Vijftien vrouwen, één doorzichtig zadel: Wat ze zagen
Bicycling.nl
In 2000 kregen mannen een getal te zien en toen ging het snel. De doorbloeding van hun kruis zakte met 85 procent op het populairste racezadel van dat moment, en op het nieuwe ontwerp met maar 10 tot 15 procent. Profs die er eerst niks van moesten weten, stapten meteen over. Het vergelijkbare onderzoek bij vrouwen begon pas in 2016.
Dit is hetzelfde patroon als bij de sport-bh: zolang niemand een probleem hardop benoemt, hoeft de industrie niets op te lossen. Daarover schreef ik eerder over het tepel-taboe in het vrouwenpeloton, het best gelezen stuk dat ik ooit maakte. Dit verhaal zit een laag dieper, en het heeft harde cijfers.
Wil je op de hoogte blijven van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen. Abonneren op Bicycling magazine of losse nummers kopen doe je in onze shop!
Voor mannen was er een getal, dus kwam er een zadel
Even terug naar hoe dat bij ons ging. Het eerste anti-impotentiezadel van Specialized werd ontworpen door dokter Roger Minkow, op basis van onderzoek in Keulen naar de doorbloeding bij mannelijke wielrenners.
Andy Pruitt sloot zich in 2000 aan voor het volgende project. Ze bewezen de werking door met een pulsoximeter de doorbloeding van de penis te meten terwijl proefpersonen op een trainer reden.
En toen ging het hard. Renners die jarenlang op een Selle Italia Turbo of Flite hadden gezeten, zagen dat hun doorbloeding op dat zadel met 85 procent inzakte tegen 10 tot 15 procent op het nieuwe model. Binnen een paar jaar was het probleem grotendeels weg uit het mannenpeloton.
'85 procent tegen 10 tot 15 procent. Dat was genoeg om de hele industrie in beweging te krijgen.'
Voor vrouwen begon dat onderzoek zestien jaar later
Pruitt begon pas in het voorjaar van 2016 proefpersonen te werven voor wetenschappelijk onderzoek naar zadelproblemen bij vrouwen. Hij startte met tien vrouwen uit Boulder die bij hem waren gekomen met klachten, en bouwde dat volgens BikeRadar uit naar een kerngroep van meer dan twintig vrouwen uit alle disciplines.
1. 1997 tot 2000 Onderzoek naar doorbloeding bij mannelijke renners in Keulen. Minkow ontwerpt het eerste anti-impotentiezadel. 2. Rond 2004 Het probleem is grotendeels weg uit het mannenpeloton. 3. 2004 tot 2016 Damesmodellen bestaan, maar zijn bredere en zachtere versies van een ontwerp dat op mannen is gemeten. 4. 2016 Pruitt start het eerste wetenschappelijke onderzoek naar zadelproblemen bij vrouwen. 5. 2018 Mimic komt op de markt. Achttien jaar na de oplossing voor mannen.
Reken even mee. Van meting naar oplossing duurde het bij mannen ongeveer vier jaar. Bij vrouwen begon de meting pas toen het probleem bij mannen al bijna twintig jaar was opgelost.
De uitsparing die alles moest oplossen, maakte het soms erger
Hier wordt het pijnlijk. Iedereen ging ervan uit dat de uitsparing in het midden hét antwoord was. Voor mannen werkte dat ook.
Uit het onderzoek bleek dat bij sommige vrouwen de schaamlippen juist dóór die uitsparing heen opzwollen, in plaats van dat de druk werd weggenomen. Precies het tegenovergestelde van de bedoeling.
Gravelrenster Alison Tetrick, die aan het onderzoek meewerkte, legde het probleem bloot in Rouleur: de drukmeting die destijds bij bikefittings werd gebruikt, mat de druk op zacht weefsel helemaal niet. Op het scherm leek alles in orde, omdat je zitbotten keurig ondersteund werden.
Inmiddels vertrekken ontwerpers steeds vaker vanuit precies die zitbotten in plaats van vanuit het zitvlees eromheen. Die denkrichting zie je het duidelijkst terug in de verschuiving van zitvlees naar zitbot, maar het blijft een reactie op een probleem dat veel eerder gemeten had kunnen worden.
'Twintig jaar lang was er een oplossing die bij de helft van de wielrenners werkte, en niemand die had gemeten of hij bij de andere helft ook werkte.'
De cijfers die niemand hardop noemt
In de literatuur meldt 39 tot 89 procent van de vrouwelijke wielrenners zadelpijn in een of andere vorm. Die marge is enorm, en dat is op zichzelf al veelzeggend: dit is domweg slecht onderzocht.
