Een bizarre marginal gain en wat dat met je tandvlees te maken heeft

Je reinigt je ketting. Je meet je bandenspanning op de gram nauwkeurig. Je doet aan aerodynamica, slaapkwaliteit en je let keurig op je voeding. En dan rijdt je 's ochtends op de fiets weg met een mond vol ontstekingen. Onopgemerkt, pijnloos en continu. Welkom bij de meest onderschatte marginal gain in de sport.

>>> Wil je op de hoogte blijven van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen.

Een derde van Nederland heeft het

Uit onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen blijkt dat bijna een derde van de Nederlandse bevolking lijdt aan een chronische tandvleesontsteking. Het venijnige eraan: je merkt er vaak weinig van. Veel mensen hebben het niet door, omdat de ontsteking zich niet uit in ernstige klachten. Bloedend tandvlees bij het poetsen? Veel mensen denken dat het erbij hoort. Dat doet het niet.

Tien tot vijftien procent van de mensen krijgt uiteindelijk last van ernstige klachten als gevolg van een tandvleesontsteking, ook wel bekend als parodontitis. Dan gaat het niet meer om iets cosmetisch. Dan heeft het invloed op je hele lichaam.

>>> Lees ook: Fietshart: wat is het en is het eigenlijk wel gezond?

Het immuunsysteem dat nooit rust

Een tandvleesontsteking is geen plaatselijk probleempje. De bacteriën die zich in tandplak ophopen, veroorzaken een ontsteking die het immuunsysteem permanent op scherp zet. Je lichaam vecht de hele dag, elke dag, tegen een infectie in je eigen kaak. Dat kost energie. Herstelcapaciteit. Alsof je je immuunsysteem non stop op een rollerbank zet.

Voor wielrenners is dat extra relevant. Training is in essentie een gecontroleerde aanval op het lichaam: je beschadigt spieren, daalt je immuunfunctie tijdelijk en herstelt daarna sterker. Dat herstelvenster is klein en precies. Alles wat het immuunsysteem in die periode afleidt of extra belast, vertraagt het proces.
Een derde van de topatleten geeft aan dat de staat van hun mondgezondheid hun prestaties negatief beïnvloedt. Uit eerder onderzoek bij Olympische atleten en professionele voetballers bleek dat veel atleten een slechte mondgezondheid hebben, en dat dit gelinkt wordt aan een negatieve invloed op welzijn, training en prestaties. Slechts 1,1 procent van de onderzochte atleten bleek een uitstekende gebitsgezondheid te hebben.

Dat is geen toeval. Het disfunctioneren van het immuunsysteem na fysieke inspanning verergert als de inspanning voortdurend is, te intensief en met een niet-passend dieet. Combineer dat met een sluimerende infectie in je mond en je snapt wat er in het plaatje ontbreekt.

>>> Lees ook: Wat doet sportvoeding met je tanden volgens een tandarts?

De ketting van je gebit

Je spoelt je ketting niet één keer per seizoen en laat hem dan maar knarsen. Toch doen de meeste mensen dat wel met hun tanden. Poetsen gaat redelijk, maar de ruimtes tussen de tanden? Die worden genegeerd. En juist daar begint het.

Flossen verwijdert tandplak op plekken waar je tandenborstel niet bij komt. Interdentaalborstels doen hetzelfde maar anders, afhankelijk van de ruimte tussen je tanden. En een mondhygiënist verwijdert het tandsteen dat er al zit, de verharde laag die je thuis niet meer wegkrijgt.

Twee hulpmiddelen die het verschil maken:

• De houten tandenstoker is de klassieker. Goedkoop, overal te krijgen, werkt uitstekend voor de voortanden en de ruimere spleten.
• Voor wat verder achter in de koers zit, bij de kiezen waar het ragwerk smaller wordt, is een GUM Soft-Picks tandenstoker een goede aanvulling. Flexibele rubberen pinnetjes die de smalle ruimtes subtiel bereiken zonder het tandvlees te beschadigen.

>>> Lees ook: Krijgen fietsers vaker darm- of maagproblemen? Dit zegt de wetenschap

Het protocol

Tweemaal daags poetsen weet je. Voeg hier aan toe:

Flossen of interdentaalborstel, dagelijks. Mondwater als aanvulling, niet als vervanging. En ga een paar keer per jaar naar de mondhygiënist. De mondhygiënist of tandarts verwijdert tandplak en tandsteen in de "verdiepte pockets", de plek waar je thuis niet bij kunt. De tandplak bóven de tandvleesrand verwijder je zelf, elke dag. Het kost je per dag misschien twee minuten extra. Minder dan het opwarmen van je bidons.

De echte marginal gain

Marginal gains gaan over het stapelen van kleine verbeteringen tot er een betekenisvol verschil ontstaat. Aerodynamica, materiaal, slaap, voeding. De meeste renners hebben die lijst inmiddels uitgebreid. Mondgezondheid staat er zelden op.

Maarja. De brandstof: Gelletjes, sportdrank, energierepen, een cappuccino met twee scheppen suiker, een punt appeltaart bij de bakker op km 80. Allemaal begrijpelijk, allemaal functioneel, en allemaal een feestje voor de bacteriën in je mond. Suiker is hun favoriete voedingsbron. Hoe vaker je tankt, hoe langer ze aan het werk zijn. Een wielrenner van vier uur per dag zit soms letterlijk uren met suiker in de mond. Dat is niet hetzelfde als één koek bij de koffie. Dat is een continu bad HC categorie.

Dus flos en rag, voor en achter. En ga naar de mondhygiënist. Want je lichaam is het enige frame dat je niet kunt vervangen.