Hersenschudding herkennen: Doe zelf deze 5 checks

Een hersenschudding is de blessure die je op de fiets het makkelijkst mist. Je krabbelt op, je helm zit nog op je hoofd, iemand vraagt of het gaat en je zegt automatisch ja. Precies daar gaat het mis, want de klap die je hersenen hebben opgevangen laat zich niet zien in je schaafwonden. In de Tour de France testten NSN Cycling Team en Uno-X Mobility dit jaar daarom een impactsensor in de helm. Op de zondagochtendrit heb jij geen koersarts. Wat check je dan zelf?

>>> Wil je op de hoogte blijven van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen.

Waarom een hersenschudding in het peloton nog steeds te laat wordt herkend

Volgens de UCI vormen hersenschuddingen tussen de 1,3 en 9,1 procent van alle wielerblessures. Het probleem is de tijdsdruk: in een koers zonder time-outs valt de beslissing langs de weg in enkele minuten. Sinds 2020 heeft de UCI daarvoor een protocol, met symptoomkaarten voor niet-medisch personeel en een diagnose die de koersarts bevestigt. Bij de introductie schreef de UCI 24 tot 48 uur volledige rust voor en een terugkeer pas minstens een week nadat de klachten weg zijn, bij junioren twee weken. De reglementen zijn sindsdien meermaals aangepast, dus check de huidige termijnen op de pagina over concussions op uci.org.

Voor jou bestaat dat protocol niet. Wat wel bestaat, is de Concussion Recognition Tool 6, in 2023 gepubliceerd in het British Journal of Sports Medicine na het consensuscongres in Amsterdam en expliciet gemaakt voor mensen zonder medische opleiding. Deze vijf checks komen daaruit.

Toch worden in de professionele wielersport ook nog steeds fouten gemaakt zoals bij Alex Molenaar in de Tour de France 2026.

Check 1: de rode vlaggen waarbij je meteen 112 belt

Nekpijn of drukpijn in de nek. Dubbelzien. Krachtverlies of tintelingen in armen of benen. Hoofdpijn die erger wordt in plaats van minder. Herhaald braken. Een insult. Bewustverlies, ook heel kort. Toenemende onrust of verwardheid. Eén van deze signalen betekent: niet zelf oplossen, direct medische hulp. Verplaats iemand met nekklachten niet, zoals ook staat in dit overzicht over eerste hulp bij een ongeval op de fiets.

Check 2: wat je fietsmaat aan je ziet en jij niet

Deze check kun je per definitie niet alleen doen. Vraag je maats wat ze zagen: bleef je stil liggen, kwam je wankel omhoog, had je een glazige blik, reageerde je traag of naast de vraag? Zij zien de eerste seconden. Jij niet.

Check 3: de symptomen die alleen jij voelt

Hoofdpijn, druk in het hoofd, duizeligheid, misselijkheid, wazig zien, gevoeligheid voor licht of geluid, traag denken, prikkelbaar of emotioneel zijn. En de vaagste: het gevoel dat je niet helemaal jezelf bent. Dat gevoel is geen zwakte, het is informatie.

Check 4: vier vragen die je geheugen verraden

De tool gebruikt simpele oriëntatievragen. Op de fiets werkt deze variant: waar zijn we nu, welke route reden we, wie reed er vlak voor je, en wat is het laatste dat je je herinnert vóór de val? Eén antwoord dat niet klopt, is genoeg reden om te stoppen. Zeker het laatste, want geheugenverlies rond de klap hoort bij hoe gevaarlijk een hersenschudding werkelijk is.

Check 5: de eerste drie uur en de twee dagen erna

Bij een vermoeden geldt volgens de CRT6: die dag niet meer fietsen, de eerste drie uur niet alleen blijven, geen alcohol, en niet autorijden tot een arts groen licht geeft. Klachten kunnen pas na 24 tot 48 uur opkomen, dus een goed gevoel in de kleedkamer zegt weinig. Ik heb zelf ervaren hoe lang zo'n herstel kan duren: na mijn zware val in Frankrijk in 2010 bleek het echte werk pas ná de eerste dagen te beginnen.

© Getty Images

Wat betekent dit voor jou

Profs hebben een sensor, een koersarts en een reglement dat ze tegen zichzelf beschermt. Jij hebt vijf checks en je fietsmaats. Spreek daarom vóór de rit af dat iedereen bij een klap op het hoofd de checks doet, ook als het slachtoffer roept dat het niets is. Dat is namelijk precies wat een hersenschudding je laat zeggen.

Vervang verder je helm na elke val waarbij hij de grond raakte, ook zonder zichtbare schade. En ga bij twijfel naar de huisartsenpost, ook als je vreest dat je overdrijft. In tegenstelling tot een gebroken sleutelbeen is er op een foto niets te zien, dus is dit geen blessure die je uitzit met karakter. Werk daarnaast aan de voorkant, want de kunst van het vallen op de fiets kun je trainen.

Deze checks stellen geen diagnose. Ze helpen je alleen op tijd te stoppen. Dat is precies waar het in het profpeloton jarenlang aan schortte, en waarom slimme impactsensoren in wielerhelmen nu in de Tour worden getest.