Dure racefiets: Waarom hij de minste kilometers maakt

Een dure racefiets maakt vaak de minste kilometers, en dat is precies andersom dan je zou verwachten. Uit onderzoek blijkt namelijk dat mensen juist méér gebruikmaken van iets waar ze veel voor hebben betaald. Toch staat die fiets van acht mille in de schuur terwijl je op de oude winterfiets naar buiten gaat. Wat gaat daar mis?

>>> Wil je op de hoogte blijven van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen. Abonneren op Bicycling magazine of losse nummers kopen doe je in onze shop!

De wetenschap zegt dat je hem juist vaker zou moeten pakken

Begin bij het klassieke onderzoek. Hal Arkes en Catherine Blumer publiceerden in 1985 een veldstudie in Organizational Behavior and Human Decision Processes waarbij bezoekers van het universiteitstheater in Ohio willekeurig een seizoensabonnement voor de volle prijs of met korting kregen.

De uitkomst was eenduidig: wie de volle prijs had betaald, ging in het halfjaar daarna naar significant meer voorstellingen. Dezelfde stukken, dezelfde stoelen, alleen een ander bedrag in het verleden.

De verklaring die de onderzoekers gaven: mensen willen niet verkwistend overkomen. Je hebt betaald, dus je gaat, ook bij slecht weer en op een onhandige avond. Noem het het zonde-om-weg-te-gooien-effect, in de wetenschap bekend als sunk cost.
Vertaal dat naar je fiets en je zou verwachten dat de duurste fiets in je schuur de meeste kilometers maakt. In de praktijk gebeurt vaak het omgekeerde.

Eerst de eerlijkheid: dit is nergens gemeten

Voordat ik verder ga, een voorbehoud dat je in de meeste stukken over dit onderwerp niet leest. Ik heb geen enkel onderzoek kunnen vinden dat de aanschafprijs van een fiets koppelt aan het aantal gereden kilometers.

Het patroon is herkenbaar, iedereen in je clubje kent het voorbeeld, maar niemand heeft het geteld. Alles wat hierna komt is dus een verklaring voor iets wat we waarnemen, niet voor iets wat is aangetoond. Wie je een percentage voorschotelt, verzint het.

Reden één: die fiets is een bezit geworden in plaats van gereedschap

Dat zonde-om-weg-te-gooien-effect werkt vooral bij dingen die opgaan in gebruik. Een theaterkaartje is na de voorstelling weg, dus de enige manier om je geld terug te verdienen is gaan.

Een fiets van acht mille is iets anders. Die heeft na een jaar nog restwaarde, en dat verandert de rekensom in je hoofd. Elke rit in de regen, elke klim door het grind en elke keer dat je hem voor een café laat staan voelt als een kleine afschrijving. Daarmee stapt hij van de categorie gereedschap naar de categorie bezit. En bezit bescherm je.

Reden twee: de diefstalcijfers zijn geen inbeelding

Die angst is bovendien rationeel. In 2025 registreerde de politie 86.950 aangiften van fietsdiefstal, ruim 40 procent meer dan in 2020. Omdat lang niet iedereen aangifte doet, schatten bronnen het werkelijke aantal op 700.000 tot bijna een miljoen fietsen per jaar.

En juist dure, lichte fietsen zijn interessant voor dieven. Wat de kans is dat je hem terugziet, hebben we vandaag nog in de cijfers uitgezocht, en die is niet vrolijk. Dus je laat hem niet los voor de bakker. En een fiets waar je niet mee kunt stoppen, is een fiets waar je minder ritten mee maakt.

Reden drie: je hebt hem gekocht voor de uitzondering

Dit is de stilste reden. Een lichte klimfiets koop je voor de Alpen, niet voor het rondje van dinsdagavond. Een aerofiets koop je voor de gran fondo waar je een tijd wilt neerzetten.

Die gelegenheden komen een paar keer per jaar voor. De rest van je kilometers zijn duurritten in de kou en het donker, en daar is de winterfiets beter voor. Regen en roest zijn nu eenmaal de grootste slopers van je racefiets, en dat weet je. Precies daarom eindigen fietsen uit het overzicht met de beste value for money vaak met veel meer kilometers op de teller dan het juweel ernaast.

Ik ken het van mezelf, zij het in extreme vorm. Ik heb jaren een zwarte tijdritfiets gehad die precies één ding kon. Die stond het grootste deel van het jaar stil, en dat was ook de bedoeling. Alleen: bij een racefiets van acht mille zeg je dat er niet bij.

Wat betekent dit voor jou

• Reken in kosten per kilometer, niet in aanschafprijs. Stel: 8.000 euro en 2.000 kilometer per jaar is vier euro per kilometer. Diezelfde 8.000 over 8.000 kilometer is één euro. De fiets is niet duur, hij is onderbenut.
• Bepaal vooraf waar hij voor is. Alleen voor de bergen en de gran fondo? Prima, maar koop hem dan ook op dat aantal ritten.
• Twee betaalbare fietsen slaan vaak één dure. Een winterfiets plus een goede zomerfiets levert meer kilometers op dan één juweel.
• Los de echte blokkade op. Is het diefstal, koop dan een goed slot en een verzekering. Is het regen, koop dan spatborden. Beide zijn goedkoper dan een fiets die stilstaat.
• Wees eerlijk over het derde motief. Soms koop je niet voor de kilometers, maar omdat niemand nog op een goedkope fiets durft te verschijnen. Dat mag, maar noem het dan geen investering. Meer materiaalvragen vind je in onze rubriek fietsen en spullen.

Arkes en Blumer noemden het de wens om niet verkwistend over te komen. Bij een theaterkaartje betekent dat: ga kijken. Bij een fiets van acht mille betekent het blijkbaar: zet hem binnen.

P.S. De duurste fiets in je schuur is niet degene met het hoogste prijskaartje. Het is degene met de minste kilometers.