Nederlandse kinderen krijgen laat vrijheid op de fiets

Nederlandse kinderen krijgen later de vrijheid om zelfstandig te fietsen dan kinderen in Finland, blijkt uit een analyse van AGU. Slechts 11 procent mag vóór het achtste jaar alleen naar school fietsen, terwijl in Finland meer kinderen die vrijheid al rond het zevende jaar krijgen. Nederlandse kinderen fietsen op jonge leeftijd veel, maar vaak nog onder begeleiding. In Finland krijgen kinderen die zelfstandigheid al eerder.

>>> Wil je op de hoogte blijven van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen.

“Nederland heeft de naam fietsland te zijn, maar dat gaat vooral over volwassenen”, zegt Jan Wilgenburg, fietsexpert bij AGU. “Zodra het om kinderen gaat, zijn we voorzichtiger dan landen die veel minder bekendstaan om het fietsen. Dat zegt iets over hoe we naar risico kijken, niet per se over hoe veilig het hier daadwerkelijk is.”

Alleen naar school fietsen is nog niet vanzelfsprekend

De Nederlandse cijfers van Veilig Verkeer Nederland laten zien hoe geleidelijk kinderen zelfstandigheid krijgen. Bijna de helft van de ouders wacht tot hun kinderen acht, negen of tien jaar zijn voordat zealleen naar school mogen fietsen. Nog eens 23 procent geeft die vrijheid pas vanaf elf jaar. Daarmee krijgen Nederlandse kinderen pas relatief laat de ruimte om zelfstandig op pad te gaan.

Cijfers van het Mulier Instituut laten zien dat twee derde van de basisschoolkinderen met een ouder naar school fietst, terwijl slechts een kwart alleen fietst. Ook fietst maar een kwart van alle basisschoolkinderen die kunnen iedere dag naar school, ondanks dat de dichtstbijzijnde basisschool in Nederland gemiddeld op ongeveer 800 meter afstand ligt.

Het verschil met Finland zit daarmee niet alleen in hoeveel er wordt gefietst, maar vooral in de vrijheid die kinderen krijgen. Finland staat bovenaan een internationale vergelijking van zestien landen naar zelfstandige bewegingsvrijheid. Zelfstandig op pad gaan is er op jonge leeftijd gebruikelijker, mede door minder autoverkeer, rustige schoolroutes en veel vertrouwen in de directe leefomgeving. Daardoor geven ouders hun kinderen eerder die vrijheid.

>>> Lees ook: Wat een jeugdtrauma doet met je wielerprestaties later in je leven

Wat Nederland kan leren van andere landen in Europa

Nederland kan voor mogelijke oplossingen ook dichter bij huis kijken. In Duitsland krijgen kinderen al op jongere leeftijd praktische fietstraining en wordt hun verkeersvaardigheid op de basisschool getoetst. In Nederland vindt het VVN Verkeersexamen doorgaans pas plaats in groep 7 of 8, wanneer kinderen tien tot twaalf jaar oud zijn.

Denemarken laat ondertussen zien welke rol de inrichting van de omgeving kan spelen. Door fietsroutes en schoolomgevingen zo in te richten dat kinderen minder direct met autoverkeer in aanraking komen, wordt zelfstandig fietsen minder afhankelijk van de afweging van individuele ouders.

Ook Nederlandse cijfers wijzen erop dat de omgeving belangrijk is. Ouders van kinderen die nooit naar school fietsen, wijzen oorzaken aan als een drukke schoolroute en vinden de afstand vaker te groot dan ouders van kinderen die wel fietsen.

Laat de auto vaker thuis

Nu de scholen weer beginnen, is de vraag hoeveel vrijheid kinderen in het verkeer krijgen opnieuw actueel. Veel haal- en brengverkeer maakt schoolomgevingen drukker, terwijl kinderen juist verkeerservaring opdoen door vaker zelf te lopen of fietsen. Veilig Verkeer Nederland pleit daarom eveneens voor minder autoverkeer rond scholen.

Volgens AGU laat het buitenland vooral zien dat veiligheid en zelfstandigheid hand in hand kunnen gaan. “Een kind leert zelfstandig fietsen vooral door veel te oefenen en vertrouwen op te bouwen”, zegt Wilgenburg. “Zo doen kinderen verkeerservaring op en wordt het voor ouders makkelijker om ze stap voor stap zelfstandig op pad te laten gaan.” Meer praktische tips staan in AGU’s gids over veilig naar school fietsen.

>>> Lees ook: Waar fiets jij het fijnst in Nederland?