Kilojoules of calorieën? Dit is waarom wielrenners beter naar kJ kunnen kijken

Wie na een rit zijn fietscomputer of trainingsplatform opent, ziet vaak twee cijfers die op elkaar lijken: kilojoules (kJ) en calorieën (kcal). Toch weten veel wielrenners niet precies wat het verschil is. Sterker nog, veel sporters kijken vooral naar het aantal verbrande calorieën, terwijl kilojoules voor fietsers vaak een veel nauwkeuriger beeld geven van de geleverde inspanning. Maar waarom is dat zo?

>>> Wil je op de hoogte blijven van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen.

Kilojoules laten zien hoeveel werk je écht hebt geleverd

Een kilojoule is een natuurkundige eenheid voor energie. Op de fiets staat een kilojoule vrijwel gelijk aan de hoeveelheid mechanisch werk die je daadwerkelijk op de pedalen hebt geleverd. Heb je een vermogensmeter, dan wordt dit rechtstreeks berekend uit je vermogen en de duur van je rit. Rijd je bijvoorbeeld een uur lang gemiddeld 200 watt, dan lever je ongeveer 720 kilojoule aan mechanisch werk. Dat is geen schatting, maar een berekening gebaseerd op gemeten vermogen. Calorieën vertellen een ander verhaal. Die geven aan hoeveel energie je lichaam heeft verbruikt om dat werk te kunnen leveren. Dat lijkt hetzelfde, maar dat is het niet.

Je lichaam is geen perfecte motor

Tijdens het fietsen wordt slechts een deel van de energie uit voeding omgezet in voorwaartse beweging. De rest gaat verloren als warmte. De meeste goed getrainde wielrenners hebben een zogenaamde bruto efficiëntie van ongeveer 20 tot 25 procent. Dat betekent dat je lichaam ongeveer vier tot vijf keer zoveel chemische energie moet produceren als uiteindelijk als mechanisch vermogen op de pedalen terechtkomt.

Normaal gesproken zou je dus verwachten dat 720 kJ mechanisch werk overeenkomt met ongeveer 3.000 kJ aan verbruikte energie. Omdat voedingsenergie meestal wordt uitgedrukt in kilocalorieën, zou je daarna nog een omrekening moeten maken. Dat klinkt ingewikkeld, maar juist hier ontstaat een bijzondere situatie.

Waarom kJ en kcal bij wielrennen bijna gelijk zijn

Door de combinatie van de menselijke efficiëntie en de omrekening tussen kilojoules en kilocalorieën ontstaat een opvallend toeval.1 kilocalorie is gelijk aan 4,184 kilojoule. Tegelijkertijd zet een fietser gemiddeld slechts ongeveer 24 procent van zijn energie om in beweging. Daardoor komt de hoeveelheid mechanisch werk in kilojoules numeriek verrassend dicht in de buurt van het aantal verbrande kilocalorieën.

Een voorbeeld:

• 1.000 kJ mechanisch werk
• Ongeveer 1.000 kcal energieverbruik

Dat is geen natuurkundige wet, maar een handige vuistregel die voor de meeste fietsers goed werkt. Daarom gebruiken coaches en sportwetenschappers vaak simpelweg het aantal kilojoules als schatting van het energieverbruik tijdens een rit.

Lees ook: Van watt naar kcal: zo weet je precies wat je verbrandt op de fiets

Waarom calorieën op een sporthorloge minder betrouwbaar zijn

Niet iedere fietscomputer berekent calorieën op dezelfde manier. Heb je geen vermogensmeter, dan baseert een horloge zich vaak op hartslag, snelheid, lichaamsgewicht, leeftijd en algoritmes. Dat levert een schatting op die behoorlijk kan afwijken van de werkelijkheid.

Hartslag wordt namelijk beïnvloed door veel meer factoren dan alleen de inspanning. Warmte, stress, uitdroging, cafeïne, hoogte en vermoeidheid kunnen allemaal zorgen voor een hogere of lagere hartslag zonder dat je daadwerkelijk meer of minder vermogen levert. Een vermogensmeter meet daarentegen direct hoeveel kracht je op de pedalen zet. Daardoor is de berekende hoeveelheid kilojoules veel consistenter en nauwkeuriger.

Kilojoules helpen ook bij je voedingsstrategie

Voor fanatieke wielrenners zijn kilojoules niet alleen interessant om trainingen te analyseren, maar ook om voeding beter af te stemmen.

Stel dat je tijdens een lange rit 2.000 kJ hebt geproduceerd. Dan weet je dat je ongeveer 2.000 kcal hebt verbruikt tijdens het fietsen. Natuurlijk hoef je die energie niet volledig tijdens de rit aan te vullen. Je lichaam gebruikt immers ook glycogeen- en vetvoorraden. Toch geeft dit een veel betrouwbaarder uitgangspunt om je herstelvoeding en dagelijkse energie-inname te plannen. Professionele ploegen gebruiken kilojoules daarom vaak als basis voor voedingsplannen na trainingen en wedstrijden.

Lees ook: 3 Trainingen om veel calorieën te verbranden in korte tijd

Maar let op: niet alle calorieën komen van de fiets

Het aantal kilojoules op je fietscomputer zegt alleen iets over de energie die nodig was voor de geleverde inspanning op de fiets. Je totale dagelijkse energieverbruik ligt hoger.

Je lichaam verbrandt namelijk ook energie voor basisfuncties zoals ademhalen, lichaamstemperatuur op peil houden, bewegen buiten de training en het verwerken van voedsel. Wie zijn totale energiebehoefte wil berekenen, moet deze factoren dus meenemen.

Wanneer zijn calorieën wél handig?

Calorieën blijven de standaard binnen de voedingswereld. Voedingsetiketten, sportvoeding en dieetadviezen gebruiken vrijwel altijd kilocalorieën. Voor het plannen van maaltijden blijft kcal daarom de meest praktische eenheid.

Tijdens het analyseren van trainingen en wedstrijden biedt kilojoule echter een belangrijk voordeel: het is gebaseerd op een directe meting van het geleverde vermogen en daardoor veel minder afhankelijk van schattingen.

Conclusie

Heb je een vermogensmeter? Kijk dan vooral naar het aantal kilojoules in plaats van naar de geschatte calorieën op je fietscomputer. Kilojoules laten precies zien hoeveel mechanisch werk je hebt geleverd en vormen, dankzij de efficiëntie van het menselijk lichaam, bovendien een verrassend goede schatting van het aantal verbrande calorieën.

Voor wielrenners die hun trainingen, herstel en voeding serieus nemen, is kJ daarom vaak de waarde die het meeste zegt. Calorieën blijven nuttig aan de eettafel, maar op de fiets zijn kilojoules meestal de nauwkeurigere maat voor je inspanning.