Racefiets banden: Is breder sneller?

Banden, het is misschien wel gespreksonderwerp nummer één onder fietsers. Het is net als de opstelling van het Nederlands voetbalelftal: iedereen heeft wel een mening over de perfecte bandbreedte. De laatste trend in fietsland? Hoe breder, hoe beter! Maar is dat wel zo? En welke factoren spelen hierbij een rol? Wij laten drie absolute specialisten aan het woord.

>>> Dit artikel verscheen eerder in het magazine van Bicycling. Ook abonnee worden? Kijk snel hier.

Henk Zuidema is eigenaar van fietsenzaak Mechanieker Zwolle en heeft jarenlange ervaring met het materiaal van racefietsen en alles wat daarbij hoort. Ferdinand van Essen is salespromotor bij bandenmerk Vittoria en kent alle ins en outs rondom de ontwikkeling van racebanden van het Italiaanse merk. Maiko Bakker is marketing en salesmanager bij bandenmerk Schwalbe, het Duitse merk dat zich volledig richt op de ontwikkeling van fietsbanden.

Spoiler Alert: De perfecte breedte bestaat niet

We trappen af met een spoiler alert. De perfecte bandbreedte bestaat niet. Tenminste, niet onder álle omstandigheden. Net zo min als het optimale loopvlakprofiel bestaat, het beste materiaal waaruit de band is samengesteld of de ultieme bandendruk. Het hangt, simpel gezegd, af van de situatie.   

Misschien een beetje teleurstellend dat we de hoofdvraag (vooralsnog) niet met een volmondig ‘JA!’ kunnen beantwoorden, maar een bredere band is nu eenmaal niet per definitie sneller. Het ligt namelijk genuanceerder. Zaken als gewicht, rolweerstand en aerodynamica spelen allemaal in meer of mindere mate een rol. Daarnaast heb je nog te maken met aspecten als grip, comfort en duurzaamheid. En dan hebben we het nog niet eens over bandendruk gehad.

Een simpel voorbeeld: een tijdrijder kiest doorgaans voor een andere set-up dan een criteriumtijger, net als dat een fanatieke Gran Fondo-coureur weer voor een andere band gaat dan een vakantiefietser. Voor ieder soort fietser telt een ander aspect weer zwaarder. In een tijdrit draait het vooral om aerodynamica. Een bredere band heeft een groter frontaal oppervlak en dus meer luchtweerstand. In een zware kasseienkoers, lange toertocht of bikepackingtrip is ‘aero’ juist ondergeschikt. Zulke omstandigheden vragen om een andere band, waarbij comfort en duurzaamheid (lekbestendigheid) weer belangrijker zijn.  

Dat breder niet per definitie sneller is wordt bovendien ondersteund op de meetbank, onder de perfecte omstandigheden van een testcenter. Daar waar het ‘asfalt’ supersmooth is, zonder hobbels, putjes en losliggend grind, zonder rijwind en regenbuien en zonder klim – of daalwerk.

Tot zover het wetenschappelijke praatje. Want kijken we naar de praktijk, hebben we wél een eenduidig antwoord: Breder is voor veruit de meesten onder ons de beste én snelste keuze! Lees gauw verder en laat je door onze kenners overtuigen van deze gewaagde stelling.

Breder is de beste keuze

‘Voor 95 procent van de fietsers is breder sneller’, stelt Ferdinand van Essen van Vittoria. ‘Dat geldt niet voor baanrenners, tijdrijders of als je alleen maar lange stukken rechtdoor fietst, maar de gemiddelde recreant kiest dus het beste voor een brede band. Heeft je fiets genoeg ‘clearance’ (voldoende ruimte in het frame - red.), ga dan gerust voor 32 millimeter.’

Daar lopen we meteen tegen een beperkende factor aan. Vooral oudere racefietsen, met velgremmen, hebben nogal eens te weinig ruimte tussen de zitbuis of achtervork om bredere bandjes te monteren dan pak ‘em beet 23 millimeter. Dat is niet zo onlogisch, vindt Van Essen. ‘Tot een jaar of tien geleden was 23 millimeter nog de standaard. In de tijd van de stalen fietsframes was dat zelfs 19 millimeter. Toen pompten we onze bandjes óók nog eens knetterhard op, tot wel acht bar. Zat je stuiterend op de fiets. Dat voelde snel, dus was het waarschijnlijk snel, dachten we toen. Maar de spelregels van vroeger hebben we tegenwoordig losgelaten. Gelukkig maar.’

Maiko Bakker van Schwalbe, ondersteunt de visie van Van Essen. ‘Jarenlang hebben we met rammelende botten rondgefietst. Dat was ‘normaal’, hoorde bij het wielrennen, net als de verkrampte handen van het gestuiter. Ik denk zelfs dat als het segment gravel niet was uitgevonden, we nu nóg op 23 millimeter hadden rondgefietst. Door de opkomst van de gravelbike met zijn bredere banden hebben we gemerkt hoeveel comfort doet.’

En toch stuit Bakker nog regelmatig op scepsis. ‘De kentering is inmiddels wel ingezet, maar tot voor kort waren we op beurzen héle dagen aan het uitleggen dat een bredere band echt niet zwaarder rolt. Dat is voor veel mensen nog moeilijk te geloven, maar toch is het zo. Ja, een bredere band is zwaarder en heeft een groter frontaal oppervlak - dus is qua luchtweerstand inderdaad minder aero - maar voor de gemiddelde fietser is dat aspect te verwaarlozen. Een bredere band rolt soepeler én door het toegenomen comfort win je juist aan snelheid.’

