Racefietsen voor beginners: Wat heb je echt nodig?

Racefietsen als beginner begint met het kopen van een fiets, en precies daar blijven de meeste mensen hangen. Tadej Pogacar pakte in Parijs zijn vijfde eindzege, Demi Vollering won de Tour de France Femmes voor de tweede keer en buiten schijnt de zon al weken: jij wil ook. Maar wat heb je naast die fiets nog nodig, en wat moet je kunnen voordat je voor het eerst alleen de deur uit rijdt? Dit is de lijst die jou omtovert tot een professionele beginner.

De fiets is stap een, en die stap is nog het makkelijkst

Een fiets vind je binnen een avond. Hoe je voorkomt dat je een miskoop in de auto tilt, staat in deze checklist voor het kopen van een racefiets op Marktplaats: framenummer, carbonschade, slijtage, maat en veilig betalen.

Wat beginners onderschatten is de rest. Helm, broek, schoenen, pedalen, gereedschap en een pomp tellen samen op tot een tweede rekening, en die komt altijd sneller dan je denkt. Wil je vooraf weten waar je aan begint, dan zet dit overzicht van wat wielrennen als beginnende sporter kost de posten naast elkaar.

Mijn advies na twintig jaar wedstrijden en een paar peperdure leermomenten: koop niet alles in één keer. Koop wat je nodig hebt om veilig twee uur te rijden, en laat de rest je verdiende beloning zijn.

Een helm koop je op pasvorm en op testscores, niet op kleur

Elke helm die je in een Nederlandse winkel koopt, moet aan de Europese norm EN 1078 voldoen. Dat is belangrijk om te snappen: zo'n keuring is een pass-of-fail-drempel, geen rapportcijfer. Het Virginia Tech Helmet Lab, dat onafhankelijk van fabrikanten werkt, legt uit dat elke verkochte helm het minimum haalt en test daarom apart hoe goed helmen presteren. Elk model gaat er door 24 botsproeven, waarna het lab een sterrenscore geeft en adviseert om voor vier of vijf sterren te gaan.

Nuance die je moet weten voordat je die lijst als koopadvies gebruikt: het lab test grotendeels modellen van de Amerikaanse markt, en helmen met dezelfde naam kunnen per markt verschillen. Zie het dus als een extra filter, niet als de Nederlandse top tien.

Belangrijker dan de score is de pasvorm. Een helm moet zonder bandjes al blijven zitten als je je hoofd voorover buigt. Schuift hij, dan is het de verkeerde maat of de verkeerde vorm voor jouw hoofd, en dan helpt geen enkel sterretje je.

Een broek met zeem, een bril en handschoenen doen meer dan ze kosten

De fietsbroek is het onderdeel waarop beginners bezuinigen en waarop ze vervolgens afhaken. Een zeem is geen luxe, en er gaat geen onderbroek onder. Naden op de plek waar jij twee uur zit, zijn de snelste manier om nooit meer te gaan fietsen.

Een bril is geen stijlaccessoire maar bescherming tegen steenslag, insecten en tranende ogen bij 35 kilometer per uur. Handschoenen dempen trillingen en zijn bij een valpartij het verschil tussen een schaafwond en een week met verband om je handpalmen.

Verder: sokken die niet in je schoen kruipen, een dun windjack dat in je achterzak past, en zonnebrand op alles wat je shirt niet bedekt.

Koop kleding en zadel in de uitvoering die bij je lichaam hoort, want een damesbroek en een damesmodel zadel zijn geen marketing maar andere zeem en andere breedte. Deze zes tips voor vrouwen die beginnen met fietsen gaan daar verder op in.

Klikpedalen kunnen wachten, een vloerpomp kan dat niet

Klikpedalen en fietsschoenen zijn een van de eerste dingen die beginners kopen en een van de laatste die ze echt nodig hebben. Je eerste ritten kun je prima op gewone pedalen maken. Ga je wel klikken, lees dan eerst deze 5 tips voor je eerste rit met klikpedalen, want de eerste keer uitklikken bij een stoplicht is een ervaring die je één keer wil hebben.

Wat je wel meteen nodig hebt, is een vloerpomp met manometer. Racefietsbanden verliezen zichtbaar lucht per week, en op gevoel oppompen is gokken. Welke druk bij jouw gewicht en bandbreedte hoort, lees je in dit stuk over de juiste bandenspanning voor je racefiets.

