Mijn mooiste rit van het jaar liet ook zien waar ik tekortschoot
CYCLOsportive

Ik wilde mijn seizoen evalueren met de herinneringen aan de Dolomieten nog vers in mijn hoofd, en eerlijk is eerlijk: de mooiste dagen van mijn fietsjaar lieten ook mijn zwakste plek zien. Niet in de benen, maar tussen de oren. Een lezer vroeg ons hoe je zinvol terugkijkt op een seizoen zonder te verzanden in grafieken en gemiddelden. Dit zijn de vijf vragen die ik mezelf stel, en die jij jezelf nu ook kunt stellen.
>>> Wil je op de hoogte blijven van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen. Abonneren op Bicycling magazine of losse nummers kopen doe je in onze shop!
1. Wat was je mooiste rit, en waarom precies?
Begin bij wat goed ging. Niet uit zelfgenoegzaamheid, maar omdat je hoogtepunt vertelt wat je echt drijft. Was het de snelheid, het landschap, de mensen met wie je reed, of het gevoel dat je iets afmaakte wat je eigenlijk te zwaar vond?
Voor mij is het antwoord makkelijk. De bikepackingtrip met vrienden door de Dolomieten was een absoluut hoogtepunt van mijn jaar. Wie zelf zo’n tocht overweegt, vindt in onze tips voor een veilige huttentocht door de bergen een goede basis.
Schrijf je antwoord op in één zin, met het woord “omdat” erin. Dat “omdat” is je kompas voor volgend jaar: het zegt welke ritten je vaker moet plannen.
2. Waar liep je vast: in je benen, je materiaal of je hoofd?
Bij de tweede vraag wordt het ongemakkelijk, en daar zit de winst. Deel je dieptepunten op in drie bakjes: conditie, materiaal en mentaal. Dat dwingt je om eerlijk te zijn over waar het werkelijk misging.
Bij mij viel het grootste dieptepunt in het derde bakje. Diezelfde trip in de Dolomieten bracht gebreken aan het licht, vooral mentaal. Als het zwaarder werd, ging ik de discussie met mezelf aan, in plaats van de knop om te zetten. Op de laatste dag was mijn lichaam op. Of mijn geest, dat kan ook. Bij de minste stijging van het terrein moest ik mijn metgezellen laten gaan.
Na de koffie in Vipiteno wachtte de Brenner Grenzkamm, een lange, zware gravelklim. In de aanloop reden mijn vrienden weer vooruit en een paar bochten later waren ze volledig uit het zicht. Daar knakte ik: ik sloeg de Grenzkamm over en koos een kortere, minder zware route naar de finish in Innsbruck. Wat ik niet wist: mijn vrienden waren verkeerd gereden en fietsten helemaal niet ver vooruit. Toen we weer samen waren, probeerden ze me om te praten met “samen uit, samen thuis” en “we wachten gewoon wat vaker, geen probleem”. Mijn besluit stond vast.
Het gaf vooral opluchting. Alleen op weg naar Innsbruck, met nog genoeg hoogtemeters, leek de vorm terug en zat ik fluitend te genieten van de omgeving. Maar toch knaagt er nu iets.
Herken je dat? Mentale vermoeidheid dient zich vaak eerder aan dan lichamelijke uitputting, zo lees je in ons stuk over mentale weerbaarheid op de fiets. Het goede nieuws: dat bakje is net zo trainbaar als je benen.
3. Welke discussie voer je met jezelf als het zwaar wordt?
Iedere fietser voert een binnenpraatje. De vraag is of dat stemmetje je helpt of afremt. Probeer je slechtste moment van het seizoen terug te halen en schrijf letterlijk op wat je toen tegen jezelf zei.
Bij mij zat het knelpunt niet in de klim zelf, maar in het moment dat mijn vrienden uit het zicht verdwenen. Mijn benen konden daarna nog prima hoogtemeters maken. Het was mijn hoofd dat de discussie won, en het besluit viel op mijn zwakste moment.
