Je fietslicht staat aan, maar ben je van opzij wel zichtbaar?

Voorlicht aan, achterlicht aan en gaan. Daarmee voldoe je in het donker aan een belangrijk deel van de regels, maar goede fietsverlichting betekent niet automatisch dat je vanuit iedere richting even goed opvalt. Vooral wanneer een automobilist je vanaf de zijkant nadert, bijvoorbeeld op een kruispunt, spelen reflectoren en andere zichtbare elementen op je fiets een belangrijke rol.

>>> Wil je op de hoogte blijven van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen. Abonneren op Bicycling magazine of losse nummers kopen doe je in onze shop!

Je voor- en achterlicht lossen niet alles op

Een wit voorlicht zorgt ervoor dat je van voren zichtbaar bent en een rood achterlicht doet hetzelfde aan de achterkant. Dat klinkt logisch, maar een fietser wordt natuurlijk niet alleen van voren of achteren benaderd. Op een rotonde, kruispunt of zijweg kan een automobilist je ook vanaf de zijkant zien aankomen. Goede fietsverlichting op je racefiets blijft daarom de basis, maar vertelt niet het hele verhaal.

Zichtbaarheid draait namelijk niet alleen om een brandend lampje. Het gaat er ook om hoe snel een andere weggebruiker begrijpt dat het lichtpunt dat hij ziet daadwerkelijk een fietser is en welke kant die fietser op beweegt. Zeker tijdens fietsen in de herfst, wanneer schemering, regen en donkere omstandigheden vaker voorkomen, is dat iets om rekening mee te houden.

Daarom heeft je fiets ook reflectoren aan de zijkant

Kijk eens goed naar een normale fiets en je ziet dat er meer aanwezig is dan alleen een voor- en achterlicht. Volgens de Nederlandse regels moet een tweewielige fiets onder meer een rode reflector aan de achterkant hebben, gele reflectoren op de pedalen en witte of gele reflectoren op de wielen of banden.

Vooral die laatste twee zijn interessant wanneer je vanaf de zijkant wordt bekeken. Een reflecterende band kan vanuit de zijkant licht terugkaatsen en de reflectoren op je pedalen bewegen tijdens het fietsen voortdurend op en neer. Dat bewegen kan helpen bij de herkenning. Onderzoekers spreken daarbij over biological motion: onze hersenen zijn goed in het herkennen van beweging die bij een mens hoort. Reflecterende elementen rond bewegende lichaamsdelen, zoals enkels en knieën, kunnen daardoor extra informatie geven dat het om een fietser gaat.

Bewegende reflectie kan je herkenbaarder maken

In onderzoek gepubliceerd in Accident Analysis & Prevention moesten automobilisten 's nachts fietsers herkennen onder verschillende omstandigheden. Daarbij werd onder meer gekeken naar zwarte kleding, een reflecterend vest en een combinatie van een vest met reflecterend materiaal rond de enkels en knieën. De combinatie met reflecterende delen op de benen werd vanaf een grotere afstand herkend dan alleen het vest. De beweging van de benen gaf automobilisten dus extra informatie dat ze naar een fietser keken.

Dat betekent niet dat reflecterende kleding automatisch een ongeluk voorkomt. Het laat vooral zien dat alleen een felle kleur aantrekken niet hetzelfde is als goed zichtbaar en herkenbaar zijn. Bicycling schreef eerder al dat zichtbaarheid onder sportieve fietsers een aandachtspunt blijft.

Wil je nog meer opvallen, dan bestaan er tegenwoordig zelfs racepedalen met geïntegreerde verlichting. Doordat de verlichting met je pedaalslag meebeweegt, ben je niet alleen van achteren maar ook vanaf de zijkant zichtbaar.

Felle fietskleding is niet hetzelfde als reflectie

Een fluorescerend geel of oranje shirt lijkt misschien de meest logische keuze als je 's avonds gaat fietsen, maar er is een belangrijk verschil tussen fluorescerend en reflecterend materiaal.

Fluorescerende kleuren zijn vooral nuttig wanneer er nog omgevingslicht aanwezig is, bijvoorbeeld overdag, tijdens de schemering of bij grijs weer. Reflecterend materiaal werkt anders. Het kaatst het licht van bijvoorbeeld autokoplampen terug richting de bestuurder en kan daardoor juist in het donker sterk opvallen. Een felgeel winterjack is dus niet automatisch vanuit iedere hoek goed zichtbaar wanneer het volledig donker is. Kijk bij fietskleding voor de herfst daarom niet alleen naar de kleur, maar ook naar reflecterende details.

Ook overdag kan verlichting helpen

Zichtbaarheid speelt bovendien niet alleen 's avonds. Tegenlicht, regen, mist of een donkere bomenrij kunnen ervoor zorgen dat je ook overdag minder goed opvalt. Daarom kan het verstandig zijn om ook overdag met je fietslicht aan te rijden.

Daarbij gaat het niet alleen om hoe fel een lamp is. Lumen vertelt hoeveel licht een lamp produceert, terwijl lux meer zegt over hoeveel licht daadwerkelijk op een bepaald oppervlak terechtkomt. In ons artikel over het verschil tussen lux en lumen leggen we uitgebreider uit waarom een lamp met enorm veel lumen niet automatisch de beste keuze voor de openbare weg is.

Zo maak je jezelf beter zichtbaar van opzij

Je hoeft daarvoor niet meteen je hele fiets vol lampjes te hangen. Begin met de basis:

• Controleer je reflectoren: Zorg dat de reflecterende onderdelen op je fiets aanwezig, schoon en goed zichtbaar zijn. Vuil kan de werking van reflectoren verminderen.
• Kijk naar je kleding: Reflecterende elementen op bewegende delen, zoals je enkels en benen, kunnen ervoor zorgen dat je beter als fietser wordt herkend.
• Kijk verder dan een fel jack: Een opvallende kleur alleen is niet genoeg. Let op je zichtbaarheid als geheel, dus verlichting, reflectie én kleding.
• Zorg dat je zelf genoeg ziet: In het donker moet je niet alleen gezien worden, maar ook zelf goed kunnen zien. Je ogen hebben tijd nodig om zich aan weinig licht aan te passen. In ons artikel over fietsen in het donker lees je hoe dat werkt.

Wat betekent dit voor jou?

Een goed werkend voor- en achterlicht blijft de basis wanneer je in het donker fietst. Maar controleer de volgende keer dat je je racefiets klaarmaakt voor een avondrit ook eens hoe je er vanaf de zijkant uitziet. Zijn er reflecterende delen op je fiets of kleding zichtbaar? En zijn je lampen niet afgedekt door een zadeltasje of jas?

Zeker nu de dagen korter worden, kan zo'n snelle controle geen kwaad. Je wilt immers niet alleen zelf weten dat je verlichting aanstaat. Je wilt vooral dat andere weggebruikers je op tijd als fietser herkennen.