Van zadelpijn tot zin in seks: Dit zegt de wetenschap over fietsen en je libido

In een eerder artikel kwam naar voren: Fietsers vinden zichzelf aantrekkelijker en hebben een beter seksleven dan niet-fietsers. Hierin werd gekeken naar de sociale aspecten. In dit artikel kijken we verder op het fysiologische vlak; Veel fietsers hebben vragen over of fietsen de seksuele gezondheid kan schaden.

Er circuleren mythes dat uren in het zadel kunnen leiden tot erectieproblemen, vruchtbaarheidsverlies of andere seksuele klachten. Als we kijken naar de beschikbare onderzoeken spreken de feiten een genuanceerd verhaal, waarbij de meeste studies geen bewijs vinden voor blijvende schade maar wel mogelijke tijdelijke ongemakken benoemen.

Mythes en historische achtergrond

Zorgen over wat fietsen zou doen met seksualiteit en seksuele gezondheid zijn bepaald niet nieuw. Vanaf het moment dat de fiets zijn intrede deed, werd hij door sommigen gezien als een risico voor mannen en tegelijk als een gevaarlijk verleidelijk hulpmiddel voor vrouwen. In diezelfde periode reden vrouwen te paard vaak zijwaarts, omdat rechtop zitten als onvrouwelijk gold en zelfs als een bedreiging voor de vruchtbaarheid werd gezien.

Toen de zogeheten veiligheidsfiets populair werd, botste dat frontaal met de heersende moraal aan het eind van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw. Dat leidde tot felle kritiek op alles wat twee wielen had. Sommige tijdgenoten leken ervan overtuigd dat de glimlach op het gezicht van fietsende vrouwen niet kwam door het plezier van het trappen, maar door vermeende seksuele prikkeling.

Die argwaan ging ver. Zelfs binnen de vroege vrouwenbeweging klonken bezwaren. Zo schreef Charlotte Smith dat de fiets “…onzedelijke associaties opriep, zowel in taal als in kleding […] en vrouwen niet alleen onvrouwelijk maakte, maar ook onbescheiden […] en jonge meisjes lokte op wegen die rechtstreeks naar de zonde leiden”. Het laat vooral zien hoe sterk morele opvattingen destijds de blik op een simpel vervoermiddel bepaalden.

Wat zegt onderzoek

Waar komt deze discussie eigenlijk vandaan? Om te beginnen liggen de geboortecijfers in veel westerse landen al jaren laag. Dat zorgt voor onrust en zet onderzoekers aan om naar mogelijke oorzaken te zoeken. In die zoektocht zijn er studies verschenen die onvruchtbaarheid, erectieproblemen en zelfs prostaatkanker in verband brengen met langdurig zitten op een fietszadel.

Het probleem is dat een groot deel van die onderzoeken methodologisch zwak is. Ze werken vaak met kleine groepen deelnemers, hebben onvoldoende statistische kracht, missen klinische bevestiging en gebruiken geen goede controlegroepen om resultaten mee te vergelijken. Daar staat tegenover dat in 2014 een groot onderzoek van Cycling for Health UK werd gepubliceerd onder meer dan 5.000 fietsers. Die studie vond geen verband tussen de hoeveelheid tijd op de fiets en erectieproblemen of vruchtbaarheidsproblemen, en zette daarmee vraagtekens bij het idee dat er een simpel oorzakelijk verband bestaat tussen fietsen en deze klachten.

Voor vrouwen is er onderzoek van de Noorse Universiteit voor Wetenschap en Technologie dat laat zien dat zeer intensief sporten invloed kan hebben op de vruchtbaarheid. In die studie, uitgevoerd onder bijna 3.000 vrouwen, zagen de onderzoekers dat jonge vrouwen die extreem vaak en zwaar trainen gemiddeld minder vruchtbaar zijn. Belangrijk detail is dat dit effect niet blijvend lijkt te zijn. Zodra de intensieve training wordt verminderd of gestopt, herstelt die vruchtbaarheid zich weer.

