Kan de AFLD Seixas de Tour de France laten winnen?

Joop Zoetemelk zei het al: de Tour win je in bed. Afgelopen weekend leerden we de omgekeerde les. Je kunt hem daar ook verliezen. Om 02.00 uur 's nachts werd Jonas Vingegaard uit zijn slaap geklopt voor een dopingcontrole. Om 05.00 uur was geletruidrager Tadej Pogacar aan de beurt. Nog geen twaalf uur later gleed Vingegaard onderuit op een rotonde, brak hij zijn sleutelbeen en was zijn Tour voorbij. En Paul Seixas, de grote Franse hoop? Die sliep, voor zover we weten, gewoon door.

>>> Heb jij de Bicycling Tour de France special al in huis? Interviews, reportages, achtergronden, en natuurlijk: alle routes en profielen in een handig overzicht. Ren naar de winkel (Readshop, Bruna, AH) of bestel hem hier in onze eigen shop.

Een klop op de deur om 02.00 uur

In de nacht van zaterdag op zondag, tussen twee loodzware bergritten in, kregen de nummers een en twee van het klassement onaangekondigd bezoek van dopingcontroleurs. Le Parisien bracht het naar buiten, aan de start van de vijftiende etappe bevestigden beide renners het verhaal. Sinds de regelwijziging van 2015 is testen tussen 23.00 en 06.00 uur in een grote ronde toegestaan, maar in de praktijk gebeurt het zelden tot nooit. "Om 02.00 uur, dat horen jullie goed", zei een verbouwereerde Vingegaard. Pogacar hield naar eigen zeggen vier uur slaap over en noemde de praktijk in De Telegraaf onmenselijk. Hij wordt naar eigen zeggen sowieso al vrijwel dagelijks getest. Visma-renner Matteo Jorgenson zei woedend te zijn: renners zetten tussen twee bergetappes alles op herstel, en dan word je midden in de nacht wakker gemaakt. Volgens Visma-baas Richard Plugge werden er die nacht ook andere teams bezocht. Welke? Dat is niet bekendgemaakt.

De val

Diezelfde middag ging het mis. In de afdaling van de Col de la Croisette, op zo'n twintig kilometer van de finish op Plateau de Solaison, remde volgens Visma een motor voor de groep plots hard af. In de kettingreactie die volgde nam Vingegaard als vijfde renner een rotonde te ruim, schuurde hij langs de stoeprand en ging hij tegen het asfalt. Sleutelbeenbreuk, operatie, einde Tour. Zijn eerste opgave ooit in een grote ronde, uitgerekend voor de man die dit voorjaar nog de Giro won. Hij stond tweede, op 4.30 van Pogacar.

Pogacar legde na de finish zelf de link met de nachtelijke controle: na zo'n verstoorde nacht ben je in een afdaling misschien net iets minder scherp, opperde hij. "Er kan een verband zijn." Tom Dumoulin noemde die rol hooguit klein en wees vooral naar de onoverzichtelijke rotonde, en naar het feit dat Pogacar zelf een hekel heeft aan die controles en de discussie dus graag aanzwengelt. Allemaal waar. Bewijzen kun je het verband niet. Uitsluiten ook niet. Slaaptekort vertraagt je reactietijd en verslechtert je beslissingen; het is niet voor niets een van de stille redenen waarom zoveel wielrenners voortdurend moe zijn. Ik schrijf na één slechte nacht al kromme zinnen. Probeer dan maar eens met zeventig per uur een rotonde vol obstakels te lezen. Noem het pech, noem het toeval, maar die controle om 02.00 uur voelt achteraf als een headshot.

Mag dit eigenlijk?

Ja. En dat is misschien wel het ongemakkelijkste deel. Het UCI-reglement stelt dat een nachtcontrole in principe een ernstige en specifieke verdenking vereist. Maar deze controles werden weliswaar uitgevoerd door het International Testing Agency, volgens Visma en meerdere wielermedia gebeurde dat in opdracht van en met toestemming van de AFLD, het Franse antidopingagentschap. Op Frans grondgebied geldt de Franse wet, en die vereist geen concrete verdenking om midden in de nacht aan te kloppen, legt Wielerflits uit in deze analyse. De AFLD is in de Tour bovendien niet gebonden aan de tijdsregels van de UCI, schrijft Sporza. Er zit ook een logica achter: acute bloedmanipulatie laat maar kort sporen na, dus wie 's nachts test, vangt wat overdag alweer verdampt is. Prima dus. Test alles en iedereen, graag zelfs. Zelfs het verschil tussen 02.00 en 05.00 uur kan banaal zijn: er zijn maar een handvol controleurs in koers, en die moeten van hotel naar hotel.

En Seixas dan?

Paul Seixas is negentien, debutant, en na vijftien ritten de beste Fransman in het klassement: vierde, op 6.23 van Pogacar en op 25 tellen van het podium. Het land ziet in hem de opvolger van Bernard Hinault, de laatste Franse Tourwinnaar, in 1985. Wij vroegen ons in april nog af of je zo'n talent van 19 wel naar de Tour moet sturen. Het antwoord rijdt inmiddels door de Alpen.

Voor zover bekend kreeg Seixas die bewuste nacht geen bezoek. Zeker weten doen we dat niet: er zijn meer teams gecontroleerd, maar niemand zegt welke. En precies in die mist gedijt de insinuatie. Dopingexpert Douwe de Boer stelt tegen Wielerflits dat de AFLD haar eigen gang gaat en dat wanneer de Fransen de leiding hebben, "iedere niet-Fransman de pineut" is. Dat is een stevige uitspraak, en laat ik er meteen bij zeggen: er is geen enkel bewijs dat de AFLD bewust de concurrentie van Seixas uit hun slaap heeft gehouden. Seixas zelf kan er al helemaal niets aan doen. Maar in een sport waarin herstel het halve werk is, is de vraag wie je om 02.00 uur wakker maakt geen administratief detail. Het is een sportieve interventie.

Het eerlijke antwoord

Kan de AFLD Seixas de Tour laten winnen? Letterlijk genomen: nee. Pogacar staat ruim zes minuten voor en fietst deze Tour ook met vier uur slaap iedereen op een hoop. Bovendien moet Seixas eerst nog voorbij Remco Evenepoel en Isaac del Toro, aan wie hij zondag zelfs zijn witte trui kwijtraakte. Onze analisten schatten zijn podiumkansen voor de start al voorzichtig in.

Maar dat het antwoord nee is, maakt de vraag niet minder pijnlijk. Een antidopingorganisatie hoort onzichtbaar te zijn in de uitslag. Dit weekend stond er een middenin: de nummer twee ligt uit de koers, en iedereen daarachter heeft daar, bedoeld of onbedoeld, baat bij. De oplossing is niet minder controleren, maar meer uitleggen. Wie is er die nacht getest, en waarom om 02.00 uur en niet om 07.00 uur? Zolang dat antwoord uitblijft, hangt er een schaduw over deze Tour. Vandaag, op de rustdag, mag iedereen eindelijk bijslapen. Morgen begint de loodzware slotweek.

Want als slaap een wapen is, moet ook de wekker eerlijk verdeeld worden. Anders wint straks niet de sterkste renner, maar de renner die het langst mocht doorslapen.

Meer weten over de Tour de France?

Lees onze verdiepende verhalen en uitleg over de grootste wielerwedstrijd ter wereld. Bekijk ook onze voorbeschouwingen van alle etappes van de Tour de France.