Antidoping faalt aan de top: “Opzettelijke dopers weten detectie te ontlopen”

De strijd tegen doping is een van de meest beladen dossiers in de sport. Toch klinkt vanuit de antidopingwereld zelf steeds vaker kritiek op het systeem dat schone sport zou moeten beschermen. Volgens David Howman, voormalig directeur-generaal van het Wereldantidopingagentschap (WADA), glippen er simpelweg te veel topsporters door de mazen van het net.

“Laten we eerlijk zijn,” zei Howman onlangs tijdens de World Conference on Doping in Sport in Zuid-Korea. “Opzettelijke dopers op het hoogste niveau weten detectie te ontlopen. We zijn momenteel niet effectief genoeg in het betrappen van valsspelers.”

Een harde boodschap en eentje die ook voor het wielrennen relevant is.

Te veel regels, te weinig vangst

Volgens Howman is het antidopingsysteem steeds bureaucratischer geworden. Er wordt veel tijd en energie gestoken in naleving, administratie en educatie, maar te weinig in daadwerkelijke opsporing.

“Voorlichting is belangrijk,” benadrukt hij, “maar het heeft geen effect op atleten die bewust de regels overtreden.” En juist die groep vormt volgens Howman het grootste probleem. “Onze ineffectiviteit schaadt de geloofwaardigheid van de boodschap van schone sport.”

Met andere woorden: zolang slimme overtreders weten weg te blijven van controles, blijft het systeem achter de feiten aanlopen.

Ironie: zelfs de beste pakken niet genoeg

Dat deze kritiek niet uit de lucht komt, blijkt uit Howmans eigen organisatie. Als voorzitter van de Athletics Integrity Unit (AIU) staat hij aan het hoofd van een van de strengst opererende antidopinginstanties ter wereld. Sinds de oprichting in 2017 werden honderden atleten geschorst.

Toch is hij niet tevreden. “Ook wij vangen niet voldoende valsspelers,” zegt Howman. “Er zijn aanzienlijke verbeteringen nodig.”

Dat is opvallend. Want als zelfs de meest succesvolle instanties erkennen dat ze tekortschieten, zegt dat veel over de complexiteit van moderne dopingpraktijken.

Slimmer dan het systeem

Doping anno nu draait allang niet meer om domme fouten of zichtbaar verboden middelen. Het gaat om timing, dosering en kennis van de regels. Wie het systeem doorgrondt, kan er, zo blijkt, soms onderuit glijden.

Howman noemt deze groep ‘geavanceerde dopers’: atleten die precies weten waar de grenzen liggen en hoe ze onder de radar kunnen blijven. “Daar moet je als antidopingorganisatie voorbij compliance denken,” stelt hij. “Je moet ambitieuzer zijn in hoe je opspoort.”

Meer transparantie over antidopingdata, betere samenwerking tussen sporten en landen, en vooral: investeren in wetenschap en nieuwe detectiemethoden.

Wat betekent dit voor het wielrennen?

Het wielrennen weet als geen ander wat de schade is van falende controles. Juist daarom is elke twijfel over antidoping extra gevoelig. De sport heeft de afgelopen jaren grote stappen gezet, maar Howmans woorden zijn een reminder dat waakzaamheid geen einddatum kent.

Zonder geloofwaardig controlesysteem staat niet alleen de topsport, maar ook het vertrouwen van fans, sponsors en recreatieve fietsers onder druk.

Schone sport beschermen betekent durven vernieuwen

Volgens Howman is de kern van het probleem helder: wie de sport wil beschermen, moet bereid zijn om systemen aan te passen. “We moeten beter ons best doen om schone atleten te beschermen door de valsspelers te pakken, zeker aan de top van de sport.”

Dat vraagt om meer dan goede intenties. Het vraagt om durf, innovatie en de bereidheid om kritisch naar jezelf te kijken ook als je al jarenlang onderdeel bent van het systeem.

Conclusie

Antidoping is geen afgesloten hoofdstuk, maar een voortdurende wedstrijd tegen creativiteit en misbruik. Wie vandaag tevreden is met het huidige systeem, loopt morgen achter. En in een sport die draait om marginal gains, is stilstaan hetzelfde als verliezen.

Of zoals Howman het zelf samenvat: “Alleen door effectiever te worden, kunnen we werken aan een eerlijkere en geloofwaardigere sportwereld.”

Voor het wielrennen en elke sport die serieus genomen wil worden, is dat geen waarschuwing, maar een opdracht.

Dit artikel verscheen eerder op RunnersWorld en is een bewerking voor Bicycling.nl.