Hoeveel tijdverlies heb je met een kettinkje om je nek in de Tour de France?

Veel wielrenners dragen een kettinkje. Het staat goed onder een opengeritste trui, het is bijgeloof voor een goede dag in het zadel, of het doet denken aan iemand die niet meer kan meefietsen. Stuk voor stuk mooie redenen.

Aan de natuurkunde zijn ze compleet verspild. Meneer en mevrouw zwaartekracht ruiken gewicht op je kettinkje en trekken er meteen aan, wat de reden ook is dat het daar hangt. Meneer en mevrouw Luchtweerstand doen enthousiast mee zodra het buiten je shirt bungelt. Op een clubritje van twee uur merk je daar niets van. Op één etappe ook amper. Maar over een hele Tour de France? Tijd om te rekenen.

>>> Heb jij de Bicycling Tour de France 2026 Special al? Kom volop in de Toursfeer! Koop hem in onze shop en lees interviews, alles over de nieuwste Tourfietsen, analyses, achtergrond en een uitgebreid routeboek met alle 21 etappes, routeprofielen en voorbeschouwingen.

De aannames

Dit is een rekensom, geen laboratoriummeting. We gaan uit van een sober kettinkje van 15 gram, realistisch voor een dun exemplaar. Renner, fiets en uitrusting wegen samen 75 kilo. Op een klim rekenen we met 350 watt, een stevig tempo voor een goede klimmer op een langere beklimming. Verander je een van die aannames, dan verschuiven de uitkomsten mee. De orde van grootte blijft hetzelfde.

>>> Lees ook: De slechtste gewoonte op je racefiets blijkt je grootste aero-geheim

Het gewicht: de rekensom

Op een klim is zwaartekracht verreweg de grootste tegenstander, groter dan luchtweerstand of rolweerstand. Daardoor geldt ruwweg: extra tijd in seconden is gelijk aan extra gewicht in kilo's, keer 9,81, keer de hoogtemeters die je klimt, gedeeld door je vermogen in watt.

Voor 15 gram levert dat dit op:

Hoogtemeters zijn gebaseerd op de laatste parcoursdata. Afhankelijk van de bron wijken officiële cijfers soms een paar procent af, de uitkomst verschuift dan evenredig mee. Over de hele Tour, met al zijn cols en beklimmingen, tikt de teller door naar 22,9 seconden. Puur door het gewicht.

De lucht: het venijn zit in de details

Draag je het kettinkje onder je shirt, wat de meeste renners doen, dan verandert er aerodynamisch niets. Bungelt het erboven, dan hangt er een nieuw obstakel in de luchtstroom.

Zo'n blootgesteld kettinkje vangt naar schatting een paar vierkante centimeter wind, ongeveer de grootte van een postzegel. Bij een CdA-waarde van een wielrenner in wedstrijdhouding van rond de 0,30, aan de onderkant van de bandbreedte van 0,30 tot 0,45 die fiets.nl aanhoudt voor wegrenners, is dat een toename van ruim een tiende procent.

Klein, maar luchtweerstand is een harde meester. Ze neemt toe met het kwadraat van je snelheid, en het vermogen dat nodig is om haar te overwinnen zelfs met de derde macht. HiWind rekent voor dat elke 0,01 punt CdA al gauw 10 watt kost bij 40 kilometer per uur. Op een vlakke etappe van ruim vier uur rijden loopt dat, in het slechtste geval van een volledig blootgesteld kettinkje, op tot een handvol seconden erbij. Onder het shirt: exact nul.

De marginal gains check

Gewicht en lucht opgeteld: bijna niks, zou je zeggen. Vertel dat maar aan de wielerwereld. De term marginal gains werd wereldberoemd dankzij Dave Brailsford en Team Sky. Voor de Tourzeges van Bradley Wiggins en Chris Froome lieten ze de vloer van de materiaalwagen wit verven om stofjes te kunnen spotten, kregen renners hun eigen kussen mee naar het hotel, en kregen bidons een kleurcode zodat niemand per ongeluk water pakte in plaats van koolhydraten. Alles voor een fractie van een procent.

>>> Lees ook: Snuit de perfecte snotraket: zo maak je je luchtwegen echt loepzuiver...

Zet die obsessie naast je kettinkje. Aerosokken, een van de populairste marginal gains in het huidige peloton, leveren volgens Fashion For Cycling ongeveer 3 tot 5 watt op bij 45 kilometer per uur. Over een tijdrit van 40 kilometer is dat goed voor 8 tot 12 seconden winst. Je kettinkje afdoen kost niets, duurt twee tellen, en levert over de hele Tour meer tijdwinst op dan die sokken in een volledige tijdrit.

De UCI neemt dit soort winst zo serieus dat ze het reguleert. Sokken mogen niet hoger komen dan halverwege de kuit. Voorzakken in truitjes zijn verboden omdat ploegen ze vulden met voeding die nooit werd opgegeten, puur om het lichaamsprofiel te veranderen. En om het verplichte minimumgewicht van 6,8 kilo te halen, verstoppen fabrikanten expres lood in zadelpennen of framebuizen, want een modern wielerframe weegt vanzelf al minder. Intussen bungelt jouw kettinkje van 15 gram, vrolijk en volkomen legaal, mee naar Parijs.

Bijna niks? In een sport die regels opstelt voor sokhoogte is 22,9 seconden een monstertijd.

>>> Lees ook: Waarom je grote teen belangrijker is voor je prestaties dan je denkt

Het eindoordeel

Tel het gewicht en, in het ongunstigste scenario, de lucht bij elkaar op, en je landt ergens tussen de 20 en 50 seconden over een hele Tour de France. Neem zelfs alleen het gewicht, de meest zekere schatting van de twee: 22,9 seconden.

Vergelijk dat met het kleinste verschil ooit tussen de nummers één en twee in de Tour de France. In 1989 won Greg LeMond met precies acht seconden van Laurent Fignon, na drie weken en meer dan 3.200 kilometer koers. Bijna drie keer zoveel dus, puur door het gewicht van een kettinkje.

En mocht je nog twijfelen: Mathieu van der Poel en Tadej Pogačar racen zelf met een Richard Mille om hun pols. Titanium en carbon, 32 gram, ruim 300.000 euro waard. Dezelfde rekensom voor die 32 gram komt uit op 48,8 seconden over de hele Tour, meer dan het dubbele van je kettinkje en zes keer de kleinste Tourmarge ooit.

In een sport waar teams duizenden euro's uitgeven aan een paar watt, is een kettinkje afdoen misschien wel de goedkoopste marginal gain die bestaat. En een horloge omdoen de grootste marginal loss. Maar doe het toch maar om. Voor het bijgeloof. Voor je portemonnee. Of vooral om jezelf te zijn en te blijven.

P.s. Aan het einde van de tour kunnen we met een rekensom bepalen hoeveel kettinkjes Pogacar had moeten dragen om te verliezen. Ik denk dat we naar aantallen gaan zoals BA van the A-team op de volgende foto.

© Getty Images