Interview met het werkwoord: “Stoempen” de oerkracht van het wielrennen

Er zijn woorden die je uitlegt. En er zijn woorden die je voelt. Stoempen valt in die tweede categorie. Je hoort het al: zwaar, rauw, een beetje ongepolijst. Alsof iemand met modder aan z’n wielen en een hartslag van 190 tegen je zegt: “Nu is het gewoon stoempen.”

Maar wat ís het eigenlijk? Tijd om het werkwoord zelf eens op de praatstoel te zetten.

“Vertel eens, stoempen. Wie ben je eigenlijk?”

“Stoempen,” begint het woord zelf, “is fietsen zonder franje. Geen elegante souplesse, geen fluisterzachte cadans. Ik ben wat er overblijft als het mooi fietsen ophoudt en het overleven begint.”

In wielertermen: een lage cadans, hoog vermogen, veel neerwaartse kracht per pedaalslag. Het bovenlijf beweegt mee, de schouders trekken, de fiets zwabbert licht onder je. Alles werkt mee om die ene versnelling rond te krijgen. Je ziet het vaak op het moment dat iemand nét te zwaar schakelt. Of bewust kiest voor brute kracht.

Wanneer komt stoempen boven drijven?

Stoempen verschijnt zelden aan het begin van een rit. Het is een laatbloeier. Op de slotklim. In de tegenwind. Op kasseien waar finesse simpelweg verdwijnt tussen de stenen. Denk aan de finale van Parijs-Roubaix, waar elke pedaalslag voelt alsof je door beton trapt. Of die eindeloze waaieretappes waarin het peloton uit elkaar scheurt en je nog maar één stand hebt: overleven.

Is stoempen efficiënt?

Hier wordt het interessant. In theorie: nee. Een hoge cadans met soepele trap is biomechanisch efficiënter en spaart je spieren. In de praktijk: soms is stoempen precies wat je nodig hebt. Als je vermoeid bent, of als de omstandigheden je dwingen tot kracht in plaats van ritme, kan stoempen juist de enige manier zijn om tempo te houden. Het is minder zuinig, maar wel effectief. Zoals met een hamer slaan als een schroevendraaier niet meer werkt.

Moet je zwaar zijn om te kunnen stoempen?

“Absoluut niet,” zegt stoempen. “Maar het helpt wel een beetje.” Zwaardere renners hebben vaak meer absolute kracht en kunnen makkelijker grote versnellingen duwen. Toch zijn er genoeg lichtere renners die verrassend goed kunnen stoempen, vooral als ze vermoeid raken of op korte, steile stroken rijden.

Stoempen is minder een lichaamstype en meer een toestand. Een fase. Een moment waarop techniek even plaatsmaakt voor wilskracht.

Kun je stoempen leren?

Ja. En nee. Je kunt het trainen:

• Lage cadans intervallen (bijvoorbeeld 50-60 rpm)
• Klimmen in een zware versnelling
• Krachttraining op de fiets

Maar écht goed stoempen ontstaat vaak vanzelf. Het is wat er gebeurt als je lichaam geen andere optie meer ziet. Het is geen techniek die je perfect wilt beheersen, maar wel een vaardigheid die je moet herkennen. Wanneer je hem inzet. En wanneer juist niet.

En… kun je het ook afleren?

Dat is misschien nog wel belangrijker.

Veel renners stoempen onbewust. Altijd. Ook wanneer het niet nodig is. En dat kost energie. Wie efficiënter wil rijden, moet leren stil te zitten op de fiets. Minder trekken aan het stuur, minder verspilling van energie in het bovenlijf. In dat opzicht is stoempen iets wat je deels wilt afleren.

In de Ronde van Vlaanderen 2026 zagen we heel mooi dat hoge wattages trappen zeker niet gepaard hoeft te gaan met stoempen. Tadej Pogacar is het levende bewijs. En al is het heel subtiel, je ziet Mathieu van der Poel meer beginnen met werken met het bovenlijf, dat is de rode loper naar het stoempen.

Lees aanstaande woensdag het artikel: hoe zit je stil op je racefiets?

Wie zijn de koningen van het stoempen?

Als stoempen een erelijst had, zouden deze namen erop staan:

• Jan Ullrich - de man die ogenschijnlijk log, maar onstuitbaar een klim op kon duwen
• Tom Boonen - kracht, kasseien en een bovenlijf dat meewerkte
• Wout van Aert - moderne alleskunner met een stevige dosis stoempen wanneer nodig

Jaren 70–90: de dieselmotoren

• Sean Kelly – een van de grootste “stoempers” ooit, altijd een monsterplaat
• Francesco Moser – pure krachtpatser, vooral in tijdritten
• Gianni Bugno – ogenschijnlijk soepel, maar kon diep stoempen als het nodig was
• Laurent Fignon – minder elegant dan je denkt, zeker in de finale

De culthelden van het beuken

• Jacky Durand – ontsnappen en dan urenlang stoempen
• Johan Museeuw – kasseienkoning, kracht boven alles
• Andrea Tafi – Parijs-Roubaix was voor hem één lange stoempsessie

Nog een paar die we niet mogen vergeten

• Miguel Indurain – ogenschijnlijk rustig, maar altijd een zwaar verzet dat niemand kon volgen
• Erik Zabel – eindeloos doorstampen, vooral in lastige sprints
• Alessandro Ballan – klassiekers en een wereldtitel winnen op pure kracht

Renners die niet bang waren om het mooi fietsen los te laten en gewoon… door te duwen.

Wanneer was het tijdperk van het stoempen?

Vooral de jaren 90 en begin 2000 stonden bol van het stoempen. Grote versnellingen, brute kracht, minder focus op cadansoptimalisatie. Met de opkomst van vermogensmeters en wetenschappelijke training is het peloton “netter” gaan fietsen. Hogere cadans, efficiënter energiegebruik. Maar vergis je niet: stoempen is nooit verdwenen. Het zit nog steeds in elke finale, verstopt onder vermoeidheid en koersdrift.

In deze Tour de France etappe in 1997 zien we heel mooi dat de machine Jan Ullrich niet schuw was van een zwaar verzet en zijn bovenlichaam te gebruik bij het rondkrijgen van dit verzet. Rasklimmer Richard Virenque laat echter als lichtgewicht uitmuntend zien dat stoempen niet alleen voor zwaargewichten is. En last but not least; Bjarne Riis die als geen andere toonde dat je ook staand kan stoempen.

Zijn er koersen waar meer wordt gestoempt?

Zeker.

• Kasseiklassiekers zoals Ronde van Vlaanderen en Parijs Roubaix
• Slechte weersomstandigheden met veel wind
• Korte, steile hellingen (die er vies bij liggen)
• Chaotische finales waar positionering alles is

Daar verdwijnt finesse. Daar regeert stoempen.

Tot slot: wat wil stoempen zelf nog kwijt?

“Ik ben niet mooi,” zegt het werkwoord.
“Maar ik ben wel eerlijk.”

En misschien is dat precies waarom we het zo goed herkennen. Omdat elke fietser, van prof tot zondagochtendrijder, het moment kent waarop alles pijn doet en er nog maar één optie is:

Stoempen.