Grote kans dat het zinnen zijn als “waarom doe ik dit” of “nog tien kilometer, dat red ik nooit”. Dat zijn geen feiten, maar onderhandelingen. En onderhandelen kost energie op precies het moment dat je die het hardst nodig hebt.
Vervang die discussie door één korte, vooraf gekozen zin. Iets als “rustig ademen, volgende bocht” of “je kunt dit, trap door”. Meer trucs om je hoofd aan je kant te krijgen vind je in 10 manieren om je eigen brein te foppen.
4. Wat wil je volgend jaar anders doen, concreet en meetbaar?
Een evaluatie zonder voornemen is een terugblik, geen leerproces. Kies uit je antwoorden op vraag 2 en 3 één ding dat je volgend jaar anders doet. Eén, niet vijf. Mijn voornemen is helder: de knop omzetten als het zwaarder wordt, en geen discussie meer met mezelf aangaan. Dat wil ik niet pas in de bergen proberen, maar deze winter al oefenen op gewone trainingsritten.
Maak het meetbaar. Bijvoorbeeld: bij elke zware rit gebruik ik mijn vaste zin op het moment dat het pijn begint te doen, en na afloop noteer ik of het lukte. Zo wordt een vaag voornemen een training.
5. Wat heeft je lijf nu nodig: rust of opbouw?
De laatste vraag gaat over de komende weken. Na een lang seizoen is een paar weken rust geen luxe maar onderhoud, zeker na je 40e. In ons stuk over waarom het offseason essentieel is voor herstel en motivatie lees je hoe profs en recreanten dat aanpakken.
Bang om alles kwijt te raken? Volgens sportarts Jeroen Swart maakt een korte rustperiode van twee à drie weken je opgebouwde aanpassingen niet ongedaan. Pas bij twee tot drie maanden niets doen zakt je conditie vrijwel helemaal terug.
Daarna begint de opbouw. Rustige duurkilometers vormen de basis, zoals je leest in waarom zone 2 je deze winter sneller maakt. En juist die lange, rustige ritten zijn een prima oefenterrein voor je nieuwe mentale gewoonte.
Waarom praten tegen jezelf echt verschil maakt
Dat dit meer is dan zweverigheid, laat onderzoek zien. In een studie van onder anderen Anthony Blanchfield en Samuele Marcora fietsten 24 proefpersonen tot uitputting op 80 procent van hun piekvermogen. De groep die twee weken motiverende zelfspraak oefende, hield het daarna gemiddeld van 637 naar 750 seconden vol, terwijl de controlegroep niet vooruitging. Bovendien voelde de inspanning halverwege minder zwaar voor de zelfspraakgroep. Niet alleen je spieren, maar ook hoe zwaar iets voelt, bepaalt wanneer je stopt.
Een overzichtsstudie van Antonis Hatzigeorgiadis en collega’s bundelde 32 studies en vond een gemiddeld positief effect van zelfspraak op sportprestaties. Belangrijk detail: zelfspraak werkte beter als sporters het vooraf trainden, in plaats van het pas op de dag zelf te proberen. Voor mij is dit de kern van evalueren. Ik ben 52 en nog steeds kun je iedere dag leren. Juist door eerlijk terug te kijken, blijf je groeien, ook als je benen niet meer sneller worden.
En nu aan de slag!
- Plan deze week een uur zonder fiets en zonder Strava, en beantwoord de vijf vragen op papier.
- Zet je dieptepunten in drie bakjes: conditie, materiaal en mentaal. Het volste bakje is je winterproject.
- Kies één voornemen voor volgend seizoen en maak het meetbaar, bijvoorbeeld per rit afvinken.
- Bedenk een korte, vaste zin voor zware momenten en oefen hem deze winter op gewone ritten.
- Neem geen groot besluit op je zwaarste moment: rij eerst even door, eet iets en beslis dan pas.
- Gun je lijf eerst twee tot drie weken relatieve rust en bouw daarna rustig op.
- Kijk in het voorjaar je antwoorden terug: wat is er veranderd, en wat nog niet?