In een vragenlijstonderzoek onder leden van de grootste Nederlandse vrouwenwielervereniging, aangehaald in een scoping review, rapporteerde na minimaal twee uur fietsen 34,9 procent gevoelloosheid in het genitale gebied en 40 procent ongemak aan de vulva. Bij de controlegroep van hardloopsters kwamen die klachten niet voor.
En dit is het getal dat er echt toe doet: 44 procent van de recreatieve vrouwelijke fietsers geeft aan minder te zijn gaan fietsen door pijn in dat gebied. Bij mannen heette dat een medisch probleem dat de sport moest oplossen. Bij vrouwen heet het al decennia gewoon zadelpijn.
Nog een ongemakkelijk detail: wanneer vrouwen in de beugels rijden, neemt de maximale druk voorop het zadel significant toe. Bij mannen gebeurt dat niet.
Waarom het taboe zelf het probleem is
Het probleem zit onder de broek en daar praten we niet over. Het ligt niet aan het innovatietempo van de industrie. Waar wél vraag is, gaat het razendsnel: een moderne wielerbroek heeft inmiddels een chamois met vier lagen en microgaatjes per warmtezone, en ik schreef eerder al dat de wielerbroek bij ons is weggedemarreerd. Diezelfde industrie deed twintig jaar niks aan wat een centimeter lager zit.
Mannen hadden het geluk dat hun probleem een woord kreeg dat wél bespreekbaar was buiten de wielersport: impotentie. Dat haalde de krant. Dat werd een risico voor merken. Opgezwollen schaamlippen kwamen nergens op de voorpagina. Niet omdat niemand het wist, maar omdat vrouwen het aan elkaar vertelden en niet aan de productafdeling. Net zoals veel vragen over fietsen tijdens de zwangerschap jarenlang vooral in privégesprekken bleven hangen.
Het mooiste slot van dit verhaal
En toen kwam de grap. Nadat journalisten hadden gepubliceerd dat een mannelijke renner Parijs-Roubaix op een vrouwenzadel had gereden, voelde Specialized zich genoodzaakt het label vrouwen van de Mimic-zadels te halen.
Het zadel dat speciaal voor vrouwen was ontworpen, bleek voor mannen ook gewoon beter te zitten. Dat is precies wat er gebeurt als je eindelijk meet wat er onder iemand gebeurt in plaats van aan te nemen dat het wel goed zit. Je komt niet uit bij een damesversie. Je komt uit bij een beter zadel.
En dan nog dit
'Om te zien wat er misging, moest er in 2016 een doorzichtig zadel worden gebouwd.'
Om te kunnen zien wat er onder een vrouw gebeurt, liet Pruitt doorzichtige zadels maken, een idee dat hij ontleende aan het passen van prothesen. Vijftien vrouwen reden daarop zonder broek, met een camera eronder, zodat te zien was wat het zadel met het weefsel deed. Vanwege de gevoelige aard was er altijd een vrouwelijke arts bij.
Wat ze zagen, was niet wat ze verwachtten. Pruitt zocht naar afgeknelde doorbloeding, maar hoe langer de vrouwen zaten, hoe meer de schaamlippen opzwollen en zich de uitsparing in zogen. Het weefsel nam letterlijk de vorm van die uitsparing aan.
Laat dat even bezinken. Om erachter te komen wat er bij de helft van de wereldbevolking op een fiets misgaat, moest er letterlijk een zadel van doorzichtig materiaal worden gebouwd. Niet omdat de techniek ontbrak, maar omdat niemand ooit had gekeken.
Wat betekent dit voor jou
1. Laat je zitbotten opmeten in plaats van gokken. De afstand daartussen bepaalt de breedte, en die verschilt per persoon meer dan per geslacht. 2. Ga niet automatisch uit van een uitsparing. Die is jarenlang als dé oplossing verkocht en werkt niet voor iedereen. 3. Denk niet in damesmodel of herenmodel, maar in wat onder jou past. Dat geldt net zo goed bij de keuze voor een damesracefiets. 4. Klachten die langer dan een dag aanhouden, zwelling of gevoelloosheid horen bij de huisarts en niet op een forum. 5. Praat erover. Dat klinkt soft, maar bij mannen is precies dat de reden dat het is opgelost. Meer over lijf en klachten lees je in onze rubriek gezondheid.
Ik heb jaren op een tijdritfiets gereden en weet hoe het voelt als een zadel je vijf uur lang aan het denken zet over één plek. Bij mij is dat opgelost door mannen die het mochten meten. Het is een rare gedachte dat vrouwen daar twintig jaar langer op hebben gewacht, puur omdat hun klacht minder makkelijk uit te spreken was.
P.S. Hoeveel andere problemen in het vrouwenpeloton wachten nog op iemand die ze durft te meten?