Lux vs. Lumen: Waarom lux (meestal) belangrijker is bij fietsverlichting

Je ziet een fietslamp van 500 lumen en eentje van 1000 lumen. Logisch dat je dan denkt: die van 1000 lumen is twee keer zo goed. Maar zo simpel werkt fietsverlichting niet. Een lamp moet niet alleen veel licht produceren. Het licht moet ook op de juiste plek terechtkomen. Ook de lux en optiek zijn belangrijk. Maar wat betekenen die termen en waar moet je op letten als je een fietslamp koopt?

>>> Wil je op de hoogte blijven van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen. Abonneren op Bicycling magazine of losse nummers kopen doe je in onze shop!

Lumen: hoeveel licht produceert de lamp?

Lumen is de eenheid voor de totale hoeveelheid licht die een lamp uitstraalt. Een hoger aantal lumen betekent dus dat een lamp in totaal meer licht produceert. Dat klinkt logisch: 1000 lumen is meer licht dan 500 lumen. Maar lumen vertelt nog niet waar dat licht terechtkomt.

Een lamp kan veel licht produceren, maar een groot deel daarvan naast of boven de weg laten verdwijnen. Je hebt dan een hoge lumenwaarde, maar niet automatisch beter zicht. Dat is vooral belangrijk wanneer je een koplamp gebruikt op donkere wegen.

Lux: hoeveel licht komt er daadwerkelijk op de weg?

Lux gaat over de hoeveelheid licht die op een bepaald oppervlak terechtkomt. Voor fietsverlichting is dat interessant, omdat je uiteindelijk niet wilt weten hoeveel licht er uit de LED komt. Je wilt weten hoeveel van dat licht je daadwerkelijk helpt om de weg, een bocht of een obstakel te zien. Daarom kan een lamp met minder lumen in de praktijk beter werken dan een lamp met een veel hogere lumenwaarde.

Kort gezegd:

• lumen vertelt hoeveel licht de lamp in totaal produceert;
• lux zegt iets over hoeveel licht op een oppervlak terechtkomt;
• optiek bepaalt voor een groot deel waar dat licht terechtkomt.

De optiek van je fietslamp is minstens zo belangrijk

De LED is maar één onderdeel van een fietslamp. De lens en reflector bepalen hoe de lichtbundel wordt gevormd. Voor fietsen op de openbare weg wil je bijvoorbeeld dat het licht vooral vóór je op het wegdek terechtkomt. Een goede bundel zorgt ervoor dat je de weg voldoende ver voor je kunt zien zonder onnodig veel licht in de ogen van tegenliggers te sturen. Dat maakt een lamp met een goede optiek vaak veel bruikbaarder dan een lamp die vooral met een enorm lumengetal probeert te imponeren. Het is dus niet verstandig om fietslampen alleen op hun maximale lumenwaarde met elkaar te vergelijken.

Waarom 1000 lumen niet automatisch beter is dan 500 lumen

Stel: lamp A heeft 1000 lumen, maar verspreidt het licht breed en ongecontroleerd. Lamp B heeft 600 lumen, maar gebruikt een goed ontworpen optiek die het licht precies op de weg richt. Op papier wint lamp A.

Op een donkere weg kan lamp B echter prettiger en effectiever zijn. Je krijgt een duidelijker lichtbeeld en hoeft minder licht te verspillen aan plekken waar je niets aan hebt. Meer lumen is dus niet hetzelfde als beter zicht.

Stad, landweg of bos? Je hebt niet overal dezelfde lamp nodig

De beste fietsverlichting hangt af van waar je rijdt.

In de stad

Op goed verlichte wegen hoeft je koplamp vooral te helpen bij je zichtbaarheid en om oneffenheden in het wegdek te zien. Je hebt daar meestal geen extreem krachtige lamp nodig. Een compact voorlicht met een bruikbaar lichtbeeld is vaak belangrijker dan een enorm lumengetal. In de stad, met veel verkeer, kan ook radarverlichting de veiligheid enorm verhogen.

Op donkere fietspaden en landwegen

Hier wordt de koplamp belangrijker voor je eigen zicht. Je wilt voldoende licht om het wegdek, bochten en obstakels tijdig te herkennen. Een goede luxwaarde en een gerichte lichtbundel worden dan interessanter.

