Hoe je je val leert te breken en niet je botten (+ video Professor Splash)

Vroeger, als klein mannetje, zat ik op judo. Daar leerde ik de judorol. In het begin voelde die onwennig en spannend. Je lichaam wil zich verzetten, je handen schieten automatisch naar voren en loslaten kost vertrouwen. Maar door herhaling werd de rol een automatisme. Niet iets waar je over nadenkt, maar iets wat gebeurt.

Die vaardigheid nam ik onbewust mee mijn wielerleven in. In de jaren die volgden maakte ik meerdere valpartijen mee, meestal één per seizoen. Waar anderen langs de kant bleven liggen met gebroken sleutelbenen en pijnlijke schouders, krabbelde ik op met hooguit een schaafwond op mijn elleboog en reed ik verder. Niet door geluk, maar doordat mijn lichaam wist wat het moest doen.

In 2010 kwam daar een grens aan. Een crash zo heftig dat, ondanks mijn judorol, ik veel letsel had. Alles ging in een fractie van een seconde. Achteraf besefte ik dat de judorol waarschijnlijk het verschil heeft gemaakt. Niet alleen om nu weer heerlijke fietstochten te maken, maar om het überhaupt te kunnen navertellen. Dat moment maakte voor mij definitief duidelijk hoe groot de waarde is van leren vallen.

Valtechniek is trainbaar

In judo wordt al meer dan honderd jaar systematisch geoefend op veilig vallen. Deze technieken heten ukemi. Het doel is impact verdelen, rotatie gebruiken en piekbelasting vermijden.

Biomechanisch onderzoek laat zien dat geoefende judoka’s bij een val

• minder piekbelasting op pols en schouder ervaren
• de impacttijd verlengen waardoor krachten lager blijven
• hoofd en nek beter beschermen door gecontroleerde rotatie

Dat is relevant voor fietsers. Ook een val op lage snelheid kan al genoeg zijn voor een breuk als de klap niet wordt verspreid.

De judorol in het kort

De meest bruikbare techniek voor fietsers is de voorwaartse judorol. Je rolt schuin over schouder en rug, zonder dat hoofd of polsen hard contact maken met de grond. De energie van de val wordt omgezet in beweging in plaats van een plotselinge stop.

Zonder rol ontstaat een korte impact met hoge kracht op één punt.
Met rol wordt de impact langer en verdeeld over meerdere lichaamsdelen.

Dit principe wordt ook toegepast in militaire training en valpreventieprogramma’s, waar het risico op letsel aantoonbaar daalt na training.

Oefeningen om te leren vallen (altijd op zachte ondergrond)

Professor Splash (don't try this at home)

Hij is het levende bewijs je met een juiste valtechniek een val kan breken. Ook op hogere leeftijd!