Dat sluit aan bij wat je in de praktijk ziet bij veel professionele wielrensters. Wanneer zij een kinderwens hebben, bouwen ze hun trainingsbelasting vaak bewust terug. Voor vrouwen die de fiets vooral gebruiken als vervoermiddel of die recreatief en met mate fietsen, is er volgens deze inzichten geen aanwijzing voor een verhoogd risico op verminderde vruchtbaarheid. Eerder geldt het omgekeerde: regelmatig en niet extreem bewegen past juist bij een gezonde leefstijl.

Mogelijke tijdelijke effecten door zadelbelasting

Bij sommige fietsers kan langdurig zitten in het zadel wel leiden tot numbness, tintelingen of gevoel dat “afgekneld” raakt in de genitale regio. Deze klachten ontstaan meestal door druk op het perineum (het gebied tussen anus en genitaliën) en kunnen zenuw- of vaatcompressie tot gevolg hebben.

Uit meerdere bronnen blijkt dat langdurig in het fietzadel zitten kan worden geassocieerd met tijdelijke vermindering van perineale doorbloeding en een hogere relatieve kans op matige tot ernstige erectiestoornissen in sommige studies, vooral bij gebruik van een zadel die niet goed aansluit op jouw ergonomie. Toch loste dit meestal snel op zodra de druk werd verlicht.

Geen harde bewijzen voor blijvende schade

Grote onderzoeken laten zien dat mannen die veel fietsen niet vaker last hebben van erectie- of plasproblemen dan mensen die hardlopen of zwemmen, zelfs niet bij intensief sporten. Dat betekent dat er in brede data geen sterk bewijs is voor blijvende schade door fietsen en dat veel van de angst hiervoor niet wordt bevestigd door onderzoek.

Aan het einde blijft dezelfde nuance gelden: mannen en vrouwen zijn anatomisch anders gebouwd en hebben dus ook andere drukpatronen op het zadel, maar het onderliggende mechanisme is vergelijkbaar, namelijk druk op zenuwen en weefsel.

Praktische tips om ongemakken te verminderen

Zelfs als fietsen over het algemeen veilig is voor seksuele gezondheid, kunnen tijdelijke ongemakken ontstaan. Veel experts raden het volgende aan:

• Kies een goed passend zadel afgestemd op je anatomie.
• Overweeg een zadel zonder lange neus of met groot drukverlagend ontwerp.
• Zorg dat je fietshouding en stuur-zadelhoogte juist zijn afgesteld door een professional.
• Wissel regelmatig tussen zitten en staan tijdens langere ritten.
• Draag een passende fietsbroek met goede demping.

Je kan eerst zelf controleren of je de basis goed hebt in dit artikel: Manieren om zelf een perfecte bikefit te doen. En als de klachten aanwezig blijven raden wij altijd een professional aan zoals hierin staat omschreven: Alles over bikefitting.

Pijn of klachten?

Voel je toch aanhoudende pijn, gevoelloosheid of seksuele problemen die niet vanzelf verdwijnen? Dan is het raadzaam om dit met een arts of fysiotherapeut te bespreken, zodat structuren als zenuwen of bloedvaten niet langdurig onder druk blijven staan.

Conclusie

Op basis van de huidige wetenschappelijke literatuur is fietsen over het algemeen vaker gunstig dan ongunstig voor de seksuele gezondheid. Structurele, blijvende schade is niet aangetoond bij recreatieve fietsers, en de zoals gezegd zijn de cardiovasculaire en mentale voordelen van regelmatig fietsen dragen vaak bij aan een gezond seksleven. Wel is bekend dat overtraining een nadelig effect kan hebben op de hormonale balans, bij zowel mannen als vrouwen. Dat kan zich uiten in vermoeidheid, libidoverlies en andere klachten, en staat los van het fietsen zelf maar juist van een te hoge trainingsbelasting.