Op gravel en in het bos

Op onverlichte paden verandert het verhaal. Je hebt daar niet alleen licht recht voor je nodig, maar vaak ook meer licht aan de zijkanten. Je wilt wortels, stenen, kuilen en bochten kunnen zien voordat je er bovenop zit. Daar kan een lamp met veel lumen en een brede lichtbundel juist een groot voordeel hebben.

Hoeveel lumen of lux heb je nodig?

Er is geen universeel getal dat voor iedere fietser werkt.

Als grove richtlijn kun je denken aan:

• stad en woon-werk: een bescheiden koplamp met een goed lichtbeeld;
• donkere fietspaden en landwegen: meer licht op de weg en dus aandacht voor lux en optiek;
• donkere gravelroutes: meer totale lichtopbrengst en een bredere bundel;
• nachtelijke MTB-ritten: veel lumen, een brede bundel en vaak meerdere lichtstanden.

Hoe sneller je rijdt en hoe donkerder de omgeving, hoe belangrijker goed zicht wordt. Wil je weten welke concrete lampen bij verschillende soorten racefietsritten passen? Bekijk dan ook Fietsverlichting voor op de racefiets: welke heb ik nodig?.

Let ook op de lichtbundel

Een goede koplamp moet niet alleen fel zijn, maar ook een bruikbaar lichtbeeld hebben. Voor gebruik op de openbare weg wil je voorkomen dat de lamp andere weggebruikers verblindt. Een gerichte bundel die het wegdek verlicht is daarom vaak prettiger dan een lamp die zijn licht alle kanten op stuurt. Op onverlichte offroadpaden heb je juist meer vrijheid. Daar kan een brede bundel ervoor zorgen dat je niet alleen ziet wat recht voor je ligt, maar ook wat er naast je gebeurt.

Fietsverlichting op de openbare weg: let op de regels

In Nederland moeten fietslampen op de weg gericht zijn en mogen ze andere weggebruikers niet verblinden. Vaste verlichting mag bovendien niet knipperen. Ook voor losse fietsverlichting gelden specifieke regels voor kleur, richting en plaatsing. Kijk daarom niet alleen naar de maximale lichtopbrengst van een lamp, maar ook naar hoe je hem monteert en afstelt. Een extreem felle lamp die verkeerd gericht staat, maakt je niet automatisch veiliger.

Achterlicht: hier draait het vooral om gezien worden

Bij een achterlicht ligt de nadruk anders. Je hoeft de weg achter je niet te verlichten. Je wilt vooral dat andere weggebruikers jou tijdig opmerken. Daarom zijn zichtbaarheid, de positie van het licht, de lichtverdeling en verschillende standen belangrijk. Sommige moderne achterlichten hebben daarnaast remdetectie of andere slimme functies.

Een goed voorbeeld is de Ravemen CL01 achterlicht-review, waarin onder meer wordt gekeken naar verschillende lichtstanden, lumen en zichtbaarheid rondom.

Kijk verder dan alleen de maximale stand

Een lamp kan indrukwekkend zijn in de maximale stand, maar als de accu dan na een paar uur leeg is, heb je er tijdens een lange rit weinig aan. Let daarom ook op:

• batterijduur per lichtstand;
• oplaadtijd;
• verschillende lichtmodi;
• waterbestendigheid;
• montage;
• zichtbaarheid vanaf de zijkant;
• kwaliteit van de lichtbundel.

Een lamp die je op een lange rit urenlang in een lagere stand kunt gebruiken, kan uiteindelijk praktischer zijn dan een lamp die alleen kort op maximale kracht presteert. Een goed praktijkvoorbeeld is de Sigma Aura 100 / Blaze Link-review, waarbij onder meer de verschillende lichtstanden, de 100-lux-stand en de batterijduur worden besproken.

De belangrijkste les: kijk niet alleen naar lumen

Als je één ding onthoudt, laat het dan dit zijn: Een hoger lumengetal betekent niet automatisch beter fietslicht. Lumen vertelt hoeveel licht een lamp in totaal produceert. Lux vertelt meer over hoeveel licht op een oppervlak terechtkomt. De optiek bepaalt vervolgens hoe dat licht wordt verdeeld.

Voor de openbare weg zijn een goed gericht lichtbeeld en voldoende licht op het wegdek belangrijk. Voor donkere gravel- en MTB-routes kan juist een hoge totale lichtopbrengst met een brede bundel belangrijker zijn. Kies je lamp daarom niet op het grootste getal op de verpakking, maar op hoe en waar je fietst.