Fietsen over de Plugstreets rond Ieper

Het Heuvelland rond de Belgische stad Ieper ademt wielerhistorie, maar ook oorlogsgeschiedenis. Hier liggen de plugstreets: onverharde stroken die Britse soldaten ooit zo noemden, en die nu het verschil maken in de klassieker Gent-Wevelgem (vanaf dit jaar In Flanders Fields). We fietsen langs grafvelden, over mistige heuvels en gladde kasseien, en voelen hoe verleden en koers elkaar raken.

>>> Deze reportage maakte ik samen met Maikel Samuels op basis van zijn idee en research, en verscheen eerder in Bicycling Magazine nummer 1 2026. Wil je ook zes keer per jaar Bicycling magazine ontvangen? Word hier abonnee!

Deze tocht hadden we niet kunnen maken op een warme zomerdag, concluderen we terwijl we de drone inpakken en voor de laatste keer de Kemmelberg afrijden richting auto terug naar Nederland. Voor het fietsplezier was een zomerse dag wel beter geweest, maar dat was niet het doel. Want in dit landschap kun je niet zomaar een paar klimmetjes pakken en genieten. Overal voel je de geschiedenis en schatplichtigheid aan de jonge soldaten die hier vielen. Alsof je daarbij stil moet staan, al is het maar even. 

We hebben de plugstreets uit Gent-Wevelgem, een groot stuk van de route van die klassieker en de Kemmelberg uitgezocht als onze wielerhoogtepunten. Daarbij hoort, passend bij het mistroostige weer van vandaag en de symboliek van deze plek, ook een bezoek aan het graf van Frank Vandenbroucke, het jong gestorven wielertalent uit Ploegsteert. Maar onze tocht begint in Ieper.

© Maikel Samuels

Ieper - De Menenpoort

50.000 namen

Ieper is berucht vanwege de veldslagen die hier plaatsvonden, de zinloze slachtingen van honderdduizenden jonge soldaten voor een paar honderd meter terreinwinst, en de totale vernietiging van het stadje. Minder bekend is dat alles wat je nu ziet in het stadscentrum volledig nieuw is: Ieper is na de Grote Oorlog (zoals de Eerste Wereldoorlog in België wordt genoemd) volledig opnieuw opgebouwd. Een bezoek aan het In Flanders Fields Museum is een aanrader om de geschiedenis van deze regio te begrijpen. Het museum is gevestigd in de weer opgebouwde Lakenhallen, midden in het centrum van Ieper.

Rijd je de stad binnen vanaf het oosten, dan kom je onder de Menenpoort door. Gebouwd vanaf 1923 door de Britten, ingehuldigd in 1927, en sinds 2023 op de Unesco-Werelderfgoedlijst. In deze poort, die de vorm heeft van een Romeinse triomfboog, staan de namen gegraveerd van meer dan 54.000 omgekomen Britse officieren en soldaten die nooit zijn teruggevonden. De jonge mannen zonder begrafenis worden op deze manier geëerd, en dat geeft de poort een zware lading als je er onderdoor fietst. The Last Post wordt er dagelijks geblazen, 365 dagen per jaar, stipt om 20.00 uur, ongeacht het weer.

© Maikel Samuels

Voelbaar verleden: De oorlog is nooit ver in het Heuvelland

Voelbaar verleden

Vanuit Ieper pakken we de auto naar de Kemmelberg en fietsen een stuk van de uitgepijlde recreatieve route van Gent-Wevelgem. In dit landschap is de geschiedenis tastbaar door de vele grafvelden. Het weer maakt het effect nog sterker: het is volledig bewolkt, mistig en koud op deze novemberdag. Helemaal rond het dorp Ploegsteert ligt het vol met commonwealth memorials, kleine velden met tientallen tot honderden witte gedenkstenen van kalkzandsteen. De namen van de jonge mannen staan erin gegraveerd, met overlijdensdata van 1914 tot 1918, dwars door elkaar gelegd, want zo deden ze dat in die tijd.

Het contrast met het heden wordt voelbaar als we een trampoline zien op een perceel naast een van deze velden: kinderen springen op een meter afstand van perfect onderhouden grafstenen. Kleinere velden worden gevolgd door Tyne Cot Cemetery, iets ten noorden van Ieper tussen de plaatsen Zonnebeke en Passendale. Hier liggen meer dan 11.000 soldaten begraven. 

Gravel, modder en verhalen

De naam plugstreets is ontstaan doordat de Engelsen in de Eerste Wereldoorlog de naam van het dorpje Ploegsteert niet over de lippen kregen. ‘On the plugstreets I had really good legs, so I was like ok. Let's try to open the race’, zei Mads Pedersen na zijn winst in Gent - Wevelgem 2025. Wij rijden een flink stuk van die route mee en pakken de drie beroemde plugstreets bij Ploegsteert:

• Hill 63: 2.100 meter, vernoemd naar een uitkijkpunt op 63 meter hoogte over de omgeving rond Mesen.
• Christmas Truce: 1.350 meter, herinnert aan het kerstbestand van 1914.
• The Catacombs: 600 meter, vernoemd naar onderaardse gangen die liepen tot onder Hill 63. De gangen werden zowel gebruikt voor verdediging als voor de aanval. 

Eind november liggen de stroken er een heel stuk slechter bij dan toen Pedersen er wegreed en zijn demarrage plaatste in 2025: barsten, lange scheuren en heel veel modder. Verraderlijk zijn ze sowieso, want Jasper Philipsen reed er lek en Olav Kooij ging op vreemde wijze onderuit in de editie van vorig jaar, waardoor de koers volledig op een hoop ging. Terwijl wij er met onze comfortabel brede banden overheen rijden, vragen we ons serieus af wat dat peloton wegwielrenners op smalle bandjes hier toch elk jaar weer doet.

