Bierbuik of gewoon aero voordeel: de waarheid achter elk buikje

Veel wielrenners kennen het beeld. Je ziet een renner strak in tijdrithouding, schouders smal, rug mooi vlak, maar met een klein buikje dat onder het shirt zichtbaar is. Zelfs bij profs gebeurt het. Al snel wordt dat weggezet als een bierbuik, maar dat is lang niet altijd terecht. Er zit een belangrijk verschil tussen vet en een buik die ontstaat door ontspanning en ademhaling.

Het buikje door ademhaling en ontspanning

Bij intensief fietsen speelt ademhaling een grote rol. Wie hoog in de borst ademt, spant vaak automatisch de buikspieren aan. Dat oogt strak, maar is niet per se efficiënt. Wielrenners die dieper ademen, vanuit het middenrif, laten de buik juist iets naar voren komen bij het inademen. Dat ziet eruit als een buikje, terwijl het in werkelijkheid een teken is van ontspanning.

Een bekend voorbeeld is Vasil Kiryjenka. De voormalige wereldkampioen tijdrijden kon soms in volle inspanning een duidelijk zichtbaar onderbuikje hebben in tijdrithouding. Niet omdat hij te zwaar was, maar omdat hij met een ontspannen middenrif reed en diep, rustig ademhaalde. Zijn prestaties laten zien dat zo’n ademhalingsbuikje geen belemmering hoeft te zijn bewijst ook Pogi.

Bierbuik versus functioneel buikje

Een bierbuik is iets heel anders. Dat is vetweefsel rond de buik en dat betekent simpelweg extra gewicht dat je overal mee naartoe moet nemen. In de bergen, bij acceleraties en in lange wedstrijden kost dat energie. Vanuit prestatieoogpunt is daar weinig positiefs over te zeggen.

Het buikje door ademhaling verandert voortdurend met het ritme van in en uit ademen. Het is geen extra massa, maar een gevolg van het werken van het middenrif. Dat kan juist helpen om langer ontspannen te blijven rijden, vooral in tijdritten en lange duurinspanningen.

Is een buik aerodynamisch gunstig?

Soms hoor je dat een rondere vorm beter door de lucht snijdt. In theorie kan een vloeiende vorm de luchtstroom iets netter laten lopen. In de praktijk geldt voor wielrennen vooral dat een grotere voorkant meestal meer luchtweerstand betekent. Een bierbuik vergroot, in combinatie met ook meer vet op andere plekken, bijna altijd het frontale oppervlak en dat is zelden gunstig voor de aerodynamica. Daarnaast kan een te grote buik een comfortabele aero houding in de weg zitten.

Aerodynamica draait om het totaalplaatje. Houding, helm, schouders en rug bepalen veel meer dan de vorm van de buik. De vorm van een klein ‘bierbuikje’ kan in theorie een licht aerodynamisch voordeel geven, doordat het de luchtstroom iets gunstiger geleidt. In de praktijk worden die minieme winsten echter vaak tenietgedaan door de nadelen, zoals extra gewicht en een slechtere warmtehuishouding.”

De bidon als buik

In de triathlon zijn de regels rond kunstmatige vormaanpassing een stuk soepeler dan in het wegwielrennen. Atleten maken daar dankbaar gebruik van. Een bekend voorbeeld is de bidon die hoog tegen de borst of buik wordt geplaatst. Het idee is simpel. Als je daarmee de luchtstroom net iets netter maakt, zonder dat je houding of comfort eronder lijdt, kan dat zomaar een paar watt schelen. En in een sport waar elke seconde telt (voor 180km in de hele triathlon kan dat aanzienlijke winst opleveren), is dat pure winst. Het is geen wondermiddel en het werkt niet voor iedereen, maar juist die vrijheid om met aerodynamica te spelen, maakt triathlon zo’n interessant testlab voor nieuwe oplossingen.

De camelbak als aero truc

Over vormen en luchtstromen gesproken. Ook nu wordt er in races waar een camelbak is toegestaan geëxperimenteerd met het aerodynamische effect ervan. Niet alleen om water mee te nemen, maar ook om de ruimte tussen bovenrug en hoofd of helm op te vullen, zodat de lucht vloeiender over het lichaam kan stromen. In feite fungeert zo’n camelbak als een soort kunstmatige buik op je rug die de overgang van rug naar hoofd gladder maakt. Andy Schleck was de eerste in 2011 die dit toepaste in de Criterium International, alleen dan plaatste hij de camelbak als nep borst/buik aan de voorkant. Vlot hierna werden regels aangescherpt door de UCI.

De UCI blijft top op heden streng op alles wat lijkt op een kunstmatige vormaanpassing in het wegwielrennen .

Conclusie: niet elk buikje is hetzelfde

Niet elk buikje is een teken van te veel eten of te weinig trainen. Een bierbuik is voor wielrenners vooral extra ballast. Een buikje dat ontstaat door ontspannen rijden en diep ademen kan juist wijzen op een efficiënte ademhaling en een rustige houding op de fiets. Het voorbeeld van Kiryjenka laat zien dat een zichtbaar buikje in tijdrithouding prima kan samengaan met topprestaties.

Dus de volgende keer dat je bij jezelf of bij een prof een klein buikje ziet, is de vraag niet meteen of het vet is, maar of het misschien gewoon het middenrif is dat zijn werk doet. Dat is een verschil dat in de wind, en op de uitslagenlijst, zomaar eens belangrijk kan zijn.

En natuurlijk hoor je bij die 90% die een buikje heeft door de juiste ademhaling maar mocht dat niet zo zijn dan kan je deze video even bekijken: