De invloed van je gezichtsuitdrukking op je fietsprestaties

Als je tijdens een lange training of wedstrijd af en toe naar je eigen gezicht kijkt, zie je misschien rimpels van concentratie, een strakke mond of juist een glimlach. Wat je misschien niet beseft, is dat die uitdrukking niet alleen een resultaat is van wat je voelt, maar ook kan terugwerken op hoe je presteert.

Wetenschappers noemen dit de facial feedback hypothese. Die theorie stelt dat je gezichtsuitdrukking invloed kan hebben op wat je ervaart. De spieren die je aanspant of ontspant kunnen je emotionele beleving en je gevoel van inspanning veranderen. Dit idee gaat terug op psychologische theorieën over de relatie tussen lichaam en emotie. Er zijn verschillende wetenschappelijke studies die dit in een sportcontext hebben onderzocht.

Wat zeggen de studies?

Een bekende studie uit de sportpsychologie vergeleek hardlopers die tijdens korte blokken verschillende gezichtsuitdrukkingen aannamen. Ze moesten glimlachen, fronsen, bewust hun handen en bovenlichaam ontspannen of gewoon hun normale focus houden. De resultaten lieten zien dat glimlachen leidde tot een iets betere running economy. Dat betekent dat de lopers minder zuurstof verbruikten bij dezelfde snelheid dan bij fronsen of bij hun normale houding. Daarnaast ervoeren lopers die fronsten de inspanning als zwaarder.

Dit soort resultaten suggereert dat een ontspannen of positieve gezichtsuitdrukking helpt om spanning te verminderen en daardoor stressreacties van het lichaam te dempen. Bovendien heeft het effect op de perceptie van inspanning. Fronsen werd in de studies gekoppeld aan hogere inspanningsscores dan glimlachen.

Welke gezichtsuitdrukkingen zijn relevant?

Je gezicht kan een hele reeks aan uitdrukkingen tonen, maar in sport vallen er een paar op die vaak in de literatuur worden genoemd.

• Glimlachen geeft signalen af van ontspanning en een positieve beleving. Het kan helpen om de ervaring van inspanning te verlagen zonder dat je technisch iets verandert aan je tempo.

• Fronsen wordt gezien als een teken van concentratie, maar kan de inspanningsbeleving juist versterken doordat het gepaard gaat met extra spierspanning.

• Een neutrale gezichtsuitdrukking kan soms effectiever zijn dan sterke emotionele uitdrukkingen. Die beperkt onnodige spierspanning. In sportpsychologisch onderzoek wordt een kalme blik vaak genoemd als kenmerk van effectieve focus.

• Expressieve suppressie, het bewust onderdrukken van emotie in je gezicht, kan helpen om je emotionele toestand te reguleren. Uit onderzoek blijkt echter dat het soms juist je beleving van pijn of stress kan beïnvloeden.

© Photo by Bryan Lucas on Unsplash

Samengevat: wat betekent dit voor wielrenners?

In het wielrennen, vooral tijdens lange ritten of zware klimmetjes, kan spanning in je gezicht een teken zijn van spanning in je hele lichaam. Door je bewust te worden van je mimiek kun je:

• spanning in je spieren verminderen
• je perceptie van inspanning verlagen
• een positievere mentale staat vasthouden tijdens lange inspanningen

Het betekent niet dat je geforceerd moet blijven lachen tijdens een zware beklimming. Wel kan een ontspannen gezichtsuitdrukking, met een zachte blik en minder fronsen, bijdragen aan hoe je lichaam en geest de inspanning ervaren.