© Maikel Samuels

Plugstreets in november

Ploegsteert: Frank Vandenbroucke

We fietsen Ploegsteert binnen, een mistroostig dorp zoals er veel te vinden zijn in België. De Grote Oorlog is hier nooit ver weg: het oorlogsmuseum Plugstreet 14-18 laat op interactieve wijze zien hoe soldaten en burgers leefden tijdens de Grote Oorlog. Een warm lichtpunt in het dorp is Restaurant Café de la Grand’Place, jarenlang uitgebaat door de ouders van Frank Vandenbroucke.

Vlak bij de kerk en de begraafplaats stond zijn moeder jarenlang achter de tap. Een herdenkingsplaat aan de gevel herinnert aan het korte leven van deze wielerheld. Het is er druk, maar onze fietsen mogen gelukkig lekker warm binnen staan, ze zijn hier wel wat gewend. Na twee cola, friet met mayo en een paar croques, lopen we met de fiets in de hand naar het graf van Frank Vandenbroucke, slechts een steenworp verwijderd van het café.

© Maikel Samuels

Het graf van Frank Vandenbroucke in Ploegsteert

Frank Vandenbroucke (5 november 1974 - 12 oktober 2009) was in de vroege jaren negentig het absolute wonderkind van het Belgische wielrennen. Als prof won hij onder andere Gent-Wevelgem (1998), Luik-Bastenaken-Luik (1999) en etappes in Parijs-Nice en de Vuelta. Zijn leven kende ook turbulente momenten: dopingperikelen, alcoholproblemen, scheidingen, depressies en zelfmoordpogingen. Op 34-jarige leeftijd overleed hij onverwachts tijdens een vakantie in Senegal, officieel aan een longembolie. Sinds 2010 organiseren familie en vrienden elk jaar in juni de Memorial VDB Forever, ter nagedachtenis aan Frank.

Zijn graf is een waar bedevaartsoord voor wielerliefhebbers: een racefietswiel is erop gemonteerd en het is een van de weinige graven op dit kerkhof met verse bloemen, briefjes en pas geplaatste bidons in allerlei maten en kleuren. Ons korte bezoek past bij het weer en de wielergekke omgeving. We nemen onze helmen af, staan even stil en nemen de sfeer in ons op. Daarna fietsen we verder, voorzichtig de begraafplaats af. Iets wat alleen op deze plek mag. We gaan richting de Kemmelberg.

De beruchte Kemmel

Je zou bijna vergeten dat je hier ook fantastisch kunt fietsen, en dat is juist wat deze plek zo bijzonder maakt. De ‘Kemmel’, zoals de Kemmelberg wordt genoemd, is 154 meter hoog en een beruchte scherprechter voor elke wielrenner. Kasseien, steile percentages: een klim die je één keer in je leven gedaan moet hebben. Hier is een rijke wielerhistorie geschreven, en vandaag zijn wij aan de beurt.

We trappen de westelijke flank op, richting de Kemmelberg Ossuaire: maximaal 23 procent stijgingspercentage, gemiddeld tien procent, over een klim van 730 meter, deels asfalt, deels kasseien. Dit stuk hoort bij de recreatieve Gent-Wevelgemroute, maar ook de profs zullen dit jaar de Kemmel vanaf deze zijde weer trotseren. Natte kasseien, steile percentages; afstappen hoeft nét niet, maar je hartslag schiet omhoog en in het zadel blijven is geen optie.

De naam Ossuaire verwijst naar het Franse militaire massagraf dat op de helling ligt. Hier liggen 5.294 Franse soldaten, verdeeld over vier massagraven, en slechts 57 met naam vermeld. Het is de grootste Franse militaire begraafplaats in België. Boven op de berg staat het Monument Aux Soldats Français, een zeventien meter hoge gedenkzuil, met een engel die treurig uitkijkt over het massagraf. Zoals al eerder gezegd: de Grote Oorlog is hier nooit ver weg.

Zelf de plugstreets rijden

• Start: Ieper (bezoek Menenpoort & In Flanders Fields Museum)
• Plugstreets: Hill 63 (2,1 km), Christmas Truce (1,35 km), The Catacombs (600 m)
• Ondergrond: grove gravel, leem en modder
• Beste banden: 32–38 mm
• Stop: Café de la Grand’Place (Ploegsteert)
• Beste periode: Lente of herfst (liever mist dan zon)
• Hoogste punt: Kemmelberg Ossuaire (max. 23 procent)
• Stilte: Dagelijks om 20.00 uur The Last Post bij de Menenpoort in Ieper
• Let op: In natte periodes verraderlijk glad

Orlogsgeschiedenis in het Heuvelland

Tijdens de Eerste Wereldoorlog was het Heuvelland een strategisch gebied vanwege de hoogte rond Ieper. Tussen 1914 en 1918 vonden er drie grote slagen plaats: de Slag om Ieper (1914), de Tweede Slag om Ieper (1915) en de Derde Slag om Ieper of Passendale (1917). Het gebied was doorsneden met loopgraven en mitrailleurposten en werd zwaar gebombardeerd, waardoor dorpen en landschap grotendeels werden verwoest. Na de oorlog begon een omvangrijke wederopbouw, maar de herinnering aan de strijd is nog steeds zichtbaar in het landschap.

© Maikel Samuels

Het Ossuaire Kemmelberg