Fiets of auto in de spits: Hoeveel sneller ben je echt?

Fiets of auto in de spits: je kent het. Je staat om kwart over vijf voor het derde rode licht op rij, radio aan, en naast je trekt een man op een omafiets met een krat bier achterop gewoon weer op. Bij het volgende stoplicht haal jij hem in, bij het stoplicht daarna staat hij alweer naast je, en als jij eindelijk een parkeerplek hebt gevonden, zit hij al op het terras. Maar hoeveel sneller is die fiets in de spits nou écht?

>>> Wil je op de hoogte blijven van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen. Abonneren op Bicycling magazine of losse nummers kopen doe je in onze shop!

In Amsterdam rijdt de auto in de spits niet harder dan een e-bike

Het antwoord begint bij de auto, want die is trager dan je denkt. Uit de TomTom Traffic Index blijkt dat Amsterdam de traagste autostad van Nederland is: automobilisten halen er gemiddeld nog geen 23 kilometer per uur, vooral doordat de maximumsnelheid op veel wegen 30 is. In Den Haag is dat ruim 25, in Nijmegen ruim 28.

In de avondspits is het nog erger. Over 2024 berekende TomTom dat een rit van 10 kilometer in de Amsterdamse avondspits gemiddeld 27 minuten duurde. Dat komt neer op zo'n 22 kilometer per uur.

Ter vergelijking: een stadsfiets haalt doorgaans 15 tot 18 kilometer per uur, een e-bike 20 tot 25. Met andere woorden: in de Amsterdamse avondspits rijdt een auto gemiddeld even hard als een e-bike.

Zo lang doe je over 5 en 10 kilometer

Dit is de rekensom voor de Amsterdamse avondspits, op basis van gemiddelde snelheden.

De reistijden zijn berekend op de snelheid in de stadsspits, want daar gaat de vergelijking met de auto over. Let op: dit zijn gemiddelden en schattingen. TomTom meet de reistijd van de auto door de stad, niet van deur tot deur. Het is een vergelijking die de richting laat zien, geen stopwatch.

Op de racefiets ben je het snelst, maar niet zo snel als buiten de stad

Hoe hard is normaal op de racefiets? Uit het Grote Nederlandse Fiets Onderzoek van Bicycling en Strava blijkt dat de Nederlandse man gemiddeld 26,9 km/u rijdt over 50,9 kilometer, de vrouw 21,4 km/u over 39,8 kilometer. Dat zijn recreatieve ritten, grotendeels buiten de bebouwde kom. Wat normaal is op jouw leeftijd, lees je in gemiddelde snelheid per leeftijdsgroep: hoe snel is normaal.

In de stad lig je daar een stuk onder. Stoplichten, kruispunten en ander verkeer halen je gemiddelde omlaag. Toch blijft de racefiets in de spits de snelste van het rijtje, ook sneller dan de auto, nog voordat je het parkeren meetelt.

Opvallend: het opzetstuur maakt in de spits geen verschil. Bij een stoplicht per paar honderd meter kom je nooit lang genoeg in je aeropositie om er iets aan te hebben. Bovendien heb je in die houding je handen niet bij de remmen, en dat is in druk stadsverkeer gewoon gevaarlijk. Bewaar hem voor de lange rechte stukken buiten de bebouwde kom.

De auto verliest vooral op de laatste meters

Wat in die tabel níet staat, is waar de auto het echt verliest: aankomen. Een fietser zet zijn fiets bijna altijd vlak bij de deur, een automobilist moet een plek zoeken, betalen en nog een stuk lopen.

Hoeveel tijd dat kost, is lastig te meten en verschilt enorm per bestemming. Ik ga er daarom geen getal op plakken. Maar iedereen die ooit drie rondjes rond een blok heeft gereden weet dat het zomaar vijf minuten kan zijn, en in een binnenstad nog veel meer.

Tel dat op bij de tabel, en op korte afstanden in de stad is de fiets vrijwel altijd de snelste. Dat zag het CBS overigens al eerder: op afstanden tot vijf kilometer zijn fietsers bijna even snel als automobilisten, en dat was nog voordat Amsterdam massaal naar 30 ging.

Buiten de stad en boven de 10 kilometer wint de auto nog

Eerlijk is eerlijk: dit is geen verhaal waarin de fiets altijd wint. In Nijmegen haalt de auto gemiddeld ruim 28 kilometer per uur, en dan is zelfs een e-bike op 10 kilometer langzamer. Zit je op de snelweg zonder file, dan is het geen wedstrijd.

Het omslagpunt ligt dus niet vast. Het hangt af van je stad, je route, en vooral van de vraag of je in de avondspits rijdt. Daar is de vertraging het grootst: in Den Bosch was je in de avondspits gemiddeld 71 procent langer onderweg dan zonder files.

De rekensom die niet in je reistijd staat

Tijd is maar één kant. Wie in de Amsterdamse spits dagelijks met de auto reed, verloor daar volgens TomTom in 2025 97 uur per jaar aan. Dat zijn meer dan vier volle dagen in de file.

De fietser gebruikt diezelfde tijd om te bewegen. Onderzoekers van de Universiteit Utrecht rekenden in 2015 uit dat wie 75 minuten per week fietst ongeveer een half jaar langer leeft. En dan hebben we het nog niet gehad over wat fietsen met je hoofd doet na een werkdag.

Met andere woorden: de automobilist die even snel thuis is, heeft de tijd stilgezeten. De fietser heeft hem gebruikt.

Wat betekent dit voor jou

• Onder de 5 kilometer in de stad: pak de fiets. Met parkeren meegerekend is de auto daar vrijwel nooit sneller.
• Tussen 5 en 15 kilometer: kijk naar je stad en je tijdstip. In een 30-stad in de avondspits is een e-bike gelijkwaardig aan de auto, en een racefiets sneller. Buiten de spits of in een snellere stad wint de auto nog.
• Laat het opzetstuur thuis in de spits. Het levert in de stad niets op en het kost je je remmen. Gebruik hem buiten de bebouwde kom.
• Twijfel je? Meet het zelf. Fiets één week en rijd één week, en klok van deur tot deur. Dat is eerlijker dan elk gemiddelde, ook dat van TomTom.
• Denk aan de e-bike als tussenstap. Die maakt het verschil op precies de afstanden waar de stadsfiets te traag is. Of hij zichzelf terugverdient, rekenden we uit in hoeveel kilometer je moet fietsen om een e-bike terug te verdienen. Meer over lijf en hoofd vind je in onze rubriek gezondheid.

En die man met het krat bier op zijn omafiets? Die wist dit allemaal al.