Nagelbijten: "Wie niet kan stoppen wordt geen prof"

Nagelbijten deed ik zolang ik weet dat ik besta. Niet netjes kort houden, maar zo ver mogelijk afkluiven. En toen zei een trainer van Cofidis een zin tegen mij die niet waar was, en precies daarom werkte.

>>> Wil je op de hoogte blijven van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen. Abonneren op Bicycling magazine of losse nummers kopen doe je in onze shop! 

De zin klopte niet, en dat zei hij er zelf bij

Vincent, trainer bij Cofidis. Ik weet nog hoe hij het bracht. Rustig, alsof hij het weer voorspelde.

"Wanneer je niet kan stoppen met nagelbijten, kan je ook geen professioneel wielrenner worden."

Maar dat is helemaal niet waar, zei ik.

Nee, misschien is het niet waar. Maar elke keer als je wilt bijten bedenk je deze zin.

Daar zat ik dan. Met een argument dat ik had gewonnen en een gewoonte die ik al vijftien jaar verloor.

Hoe erg het was

Het begon met spanning. Een wedstrijd waarvan je niet weet of je wint. Een toets waarvan je niet weet hoe moeilijk hij is. Een meisje waarvan je niet weet wat ze zegt. Bij mij mocht het allemaal tegelijk. Datzelfde spanningsniveau waar fietsen juist zo goed tegen werkt, zocht bij mij een uitweg via mijn tanden. Op een gegeven moment merkte ik de beweging niet meer. Pas als mijn hand weer zakte wist ik dat er weer een stuk was gesneuveld. Automatisme.

Daarna ging het bijten door tot net voor het bloeden. Toen de nagels op waren kwam het vel eromheen aan de beurt. Na een lang bad kon je precies zien hoe afgeslacht die vingertoppen waren. Ik heb anti-bite geprobeerd, die bittere lak. Stak er een randje uit, dan ging hij er alsnog af. Vies of niet.

Eén keer ben ik echt gestopt. In 2010 lag ik in coma na een aanrijding, en zelfs het hardnekkigste automatisme doet dan even niet mee. Ik had nooit zulke gezonde nagels gehad. Binnen een paar maanden na het ontwaken was de nagelbijter gewoon terug.

© Getty Images

Waarom een onware zin wel werkt

Wat Vincent deed heeft een naam. Het heet een implementatie-intentie: je koppelt vooraf een concrete situatie aan een concrete reactie. Als dit gebeurt, dan doe ik dat.

In de bekendste meta-analyse hierover werden 94 onderzoeken met ruim 8.000 deelnemers samengevat. Het effect op het daadwerkelijk halen van je doel was middelgroot tot groot, en dat kwam bovenop het effect van gewoon al gemotiveerd zijn.

Dat laatste is het punt. Motivatie had ik genoeg. Ik wilde al jaren stoppen. Wat ontbrak was een koppeling tussen het moment van de neiging en iets anders dan happen.

Vincent gaf mij die koppeling. Niet met een feit, maar met een prijskaartje. Hand naar de mond betekende vanaf dat moment: ik geef iets op wat ik echt wil. Of die zin klopte deed er niet toe, want mijn vingers geloofden hem.

Wat er wel bewezen tegen nagelbijten werkt

Voor de duidelijkheid: nagelbijten is geen karakterfout. Het wordt gerekend tot de body focused repetitive behaviours, gedrag dat je bij jezelf herhaalt en waarmee je jezelf beschadigt.

De aanpak met de meeste onderbouwing heet habit reversal. In een onderzoek onder dertig volwassen nagelbijters kreeg de ene groep die training en de andere groep alleen gesprekken over hun nagelbijten. De conclusie was dat habit reversal effectiever is dan die controlegroep en als goed onderbouwde aanpak mag gelden.

De training bestaat uit drie delen: je leert het moment herkennen, je hebt een vervangende handeling klaar, en je betrekt iemand uit je omgeving erbij. In een gerandomiseerd onderzoek onder 91 kinderen en jongeren werkte habit reversal beter dan alleen iets in je handen houden.

De bittere lak waar ik jaren op heb gekauwd is in overzichten juist het zwakke broertje. Logisch ook. Die lak straft je pas nadat je hand al onderweg is. Meer over dit soort gewoontes en je lijf vind je in onze rubriek gezondheid.

Wat betekent dit voor jou

Het gekke is dat elke wielrenner deze truc al kent. Je haalt je gel op kilometer 80 omdat je weet wat er anders op kilometer 140 gebeurt. Precies hetzelfde mechanisme, alleen met een vinger erbij.

• Kies één ding dat je echt wilt. Niet iets vaags als gezonder leven, maar iets met een datum en een afstand erop.
• Maak er een als-dan van. Als mijn hand naar mijn mond gaat, dan denk ik aan dat doel. Hardop mag, dat helpt in het begin.
• Zorg voor een vervangende beweging. Vuist maken, handen op je bovenbenen, iets uit je zak pakken. Dat heet in habit reversal een competing response en het zit er niet voor niets in.
• Vertel het aan iemand. Dat derde onderdeel wordt het vaakst overgeslagen, terwijl dat precies degene is die je betrapt als je het zelf niet merkt.
• Reken op terugval, en herken waar de spanning vandaan komt. Bij mij was dat vaak dezelfde onrust die bij te veel trainen hoort.

Vandaag ging mijn hand weer omhoog. Jeuk aan mijn neus, meer niet. Toen ik hem liet zakken stond er op elk vingertopje een beetje zweet.