Meer snelheid én comfort? De juiste bandenspanning biedt beide

Jarenlang werd fietsers verteld dat een lagere bandenspanning sneller is. De wetenschap ondersteunt dat idee, maar het bereiken van je ideale bandenspanning is complexer dan simpelweg wat lucht laten ontsnappen.

Een geheim om sneller én comfortabeler te rijden, is het vinden van de perfecte bandenspanning voor jouw setup en dat draait allemaal om rolweerstand. Dat is een fenomeen waarin natuurkunde, bandensamenstelling en de manier waarop we in de echte wereld fietsen samenkomen.

“Rolweerstand is in wezen het energieverlies aan warmte, wat gebeurt wanneer je band samendrukt, terugveert en bij elke omwenteling een beetje efficiëntie verliest,” zegt Joshua Poertner, CEO van Silca, die al meer dan twintig jaar gefascineerd is door dit onderwerp. Het is een lastig thema dat veel fietsers, en zelfs slimme fietsingenieurs, lang heeft misleid. Hier zijn drie inzichten die je helpen om sneller én comfortabeler te rijden.

Mythe: Hogere Druk Is Niet Efficiënter

In de afgelopen twintig jaar zijn banden steeds breder geworden, op sommige fietsen bijna verdubbeld. En naarmate de banden breder werden, daalde de ideale luchtdruk. Professionele wielrenners reden in 2005 vaak met 21mm banden op 120 PSI (pond per vierkante inch). Destijds geloofden bandentechnici, fietsfabrikanten en renners dat een smalle band, opgepompt tot hij zo hard als cement aanvoelde, het minst contact maakte met de weg. Ze spraken over een kleine “contactpatch” die volgens hen minder wrijving opleverde, en dus meer snelheid.

Oeps: Hoe Ingenieurs Rolweerstand Verkeerd Begrijpen

In de begintijd van bandentests gebruikten ingenieurs grote, gladde metalen rollen om het wegdek na te bootsen. In die tests bleek dat het beperken van de vervorming van de band de rolweerstand verbeterde. Ingenieurs noemen deze verliezen in efficiëntie “hysteresisverliezen”. In dat soort laboratoriumomstandigheden leek een hogere bandenspanning dus beter. Maar wat klopt in een perfect gladde labomgeving, geldt niet voor de echte wereld.

© Bicycling.com

Grafiek met dank aan Silca

In 2014 testten Silca-ingenieurs de rolweerstand bij verschillende drukken op drie soorten wegdek: nieuw asfalt, grof asfalt en ruw beton. Ze gebruikten 25mm Continental GP4000-banden op Zipp 404-wielen. Vervolgens vergeleken ze hun resultaten met labtests op de metalen rollen. De resultaten toonden aan dat in echte omstandigheden de rolweerstand afneemt bij hogere druk totdat trillingen van het wegdek bij té hoge druk juist weer meer weerstand veroorzaken. In deze test lag de ideale druk rond de 100 PSI, maar met bredere moderne banden zou dat ongeveer 80 PSI zijn.

Volgens Poertner moet bij het bepalen van de ideale bandenspanning rekening worden gehouden met nog een belangrijk fenomeen: impedantie. Daarmee bedoelt hij het energieverlies door de trillingen die de fietser ervaart. “Als de banden te hard zijn, dwingt de weg de fietser in feite om continu push-ups te doen. Spieren trillen, energie gaat verloren en vermoeidheid neemt toe,” zegt Poertner.

Zelfs nieuw asfalt of beton bevat duizenden kleine oneffenheden. Banden vervormen zich rond die imperfecties dankzij de flexibiliteit van het karkas. Naarmate de druk stijgt, vervormt de band minder en begint hij te stuiteren, wat leidt tot energieverlies en minder snelheid. Poertner schrijft de ontdekking van dit fenomeen toe aan ingenieur Tom Anhalt, die het rond 2007 aantoonde. Toen Poertner nog bij Zipp werkte, bevestigde hij dit met realistische tests op verschillende bandenmaten en drukken.

Tip: Twijfel? Ga Iets Lager

Wanneer je de bandenspanning verhoogt of verlaagt richting het ideale punt, daalt de rolweerstand aanvankelijk. Dit blijft zo tot het moment dat de band zó veel vervormt dat de rolweerstand weer begint toe te nemen. Als je dit zou uitzetten in een grafiek, zie je een U-vorm: te lage of te hoge druk zorgt beide voor meer weerstand.

“Het belangrijkste om te begrijpen,” zegt Poertner, “is dat fietsers er beter aan doen om een paar psi te laag te zitten dan een paar te hoog, zowel qua rolweerstand als comfort. De stijging in weerstand bij te hoge druk is namelijk veel groter.”

Voor prestatiegerichte wielrenners toonde Poertners onderzoek aan dat je, afhankelijk van het wegdek, tussen de 3 en 9 watt per wiel kunt besparen bij de optimale druk, vergeleken met 10 psi hoger. Ga je 10 psi lager dan het optimum, dan verlies je maar ongeveer 1 watt per wiel. Daarom geldt de vuistregel: beter iets te zacht dan te hard.

Voordeel: Je Rit Wordt Comfortabeler

Wat als je niet zo bezig bent met wattages of marginale snelheidsverschillen? Juist dan is de bandenspanning nog belangrijker. Want het grootste merkbare voordeel van een lagere bandenspanning is meer comfort en minder gehobbel en trillingen tijdens het fietsen. En dat betekent dat je langer, soepeler en met meer plezier rijdt.

Dit artikel verscheen eerder op bicycling.com door Dan Chabanov