektronisch geschakelde groepsets van SRAM en Shimano.

Mechanisch schakelen: dit moet je weten

In 90% van de gevallen ligt de oorzaak van slecht schakelen bij de kabelspanning. Door vuil of slijtage aan de binnenkabels gaat vooral het afschakelen vaak stroever dan het opschakelen. Check dus of je kabels soepel lopen, of vervang ze als ze aan hun einde zijn.

Bij een mechanisch systeem draait het afstellen vooral om drie zaken: de eindschroeven (high en low limit), de kabelspanning, en de stand van het derailleurpad. Volg deze stappen:

1. Zet de ketting op het kleinste tandwiel achter en het kleinste voor
   Zo start je met maximale kabelontspanning en voorkom je spanningsverschillen tijdens het afstellen.
2. Controleer of je derailleur recht staat
   Kijk van achteren of de derailleur precies onder de tandwielen hangt. Zo niet, dan is je derailleurpad waarschijnlijk verbogen, laat dit dan eerst richten of vervangen.
3. Stel de H-schroef in (high limit screw)
   Deze bepaalt hoe ver de derailleur naar buiten mag bewegen (kleinste tandwiel). Draai totdat het bovenste derailleurwieltje netjes onder het kleinste tandwiel staat.
4. Span de kabel lichtjes aan
   Draai aan de barrel adjuster (de draaiknop op je shifter of derailleur) tot je een lichte spanning voelt op de kabel. Draai de schroef uit om spanning toe te voegen, in om het te verminderen.
5. Schakel nu naar het grootste tandwiel achter
   Als dit niet soepel gaat, moet de kabel iets strakker. Gaat het schakelen te ver door, dan is de kabel juist te strak.
6. Stel de L-schroef in (low limit screw)
   Dit begrenst de beweging naar het grootste tandwiel. Zorg dat het derailleurwieltje recht onder het grootste tandwiel staat, maar voorkom dat de derailleur in het wiel kan komen.
7. Test alle versnellingen
   Schakel langzaam heen en weer over de cassette. Hoor je gekraak of blijft de ketting hangen? Draai dan telkens een kwartslag aan de barrel adjuster tot het soepel loopt.
8. Controleer de B-screw
   Dit is de stelschroef waarmee je de afstand tussen het bovenste derailleurwieltje en de cassette regelt. Te dicht bij geeft lawaai, te ver weg schakelt traag. Als vuistregel: zo’n 5-6 mm ruimte bij het grootste tandwiel.

Let ook op het derailleurpad: als dat verbogen is (bijvoorbeeld door een valpartij of transport), heeft bijstellen weinig zin. Dan kun je beter eerst dat onderdeel vervangen of laten richten.

Elektronisch schakelen met SRAM of Shimano Di2

Heb je een elektronisch geschakelde groepset, zoals Shimano Di2 of SRAM AXS, dan wordt het nog makkelijker. Geen kabelspanning om je druk over te maken, wel digitale precisie.

• Shimano Di2: gebruik de "E-Tube"app bij 12-speed, hiermee verbind je via Bluetooth met de groepset en kun je gemakkelijk via de app de derailleurs afstellen. Rij je 11-speed, dan kun je via de knop op de junction box de groepset in afstel-modus zetten. Houd de knop een paar seconden ingedrukt totdat het lampje begint te knipperen, je zit nu in microadjust-modus en kunt met je shifters de derailleur afstellen.
• SRAM AXS: houd de AXS-knop op je achterderailleur ingedrukt tot het lampje wit knippert. Je zit nu in afstelmodus. Tik op de shifters om kleine correcties te maken.

In beide gevallen geldt: zorg dat je ketting recht loopt tijdens het bijstellen (grote blad voor en midden van je cassette achter). Zo voorkom je dat je te veel of juist te weinig bijstelt.

Geen zin in geklooi?

Is het je allemaal net iets te technisch, of heb je geen zin in vieze handen? Breng je fiets dan naar een fietsenmaker, die zullen je zeker weten kunnen helpen.