Een hele stad van stroom voorzien met je e-bike? De getallen zijn verrassend

Ik stond bij mijn moeder in de Achterhoek. Ze houden bijen. Twee keer per jaar leeg je de raten en heb je letterlijk een grote emmer vol honing. Maar wat me trof was niet de emmer. Het was de aanvoer. Onverstoorbaar, een voor een, vlogen de bijen af en aan. Elke bij draagt een minimale hoeveelheid nectar. Klein. Verwaarloosbaar klein. En toch, bij elkaar, een emmer.. Thuis dacht ik aan de e-bike.

>>> Wil je op de hoogte blijven van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen.

Van nectar naar ampère

Er rijden in Nederland op een gemiddelde doordeweekse dag ongeveer 5 miljoen mensen op de fiets. Samen goed voor zo'n 4,8 miljard ritten per jaar, met een gemiddelde afstand van ongeveer 3,0 kilometer per persoon per dag.

En een groot deel van die mensen zit op een e-bike. Een e-bike met een accu. Een accu die energie opneemt. Nooit teruggeeft. Gewoon... zit. Nu ken je vast mijn artikel over de Lamborghini en de kosten per watt. De conclusie was dat wij, fietsers, per watt het slechtste investeringsvoertuig op de markt zijn. Maar dat artikel ging over nemen. Vandaag gaat het over geven. Want stel je eens voor: wat als de e-bike accu werkte zoals de bij?

Het dynamo-tijdperk, maar dan omgekeerd

Vroeger had je een dynamo. Hoe harder je trapte, hoe meer licht je had. Niet hoe harder, hoe gevaarlijker, maar hoe harder, hoe veiliger. Er was een directe, bijna morele logica in: inspanning beloond met licht. Die logica is verdwenen bij de e-bike. De motor geeft, de benen nemen. Prima, dat is het punt van een e-bike. Maar dat hoeft niet het eindverhaal te zijn.

Regeneratief remmen bestaat al in elektrische auto's. De remenergie die anders verloren gaat, wordt teruggewonnen als stroom. E-bikes met regeneratieve rem bestaan ook, al zijn ze niet de norm. Maar het idee gaat verder dan remmen: door te trappen kan een fietser theoretisch energie terugleveren aan de accu. Klein, zeker. Verwaarloosbaar per fiets. Net als een bij.

De rekensom

Laten we het doorrekenen, want dat is inmiddels een traditie hier. Een gemiddelde fietser levert op vlak terrein zo'n 100 tot 150 watt aan trapvermogen. Het rendement van een generator op een fiets ligt ruwweg op 60 tot 80 procent, wat neerkomt op een netto opbrengst van ongeveer 80 watt per persoon per uur. Op een rit van 3,1 kilometer met een gemiddelde snelheid van 15 kilometer per uur fiets je zo'n 12 tot 13 minuten. Dat levert per rit netto iets van 0,017 kWh per persoon op.
Vermenigvuldig dat met 5 miljoen fietsers en je komt op circa 85.000 kWh per dag. Rekening houdend met omzettingsverliezen en realistische deelname blijft hier netto ongeveer 144,7 MWh van over.

Dat is voldoende om tussen de 21.300 en 42.700 Nederlandse huishoudens een dag lang van stroom te voorzien. Steden als Tiel, Kerkrade, Soest of Gorinchem, elk met 40.000 tot 47.000 inwoners, draaien een dag op de traptjes van woon-werkfietsers.

Maar niemand doet dit

Terecht. Nog niet. De technische uitdagingen zijn reëel. Een standaard e-bike motor is niet ontworpen om energie terug te leveren aan de accu tijdens het trappen. Regeneratief remmen werkt anders dan continue teruglevering onder belasting. En de extra gewicht en kosten van een systeem dat dit aankan, zijn op dit moment nog een drempel.

Maar het punt is niet of het morgen kan. Het punt is de richting. We hebben in Nederland miljoenen e-bikes op de weg. Miljoenen accu's die dagelijks laden en ontladen. Miljoenen mensen die kilometers maken die ze toch al maken. Als zelfs een fractie van die bewegingsenergie terugvloeit in het systeem, niet naar het net maar naar de eigen accu of het eigen huishouden, verandert de e-bike van energieverbruiker naar iets wat er op zijn minst een beetje op lijkt te geven. Net als een bij.

De omgekeerde wereld

De echte omgekeerde wereld is niet dat fietsen duurder zijn per watt dan een Lamborghini. De echte omgekeerde wereld is dat we 5 miljoen keer per dag in beweging zijn, vermogen leveren, en dat vermogen nergens naartoe gaat. Terwijl er een accu onder het zadel hangt.

De bij legt elke dag een kleine hoeveelheid nectar terug in de raat. Dat is geen revolutie. Dat is gewoon wat de bij doet. De vraag is wanneer de e-bike dat ook gaat doen.