Breder is sneller

Dat laatste leggen we graag aan je uit. We kunnen ons namelijk voorstellen dat het tegenstrijdig klinkt. Want hoezo rolt een bredere band soepeler? En waarom zou een comfortabele fietservaring de rit sneller maken? Om deze vragen te beantwoorden zoomen we even in. Opnieuw zien we dan een verschil tussen de theorie en de praktijk.

Als je band de weg raakt, drukt deze iets in. Het gedeelte van de band dat daarbij de weg raakt, noemen we het contactoppervlak. Hier komt de eerder genoemde bandendruk om de hoek kijken. Een bredere band pomp je doorgaans minder hard op dan een smalle band. Dat vergroot logischerwijs het contactoppervlak en dus de rolweerstand. Tenminste, in theorie. En op de meetbank van een testcenter, daar waar de omstandigheden optimaal zijn en het asfalt glad. Maar ja, hoe vaak kom je in de praktijk een perfecte asfaltweg tegen, zo vlak als een biljartlaken? Daar zit nu precies de crux...

Tractie

‘Niemand rijdt alleen maar over perfect asfalt’, stelt Van Essen. ‘In iedere weg zitten putten, hobbels en kuiltjes, overal ligt wel grind of los zand. Met een smalle, hard opgepompte band stuiter je dan voortdurend op en neer. Daarbij gaat gewoon heel veel energie verloren. Je mist ‘tractie’, oftewel grip, contact met het wegdek om te zorgen dat de energie wordt omgezet in een voorwaartse beweging.’

Bakker legt graag uit waarom een bredere band dus tóch sneller is. ‘Een bredere band pomp je minder hard op. Je rijdt met minder druk. Zo’n band absorbeert de oneffenheden veel beter, vouwt als het ware om de hobbels en steentjes heen. Je houdt dan meer tractie. In plaats van dat je in het luchtledige trapt, gaat de fiets vooruit in plaats van omhoog. Een brede band rolt dus veel beter.’

Meer plezier

Mechanieker Henk Zuidema heeft, net als Van Essen, Bakker en vrijwel de complete fietsindustrie, brede banden al lang omarmd. Zijn fietsenzaak Mechanieker Zwolle ligt aan de Zwolse Thorbeckegracht, een prachtig oud straatje met getrommelde waaltjes. ‘Als je over de klinkertjes gaat met hard opgepompte, smalle bandjes, stuiter je alle kanten op. Maar rijd je over dezelfde weg met 28 of 30 millimeter of zelfs nog iets breder én met 4,5 bar in plaats van 8, dan voel je dat de banden alle trillingen absorberen, de oneffenheden uit het wegdek als het ware wegfilteren. Dat is dus niet alleen sneller, maar ook véél comfortabeler. Je hebt toch veel meer plezier wanneer je niet door elkaar geschud en met zere handen en verkrampte armen van de fiets stapt…’

Zuidema merkt dat de verkoop van bredere racefietsbanden echt een vlucht heeft genomen. ‘Smaller dan 28 millimeter verkopen we niet eens meer. Maar ook nieuwe fietsen worden tegenwoordig met bredere bandjes afgemonteerd.’

Het verhaal van Zuidema wordt bevestigd door de heren van Vittoria en Schwalbe. ‘De meest verkochte breedtemaat in ons programma was afgelopen jaar 28 millimeter’, stelt Bakker. ‘En als ik kijk naar de vraag van fietsenfabrikanten, wordt het alleen maar breder. Zij zijn nu fietsen aan het maken en hebben bij ons ingetekend voor productie van voornamelijk 30 en zelfs 32 millimeter.’

Tubeless

Brengt ons bij een laatste puntje: tubeless of niet? Over de gravelbike en mountainbike is iedereen het wel eens; daar is het rijden zonder binnenbandje - maar met vloeibare latex dat stolt en het gaatje in de buitenband automatisch dicht - een ‘no-brainer’. En langzaam maar zeker verovert deze methode op de weg eveneens terrein. Het grote voordeel, naast de lekbestendigheid, is dat bij een tubeless-setup met nog minder bandendruk gereden kan worden. Nog meer comfort dus. En geen gepriegel meer met binnenbandjes bij een lek. Nadelen zijn er ook; is het gat te groot om door de sealant gedicht te worden, geeft het één grote smeerbende.

Daarnaast wordt nog wel eens gezegd dat het monteren een crime is, maar dat bestrijden onze kenners. ‘Wij geloven in tubeless op de racer’, vertelt Bakker. ‘Soms hebben mensen een negatieve ervaring met tubeless, maar vaak is dat op basis van iets dat vijf jaar geleden gebeurd is. Bijvoorbeeld dat monteren lastig zou zijn, maar wielen – en bandenfabrikanten zijn veel beter gaan samenwerken. Onmogelijke combinaties bestaan eigenlijk niet meer. Tubeless maken is zó gepiept.’

Ook Van Essen zweert bij tubeless. ‘Het maakt niet uit of je prof bent of niet. Ik ben zelf 90 kilo, rijd tubeless met 30 millimeter en 4,5 bar in de banden. Heel comfortabel. Wel raad ik aan om pas voor tubeless te gaan als je minimaal twee keer per week fietst. Haal je dat niet, en hangt de fiets vaker aan de haak dan dat-ie rolt, dan heb je kans dat de sealant gaat klonteren.’

Lekker de fiets op dus, en monteer gerust bandjes van 30 millimeter breed of meer, mits je ze kwijt kunt in je frame. En wil je helemáál comfortabel én snel zijn; kies dan voor tubeless!