Heel jong heel goed: 275 talenten haalden het niet

Jonge renners hebben deze zomer de Ronde van Frankrijk gekaapt. Paul Seixas werd op zijn negentiende vierde in Parijs, Isaac del Toro pakte op zijn tweeentwintigste het podium en de witte trui, en in de Tour de France Femmes is de negentienjarige Paula Ostiz de jongste van het peloton. Zo jong al zo goed zijn klinkt als een cadeau. Maar in een Gents onderzoek onder 307 jonge wegrenners die minstens een keer een top tien reden, haalden er 32 het elite- of internationale niveau.

Seixas werd vierde op zijn 19e, Ostiz is de jongste in de Femmes

Tadej Pogacar won zijn vijfde Tour, Remco Evenepoel werd tweede, Isaac del Toro derde en beste jongere. Paul Seixas, geboren op 24 september 2006, eindigde als vierde in zijn allereerste grote ronde. Onderweg was hij ook de jongste truidrager ooit in het jongerenklassement: 19 jaar, 9 maanden en 24 dagen. Volgens BikeRadar was hij de jongste Tourstarter in 89 jaar. In april vroegen wij ons al af of zijn Tourdebuut een geniaal plan of een klassieke wielerfout was.

Bij de vrouwen speelt hetzelfde. Ostiz van Movistar is regerend wereldkampioene bij de junioren en rijdt in Frankrijk haar eerste grote ronde. De eerste witte trui ging naar de 23-jarige Paula Blasi, met Isabella Holmgren (21), Marion Bunel (21) en Lore De Schepper (20) in haar wiel. Wie de beste papieren heeft, staat in ons overzicht van de favorieten voor de witte trui in de Tour de France Femmes.

Het voordeel is tijd, niet talent

Wie op zijn achttiende in een WorldTourploeg zit, verzamelt jaren aan gestructureerde duurtraining, hoogtestages en koersinzicht voordat zijn lichaam zijn fysiologische top bereikt. Die voorsprong haal je later niet meer in.

Daar komt onbevangenheid bij. Tiesj Benoot, die Seixas drie weken begeleidde, wees bij Sporza op de simpele constatering dat de Fransman in een andere levensfase zit dan de rest van het peloton. Wie nog nooit heeft gevoeld hoe een derde week hem kapotmaakt, valt ook niet aan met dat gevoel in zijn achterhoofd.

Eerlijk erbij: het idee dat vroeg zwaar trainen je VO2max structureel hoger maakt, wordt in het peloton als vaststaand gepresenteerd, maar is wetenschappelijk niet hard gemaakt.

De piekleeftijd ligt op 27,5 jaar

Onderzoekers van de Universiteit Antwerpen analyseerden 1864 profrenners uit de jaarlijkse top 500 van ProCyclingStats tussen 1993 en 2021. In het Journal of Sports Sciences komen ze bij de beste helft van het veld uit op een piekleeftijd van 27,5 jaar voor klassementsrenners en rond 26 jaar voor sprinters, allrounders en eendagsspecialisten.

Een negentienjarige in de top vijf van de Tour rijdt dus jaren voor zijn eigen venster. Dat is hoopgevend, want er zit rek in. En verontrustend, want je kunt die rek ook opmaken. Patrick Lefevere zei bij Cyclism'Actu dat Seixas in de derde week begon te haperen, wat volgens hem volkomen normaal is. "Hij zal een geweldige renner worden, maar we moeten niets overhaasten."

Vroeg winnen voorspelt bijna niets

De Gentse cijfers uit de intro staan niet alleen. Een Italiaanse studie in het International Journal of Sports Physiology and Performance volgde 1345 jeugdrenners uit de Italiaanse bond: 43 werden prof. Bij het baanwielrennen kwamen onderzoekers in Applied Sciences op minder dan twintig procent voor hoog geklasseerde junioren, met de expliciete waarschuwing dat te veel nadruk op vroege uitslagen laatbloeiers uit de sport jaagt.

Let op wat dit niet zegt. Het gaat over jeugdrenners als groep, niet over uitzonderingen als Seixas en Del Toro, die de statistiek juist tarten.

Het risico zit in de belasting, niet in het talent

Cat Ferguson (20), vijfvoudig wereldkampioene over drie disciplines, vertelde Cycling Weekly dat haar eerste volledige profjaar periodes van overtraining en vermoeidheid kende. Haar eigen verklaring: eerste hoogtestages, plotseling alle tijd om te fietsen, en geen idee waar haar grens lag. Dit jaar viel ze in de openingsrit van de Giro d'Italia Women, liep twee breuken in haar enkel op en moest de Tour de France Femmes laten schieten. Die val was pech, geen overbelasting. Het patroon eromheen is wel herkenbaar.

Het IOC beschreef in 2023 hoe een structureel tekort aan beschikbare energie de botopbouw, de hormoonhuishouding en de mentale gezondheid aantast. Bij lichamen die nog groeien weegt dat zwaarder. Het model wordt binnen de sportwetenschap bekritiseerd, omdat energiebeschikbaarheid in de praktijk nauwelijks betrouwbaar te meten is. Dat een hoge trainingsbelasting in combinatie met te weinig eten schadelijk is, staat wel vast.

Ik ken die trekkracht van dichtbij. Als junior reed ik wedstrijden, later koerste ik als profatleet. De verleiding is op elke leeftijd dezelfde, maar op je achttiende het sterkst: het gaat goed, dus meer moet beter zijn. Meer uren, meer intervallen, meer bevestiging. Wat ik toen niet doorhad, is dat de trainingen die het meest opleveren zelden de trainingen zijn waar je het meest kapot van bent. Hoe die druk doorwerkt tot ver in je wielerleven, beschreven we in wat een jeugdtrauma doet met je wielerprestaties.

Wat betekent dit voor jou?

• Je beste jaren liggen later dan je denkt. Profs pieken rond hun 26e of 27e. Een matig seizoen op je 19e of je 45e zegt weinig over je plafond.
• Bouw volume op in jaren, niet in weken. Een winter hard stampen haalt geen seizoenen duurbasis in.
• Eet genoeg. Te weinig energie kost je op termijn botkwaliteit en herstelvermogen, niet alleen watts.
• Vraag raad en luister naar je lichaam. Cat Ferguson had een WorldTourploeg om zich heen en wist nog altijd niet waar haar grens lag. Slaap, eetlust en motivatie zeggen vaak eerder iets over je vorm dan je vermogensmeter. Blijft vermoeidheid dagen hangen, leg het dan naast een coach of sportarts in plaats van er nog een blok bovenop te zetten.
• Coach je een jonge renner? Beloon techniek, plezier en constantheid boven uitslagen. We zetten eerder op een rij wat jonge renners wel en niet moeten doen in hun training.

Heel jong en heel goed zijn is geen garantie en geen vloek. Het is een voorsprong die je alleen verzilvert als er iemand op de rem staat. Bij Seixas was dat zijn ploeg. Bij jou ben jij dat zelf.