Aerodynamica: gratis snelheid met een kanttekening
Gijs Ferkranus
Sneller fietsen is mooi, maar tegen welke prijs?
>>> Wil je op de hoogte blijven van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen
Wie tegenwoordig naar het profpeloton kijkt, ziet het overal: extreem lage houdingen, smalle armen en hoofden die bijna tegen het stuur gedrukt zitten. De zoektocht naar aerodynamica lijkt geen grenzen meer te kennen. Begrijpelijk, want een goede aero-positie levert direct snelheid op. Maar wat doet zo’n houding eigenlijk met je lichaam? En moeten amateurs daar wel naar streven?
Aerodynamica: gratis snelheid met een kanttekening
De voordelen van een aerodynamische houding zijn duidelijk. Bij snelheden boven de 30 km/u is luchtweerstand veruit de grootste tegenstander van een wielrenner. Tot wel 80 tot 90 procent van de weerstand die je ondervindt, komt van de lucht. Door je houding te verlagen en je frontaal oppervlak te verkleinen, kun je dus aanzienlijk sneller rijden zonder extra vermogen te leveren.
Uit verschillende windtunneltests blijkt dat een lagere positie 10 tot 30 watt kan besparen bij snelheden rond de 40 km/u. Dat kan het verschil zijn tussen aanhaken of lossen, tussen winnen of verliezen. Geen wonder dat profs alles uit de kast halen om zo aerodynamisch mogelijk te zitten.
Maar die winst heeft ook een keerzijde.
Minder open heuphoek: minder vermogen?
Een van de belangrijkste gevolgen van een aero-positie is dat je heuphoek kleiner wordt. Je zit lager, je rug wordt vlakker en je bovenlichaam komt dichter bij je benen. Dat kan invloed hebben op je vermogen.
Wanneer je heuphoek kleiner wordt:
- kunnen je bilspieren minder efficiënt werken
- neemt de bewegingsvrijheid af
- kan je ademhaling worden beperkt
Het resultaat? Je kunt wel aerodynamischer zijn, maar soms ook minder kracht leveren. Daarom zoeken profs naar de balans tussen aerodynamica en vermogen. Want een extreem lage positie heeft weinig zin als je vermogen met 20 watt daalt.
Voor amateurs is dat evenwicht nog belangrijker. Waar profs werken met bikefitters, fysiotherapeuten en krachtcoaches, moeten recreatieve renners vaak zelf uitzoeken wat werkt.
De belasting voor nek, rug en schouders
Een aero-positie vraagt veel van je lichaam. Vooral je nek, onderrug en schouders krijgen het zwaar te verduren.
Veelvoorkomende klachten bij een te agressieve houding zijn:
- nekklachten door omhoog kijken
- onderrugklachten door een vlakke rug
- tintelende handen door extra druk op het stuur
- schouder- en trapeziusklachten
Vooral lange ritten kunnen dit probleem versterken. Waar een aero-positie in een korte wedstrijd prima vol te houden is, kan diezelfde houding tijdens een rit van drie uur tot serieuze klachten leiden.
Dit zie je ook bij amateurs die hun stuur extreem laag zetten. In de eerste kilometers voelt het snel en professioneel, maar na een uur begint het lichaam tegen te werken.
Ademhaling: onderschat effect
Een aero-positie kan ook invloed hebben op je ademhaling. Wanneer je bovenlichaam lager zit, wordt je borstkas minder vrij. Daardoor kan diep ademhalen moeilijker worden.
Dit effect is klein bij goed getrainde renners, maar kan bij amateurs duidelijk merkbaar zijn. Zeker bij intensieve inspanning kan een minder vrije ademhaling het verschil maken tussen comfortabel rijden en over de limiet gaan.
Profs trainen hun aero-positie
Professionele renners trainen niet alleen hun vermogen, maar ook hun houding. Ze doen core-training, mobiliteitsoefeningen en werken aan flexibiliteit. Daardoor kunnen ze een agressieve aero-positie langer volhouden.
Amateurs slaan dat vaak over. Daardoor kan het lichaam de houding simpelweg niet aan. De conclusie: een aero-positie werkt alleen als je lichaam er klaar voor is.
Moeten amateurs zo aero mogelijk zitten?
Niet per se. Voor recreatieve renners geldt dat comfort en duurzaamheid vaak belangrijker zijn dan maximale aerodynamica. Een iets minder lage positie die je drie uur volhoudt, is vaak sneller dan een extreem aero houding die je maar 20 minuten kunt volhouden.
Daarnaast speelt veiligheid een rol. In een extreem lage houding heb je minder overzicht en controle, zeker op drukke fietspaden of in groepjes.
Voor amateurs is het daarom slimmer om te streven naar:
- een comfortabele maar licht aerodynamische houding
- een positie die je lang kunt volhouden
- een balans tussen vermogen en aerodynamica
De gulden middenweg
Aerodynamica is belangrijk, maar niet alles. De snelste positie is uiteindelijk de positie waarin je:
- comfortabel zit
- goed kunt ademen
- voldoende vermogen levert
- lang kunt blijven rijden
Voor veel amateurs betekent dat: iets minder extreem dan de profs.