Moet mijn ketting echt in bad? Zo pak je het goed aan

Het klinkt misschien overdreven, maar wie zijn ketting echt schoon wil krijgen, komt al snel uit bij een badje met ontvetter. Niet even met een doekje erlangs of een borstel erover, maar de ketting los, in een pot, bidon of glazen pot, en laten weken. Dat is precies de methode die steeds populairder wordt bij rijders die hun aandrijving zo efficiënt en duurzaam mogelijk willen houden.

Waarom zou je dat doen? Omdat een ketting niet alleen aan de buitenkant vies wordt. Tijdens het rijden mengt smeermiddel zich met stof, zand en metaaldeeltjes. Dat kruipt tussen de schakels en werkt daar als schuurmiddel. Met schoonmaken op de fiets haal je vooral de buitenkant schoon. In een badje krijgt een ontvetter de kans om ook diep in de schakels te komen.

>>> Wil je op de hoogte gehouden worden van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen.

Waarom een badje beter werkt dan sprayen op de fiets

Je kunt ontvetter natuurlijk ook op de fiets gebruiken, met de ketting nog gemonteerd. Dat werkt, maar het is minder efficiënt. Je gebruikt meer middel en je krijgt simpelweg niet dezelfde diepe reiniging. Een ketting is met een quick link in een paar minuten los. Met een tangetje is dat zo gepiept. Los in een pot kun je veel gerichter werken en weet je zeker dat alle schakels bereikt worden.

Voor deze methode wordt vaak een speciale chain stripper gebruikt. Dat is een ontvetter die specifiek bedoeld is om kettingen volledig te strippen van vet en olie. Het verschil met veel algemene fietsontvetters is dat zo’n product ontworpen is om geen restlaag achter te laten. Dat is belangrijk, zeker als je daarna wax wilt gebruiken. Resten van ontvetter of oude olie kunnen ervoor zorgen dat wax of nieuwe smeerolie minder goed hecht aan het metaal.

Je kunt ook een gewone ontvetter gebruiken, maar het is eerlijk om te zeggen dat die meestal bedoeld is voor algemeen schoonmaakwerk aan de fiets en niet specifiek voor het volledig vetvrij maken van een ketting. Of dat in de praktijk problemen geeft, verschilt per product. Zeker weten doe je dat niet altijd.

Hoe gaat het in zijn werk

Je legt de ketting in een pot, bidon of fles. Een glazen pot werkt prima, maar plastic is ook goed. Vervolgens voeg je een afgemeten hoeveelheid chain stripper of ontvetter toe. Ongeveer 28 gram, dus grofweg een klein scheutje, is genoeg voor een nieuwe ketting met alleen fabrieksvet. Is de ketting al gebruikt en echt vies, dan heb je vaak meer nodig of zelfs een tweede ronde.

Laat de ketting ongeveer vijf minuten in het badje liggen. Dat geeft de ontvetter de tijd om in alle schakels te trekken. Bij een erg vuile ketting kun je dit herhalen en nog eens vijf minuten laten weken. Daarna even goed schudden of rondspoelen in de pot en vervolgens uitspoelen met water. Dat kan buiten met een tuinslang, of gewoon in de gootsteen. Veel van dit soort middelen zijn biologisch afbreekbaar, maar het blijft natuurlijk verstandig om er netjes mee om te gaan.

Drogen is geen bijzaak

Na het spoelen moet de ketting echt goed droog zijn voordat je weer gaat smeren. Je kunt hem ophangen en aan de lucht laten drogen. Dat kost wat tijd, maar werkt prima. Sneller kan met perslucht of een föhn op een lage stand. Als er nog water in de schakels zit en je monteert de ketting zo weer, dan loop je risico op roest en extra slijtage.

Is de ketting droog, dan zet je hem met een quick link weer op de fiets en breng je je smeermiddel aan. Dat kan een drip on wax zijn of een andere kettingolie, afhankelijk van wat je gebruikt. Breng het aan terwijl je de ketting rustig rond draait, zodat elke schakel van binnenuit bereikt wordt.

Belangrijke kanttekening

Er is wel een belangrijke nuance. Zo’n echte chain stripper is eigenlijk vooral bedoeld voor nieuwe kettingen met fabrieksvet. Dat vet wil je volledig verwijderen als je vanaf het begin met wax of een high performance smeermiddel wilt rijden. Op een gebruikte, vuile ketting werkt het ook, maar het is niet de meest ideale situatie.

Als je serieus inzet op een schone en duurzame aandrijving, is het slimmer om dat vanaf het begin te doen. Dus een nieuwe ketting strippen, direct overstappen op wax of een andere schone smering, en die ketting daarna bijhouden. Dat levert meestal meer levensduur op dan pas ingrijpen als de ketting al honderden kilometers vuil heeft verzameld.

Is fabrieksvet dan slecht?

Het vet dat op een nieuwe ketting zit, het zogenaamde packing grease, is in de eerste plaats bedoeld om de ketting te beschermen tegen roest en corrosie tijdens transport en opslag. Het is dik, plakkerig en blijft goed zitten, zelfs als een ketting maanden in een doos ligt. Dat is perfect voor de fabriek en de winkel, maar niet ideaal voor gebruik op de fiets.

Dat fabrieksvet heeft drie nadelen voor het rijden:

1. Het is relatief dik en stroperig, waardoor de interne wrijving in de ketting hoger is dan nodig. Je verliest dus een klein beetje efficiëntie. Dat merk je niet direct in snelheid, maar het is meetbaar en het telt op.
2. Het trekt veel vuil aan. Stof en zand blijven erin plakken en veranderen het vet na verloop van tijd in een schurende pasta tussen de schakels. Dat versnelt slijtage.
3. Het is niet geoptimaliseerd voor prestaties, maar voor bescherming. Moderne kettingoliën en zeker wax producten zijn juist ontwikkeld om wrijving te minimaliseren en schoon te blijven.

Een goede moderne lube, of dat nu een hoogwaardige olie is of een wax product, is juist gemaakt om

• zo min mogelijk interne wrijving te geven,
• vuil zo min mogelijk vast te houden,
• en de levensduur van ketting en tandwielen te verlengen.

Daarom zie je dat veel fanatieke rijders een nieuwe ketting eerst volledig ontvetten en daarna hun eigen smeermiddel aanbrengen. Zeker als je met wax wilt rijden, moet dat fabrieksvet er echt af, anders hecht de wax niet goed.

Er is wel een nuance: een nieuwe ketting met fabrieksvet rijdt prima en gaat niet meteen stuk. Voor de meeste recreatieve rijders is het geen ramp om er gewoon mee te gaan fietsen. Maar als je kijkt naar efficiëntie, netheid en slijtage op de lange termijn, dan is een goede, speciaal gekozen lube simpelweg beter dan het vet dat er vanuit de fabriek op zit.

Wanneer is een badje de moeite waard

Een ontvetterbad is vooral zinvol als je echt opnieuw en optimaal wilt beginnen met een schone ketting, bijvoorbeeld bij de overstap naar wax, of als groot onderhoud. Voor regulier onderhoud is een snelle schoonmaak op de fiets vaak voldoende. Het badje is geen magische oplossing die een versleten ketting weer nieuw maakt. Het is een manier om hem echt schoon te krijgen, zodat je smering beter werkt en slijtage wordt afgeremd.

Kort gezegd. Ja, soms moet je ketting echt even in bad. Maar alleen als je het hele proces serieus neemt, van goed ontvetten tot volledig drogen en daarna correct smeren. Alleen dan pluk je er echt de voordelen van.