En stel je fiets af voordat je gaat rijden. Zadelhoogte is de instelling die het meeste effect heeft op je knieën en je kracht, en die stel je zelf af met de juiste zadelhoogte in vijf stappen. Doe dat wel met beleid: ik heb zelf een zadelklem bijna gesloopt omdat ik doorschroefde aan een systeem dat ik niet kende, terwijl er aan de andere kant een klemplaatje uit was geschoven. Merk je dat je zadel na elke rit een stukje zakt, dan is harder aandraaien vrijwel nooit het antwoord.

Dit hoort in je achterzak voordat je solo vertrekt

Een reservebinnenband, twee bandenlichters, een minipomp of CO2-patroon en een multitool. Dat is het minimum. Daarnaast je telefoon, een pasje of wat contant geld en iets eetbaars.

Voeg licht toe zodra je ook maar de kans hebt dat je in de schemering terugkomt. De Rijksoverheid is duidelijk: in het donker en bij slecht zicht overdag moet je een wit of geel voorlicht en een rood achterlicht voeren, en vaste verlichting mag niet knipperen. Over de reflectoreisen voor specifiek een racefiets durf ik geen sluitend antwoord te geven, want daar bestaan uitzonderingen in de regelgeving die ik hier niet wil gladstrijken. Check die eisen dus bij de bron.

Waarom dat pakketje niet optioneel is: ik heb tijdens een bikepackvakantie een achterrem verloren door een lekkende hydraulische leiding en heb een grindafdaling met stevige rugwind moeten uitrijden op twee versleten voorblokjes, met voor sommige bochten een voet op het grind om snelheid te schrappen. Er komt niemand langs. Jij bent je eigen ploegwagen.

Vier vaardigheden die je oefent voordat je het verkeer in gaat

Oefen deze vier op een rustig parkeerterrein of een stille polderweg, niet tussen het verkeer.

Eén: je bidon pakken en drinken zonder van je lijn te gaan. Dat is meteen de vaardigheid waar je drinkschema op staat of valt, en waarom je niet moet wachten tot je dorst hebt lees je in deze gids over drinken op de racefiets.

Twee: achteromkijken over je linkerschouder terwijl je rechtdoor blijft rijden. Verkeer lezen en vooruit scannen is een vaardigheid die je kunt trainen, en hoe je dat doet staat in dit stuk over fietsen tussen de drukte in de stad.

Drie: remmen vanuit de beugels, met beide remmen, zodat je weet hoe hard je voorrem grijpt. Die voorrem doet het meeste werk, en waarom dat zo is legt dit artikel uit over de rem die echt belangrijk is.

Vier: een binnenband verwisselen. Doe dat één keer thuis op de keukenvloer, met het licht aan en beide handen warm, in plaats van voor het eerst langs de weg in de regen. Wat er dan bij je moet zitten, staat in dit overzicht van reserveonderdelen die je wel en niet meeneemt.

Plan daarna je eerste solorit korter dan je denkt te kunnen. De laatste tien kilometer van een rit die te lang was, is niet leerzaam maar afschrikwekkend.

Eten en drinken op je eerste langere ritten

Voor ritten van een tot twee uur volstaat weinig. In zijn review in Sports Medicine zet Asker Jeukendrup de richtlijnen op een rij: ongeveer 30 gram koolhydraten per uur bij inspanning van één tot twee uur, oplopend richting 60 gram per uur bij twee tot drie uur. Belangrijke voetnoot die hij er zelf bij zet: die adviezen zijn opgesteld voor goed getrainde sporters, en beginners mogen ze naar beneden bijstellen.

Twee bidons op de fiets, een banaan of een rijstwafel in je achterzak, en drinken voordat je dorst hebt. Dat is het.

En probeer op een belangrijke dag nooit iets nieuws. Ik nam voor een regionaal tijdritje een guaranacapsule bovenop mijn standaard espresso, stond stijf aan de start en wist na honderd meter al dat het niks meer zou worden.

Wat betekent dit voor jou

Een prof stapt op een fiets die is nagekeken, in kleding die is aangemeten, met een verzorger die zijn bidons vult en een mecanicien die zijn banden oppompt. Jij bent dat hele team zelf, en dat valt mee, want het komt neer op zes dingen.

Koop een helm die past en die goed test. Koop een broek met zeem en trek er niets onder aan. Zet je zadelhoogte en je bandenspanning goed. Stop een band, bandenlichters, pomp, multitool en telefoon in je achterzak. Oefen bidon pakken, achteromkijken, remmen en band verwisselen voordat je het verkeer opzoekt. En kies een eerste rit die je te kort vindt.

Doe je dat, dan is je eerste solorit geen sprong in het diepe maar gewoon een leuke ochtend. En regel daarna je slot en je polis, want een fiets die buiten staat is een fiets waar iemand naar kijkt. En ook al staat deze netjes in je achtertuin op slot is deze niet verzekerd!