Iedere watt telt… behalve deze: Waarom de wielerbidon nog steeds rond is
NL Beeld / Abaca Press
Wie een moderne aero racefiets bekijkt ziet overal marginal gains. Frames zijn windtunnel getest, helmen lijken op ruimteschepen en zelfs sokhoogtes worden geoptimaliseerd. Maar midden in dat hightech geheel zit nog altijd hetzelfde object dat al decennia nauwelijks veranderd is: de wielerbidon.
Een ronde plastic fles die je in een metalen of carbon houder schuift. Functioneel, simpel, maar aerodynamisch bepaald niet ideaal. Toch rijdt vrijwel het hele profpeloton er nog mee rond. Hoe kan dat?
>>> Wil je op de hoogte blijven van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen.
De vorm van de wielerbidon is vooral historisch bepaald
De klassieke wielerbidon is rond. Niet omdat dat de snelste vorm is, maar omdat het praktisch is. De bidon moet knijpbaar zijn, makkelijk uit de houder te pakken en ook weer snel terug te plaatsen. Daarnaast moet hij compatibel zijn met vrijwel elke bidonhouder en met de bidons die in koers vanuit de ploegleiderswagen of in de bevoorradingszone worden aangereikt.
Die standaard bestaat al tientallen jaren. Daardoor zijn zowel bidons als bidonhouders wereldwijd vrijwel identiek geworden. Dat maakt innovatie lastig. Een nieuwe vorm moet namelijk ook nog passen in bestaande systemen.
© NL Beeld / Max PPPAerodynamisch gezien zijn bidons wél relevant
Uit windtunneltests blijkt dat bidons wel degelijk invloed hebben op de luchtweerstand van een fiets. Interessant genoeg kan een bidon soms zelfs aerodynamisch voordeel opleveren. Sommige tests laten zien dat een bidon op de onderbuis de luchtstroom richting de zitbuis en het achterwiel kan verbeteren. Daardoor kan één bidon soms zelfs iets minder weerstand geven dan helemaal geen bidon.
Twee bidons vergroten de luchtweerstand meestal wel weer. De exacte effecten hangen sterk af van het frameontwerp, de positie van de bidons en de rijhouding van de renner. Het gaat meestal om kleine verschillen van enkele watts. Maar in een sport waar teams enorme bedragen investeren om één watt te winnen, is dat zeker relevant.
>>> Lees ook: Maakt een aero racefiets je écht sneller? Dit zegt de wetenschap
In triatlon en tijdritten bestaan aero bidons al lang
In triatlon en tijdritten wordt al veel langer geëxperimenteerd met aerodynamische hydratiesystemen. Daar zie je bijvoorbeeld:
- Bidons tussen de aerobars
- Bidons achter het zadel
- Druppelvormige bidons met speciale houders
Die systemen zijn ontworpen om de luchtweerstand te verminderen of om te voorkomen dat een renner uit zijn aerodynamische houding moet komen om te drinken. Op een gewone racefiets zijn die oplossingen minder praktisch. In een wegwedstrijd moet een renner een bidon snel kunnen pakken, vaak in een hectische situatie of op hoge snelheid.
© PRO SHOTS / ImagoLidl-Trek experimenteert met een aero bidon
De eerste tekenen van verandering zijn er wel. Bij Lidl-Trek werd recent geëxperimenteerd met een aerodynamisch gevormde bidon die specifiek voor het frame van de Trek Madone is ontwikkeld.
Die bidon sluit beter aan op de vorm van de onderbuis en zou volgens tests een kleine aerodynamische winst opleveren. Het idee is dat de bidon niet langer een verstoring van de luchtstroom is, maar juist onderdeel wordt van het aerodynamische ontwerp van de fiets. Dat klinkt logisch, maar er zit een praktisch probleem aan.
Waarom het peloton voorlopig ronde bidons blijft gebruiken
In theorie kan een aero bidon een paar watt besparen. In de praktijk spelen andere factoren een grotere rol. Tijdens een koers moeten renners bidons aannemen van ploegleiders of soigneurs. Die bidons moeten direct in elke houder passen en ook makkelijk weer terug te steken zijn.
Een afwijkende vorm kan daarbij juist een nadeel zijn. Als een renner een bidon niet snel kan pakken of terugplaatsen kost dat meer tijd en energie dan de mogelijke aerowinst oplevert. Daarnaast leveren sponsors vaak de bidons. Teams rijden dus meestal met standaardmodellen die eenvoudig en goedkoop te produceren zijn.
Een klein onderdeel met verrassend veel invloed
De wielerbidon is misschien wel een van de laatste onderdelen van de racefiets die nauwelijks door aerodynamica is veranderd. Terwijl het object precies in de luchtstroom van het frame zit.
Het is daarom niet ondenkbaar dat fabrikanten in de toekomst vaker gaan experimenteren met geïntegreerde bidons, multi-compatibele bidonhouders of frame-specifieke vormen. Maar zolang neutral service, bevoorrading en gebruiksgemak centraal staan in het peloton, blijft de kans groot dat de ronde bidon nog jaren het meest gebruikte object op de fiets blijft.
Soms wint simpelweg de praktijk van de windtunnel.