Actieradius e-bike: Waarom je display er naast zit

Actieradius is het enige getal op je display dat geen meting is maar een voorspelling. Nog 34 kilometer bij vertrek. Tien kilometer verder staat er nog 19. Je hebt niks geks gedaan, je accu is niet stuk, en toch zijn er onderweg vijftien kilometer verdwenen die je nooit hebt gereden.

>>> Wil je op de hoogte blijven van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen. Abonneren op Bicycling magazine of losse nummers kopen doe je in onze shop!

Je display meet niets, het extrapoleert

Ik heb jaren op vermogen gereden. 285 watt, hartslag 155 max, cijfers op een teller waar ik als een gelovige naar keek. Alleen zei die teller altijd wat ik net had gedaan. Nooit wat er ging komen.

Je e-bike doet exact hetzelfde, maar dan met een belofte erbij. Wat je accu weet is hoeveel energie er nog in zit. Wat hij niet weet is wat jij van plan bent. Dus rekent het systeem met je laatste kilometers: je ondersteuningsstand, je snelheid, je verbruik. En dat verbruik hangt weer af van dingen die jij die ochtend hebt bepaald, zoals de bandenspanning waarmee je vertrok.

Zolang je op hetzelfde stuk weg blijft, met dezelfde wind, klopt die som redelijk. Dan draai je de dijk op. Wind pal op je kop. Tik. Vier kilometer eraf terwijl je er één reed. Er is niks kapot. De aanname onder dat getal is alleen ongeldig geworden, en het display merkt dat pas nadat het is gebeurd. Je hebt dus geen teller voor je neus. Je hebt een optimist met een geheugen van tien minuten.

Kou kost je een kwart, en pas onderweg merk je het

Bosch is er zelf duidelijk over: naarmate de temperatuur daalt neemt de prestatie van de accu tijdelijk af doordat de elektrische weerstand toeneemt, en in de winter mag je dus een lagere actieradius verwachten. Je ziet hetzelfde principe terug in waarom je vermogensmeter in de kou andere watts toont.

Hoe groot dat effect is hangt af van wie je het vraagt. In een overzicht van vakmedium eBike24 wordt gesproken over 15 tot 25 procent verlies bij temperaturen onder nul, bovenop alle andere factoren. Dat is geen onafhankelijke meting maar een vakinschatting, en zo moet je het ook lezen.

De rekensom is alsnog ongemakkelijk. Een accu van 625 Wh die in juli negentig kilometer haalt, komt in januari bij vriesweer eerder rond de zeventig uit. En je display weet dat pas als het al bezig is.

Zelfs de fabrikant zet er een disclaimer onder

Dit is het stuk dat mij het meest opviel. Bosch heeft een online rekentool voor je actieradius, en eronder staat wat die uitkomsten waard zijn: schattingen die kunnen afwijken van het werkelijke resultaat, afhankelijk van je rijomstandigheden en externe invloeden.

Er staat nog iets bij. De berekende waarden gelden voor een nieuwe accu, die net als elke lithium-ionaccu veroudert, en dat beïnvloedt het werkelijke resultaat. Voor de nauwkeurigheid wordt geen aansprakelijkheid aanvaard.

Vertaald: de fabrikant zegt zelf dat het een indicatie is. Wie er een belofte van maakt, is de folder of de verkoper. Handig om te weten als je uitrekent hoeveel kilometer je moet fietsen om een e-bike terug te verdienen, want daar gaat de opgegeven actieradius zo de rekensom in.

Het verklaart ook waarom testers zoveel moeite doen. De Consumentenbond meet op een rollenbank en laat een fietsrobot de kracht op de pedalen zetten, juist om goed te kunnen vergelijken. De ANWB vermeldt de actieradius voor een gemengd traject, grotendeels vlak met enkele klimmetjes. Twee serieuze methodes, twee verschillende uitkomsten. Fabrieksopgaven en testcijfers leg je dus niet zomaar naast elkaar.

Je stand en de wind zijn de twee grote hefbomen

De rest is fysica die elke wielrenner kent. Luchtweerstand loopt op met het kwadraat van je snelheid, is bij 25 km/u al merkbaar en wordt boven de 30 km/u de dominante factor. Op een speed pedelec is dat je hele verhaal.

Verder komen de bekende verdachten langs: ondersteuningsstand, totaalgewicht, bandenspanning, optrekken en remmen. Bosch noemt een cadans tussen 60 en 90 omwentelingen per minuut ideaal, en wijst erop dat vaak optrekken en afremmen net als bij een auto minder zuinig is dan lang gelijkmatig doorrijden. Meer over accu's, motoren en de rest van je materiaal vind je in onze rubriek fietsen en spullen.

Niks daarvan is spannend. Alles daarvan zit in dat ene getal dat elke tien minuten van gedachten verandert.

Wat betekent dit voor jou als fietser

• Reken met watturen, niet met het display. Een vuistregel uit de accuhandel is ongeveer 20 kilometer per 100 Wh onder gemiddelde Nederlandse omstandigheden, en eerder 14 km per 100 Wh bij stevig weer, klimwerk en gemiddelde ondersteuning. Een accu van 500 Wh betekent dus 70 tot 100 kilometer, niet 100.
• Plan op de onderkant van je bereik. Thuiskomen op 20 procent is saai. Duwen op 0 procent duurt lang.
• Kijk naar de trend, niet naar het getal. Zakt je resterende bereik sneller dan je kilometers oplopen, dan verandert er iets aan wind, stand of temperatuur. Dat is bruikbare informatie.
• In de winter: accu binnen bewaren en pas vlak voor vertrek in je fiets zetten. Rijden warmt hem op, dus je eerste kilometers zijn je slechtste.
• Pomp je banden. Het is de goedkoopste actieradius die je kunt kopen.

Je display doet zijn best

Op de racefiets heb ik het jarenlang omgekeerd gedaan. Eerst kijken wat er stond, dan pas voelen wat mijn benen deden. Dat werkt niet, en op een e-bike werkt het net zo min. Je display is geen leugenaar. Het is een schatter die zijn best doet, met te weinig informatie.