Van 30 naar 15 graden: Moet je bandenspanning mee veranderen?

De ene week rijd je nog in 30 graden, een paar dagen later vertrek je 's ochtends bij amper 15 graden. Zeker aan het einde van de zomer kan de temperatuur snel omslaan. Je kleding pas je vanzelf aan, maar hoe zit het met je banden? Luchtdruk verandert namelijk met temperatuur. Betekent een plotselinge temperatuurdaling dat je ook bewust je bandenspanning moet aanpassen?

>>> Wil je op de hoogte blijven van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen.

Koudere lucht betekent een lagere bandenspanning

Het korte antwoord is: ja, de temperatuur heeft invloed op de druk in je banden. De verklaring volgt uit de natuurkunde. Bij een vrijwel gelijkblijvend volume hangt de druk van een gas samen met de absolute temperatuur. Wordt de lucht in je band kouder, dan neemt de druk dus af. Dat principe geldt net zo goed voor een racefietsband als voor een autoband.

Bicycling schreef eerder al over het omgekeerde effect bij bandenspanning tijdens warm weer. Daarin wordt op basis van informatie van Continental als vuistregel ongeveer 2,5 psi verschil per 10 graden temperatuurverandering genoemd.

Ga je van ongeveer 30 naar 15 graden, dan kan een band die onder warmere omstandigheden op 70 psi stond grofweg enkele psi lager uitkomen. Hoe groot het werkelijke verschil is, hangt onder meer af van de beginspanning en de daadwerkelijke temperatuur van de lucht in de band. De relatie tussen temperatuur en druk volgt vrij nauwkeurig de ideale gaswet.

Moet je er dan extra lucht bij pompen?

Niet automatisch. Dit is het belangrijkste onderscheid. Dat je bandenspanning door kou daalt, betekent niet dat je hem bij 15 graden per definitie weer moet oppompen naar exact dezelfde waarde die je bij 30 graden gebruikte.

De ideale bandenspanning wordt namelijk door veel meer bepaald dan temperatuur. Je gewicht, totale systeemgewicht, gemeten bandenbreedte, velgbreedte, ondergrond en bandenconstructie hebben allemaal invloed.

Bovendien kunnen de omstandigheden op een koelere dag juist vragen om iets minder druk. In het najaar zijn wegen vaker nat, liggen er bladeren en ander vuil en kan het asfalt minder grip bieden. Iets lagere bandenspanning kan het contactvlak vergroten en de band meer laten vervormen over een onregelmatige ondergrond. Bicycling adviseert om die reden ook bij natte omstandigheden wat lagere druk voor meer grip.

Een paar psi minder is meestal geen probleem

Veel wielrenners zijn nog gewend aan het idee dat een harde band automatisch sneller is. Met moderne 28, 30 en 32 millimeter racebanden weten we inmiddels dat dit niet zo simpel ligt. Een te harde band kan op normaal asfalt juist extra energie kosten doordat fiets en renner meer over oneffenheden bewegen.

Tests van SILCA laten zien dat er een optimale druk bestaat waarbij rolweerstand en verliezen door oneffenheden samen zo laag mogelijk zijn. Opvallend is dat iets onder die optimale druk zitten doorgaans minder nadelig is dan dezelfde hoeveelheid erboven. In een van hun tests kostte 10 psi onder het omslagpunt op nieuw asfalt ongeveer 1 watt, terwijl 10 psi erboven ongeveer 9 watt kostte. De exacte cijfers gelden natuurlijk voor die specifieke testopstelling, maar het laat goed zien dat harder niet automatisch sneller betekent.

Een temperatuurdaling van 30 naar 15 graden waardoor je banden een paar psi verliezen hoeft dus helemaal geen probleem te zijn. Zeker niet wanneer je tijdens de warme zomermaanden eerder aan de hoge kant zat.

Maar controleer je banden wel opnieuw

Dat betekent niet dat je vanaf september je pomp kunt vergeten. Banden verliezen sowieso geleidelijk lucht, los van temperatuurveranderingen. Wanneer je fiets een paar dagen heeft stilgestaan én het ondertussen flink kouder is geworden, kunnen beide effecten samen ervoor zorgen dat je duidelijk onder je normale druk uitkomt.

Maak er daarom een gewoonte van om voor vertrek even je bandenspanning te controleren, zeker wanneer het weer plotseling is omgeslagen. Je hoeft daarbij niet krampachtig vast te houden aan één getal dat het hele jaar door zou moeten werken. Een goede vuistregel is:

• Controleer je druk opnieuw wanneer de buitentemperatuur sterk verandert.
• Kijk naar de omstandigheden waarin je die dag gaat rijden.
• Op nat of slecht asfalt kan iets minder druk juist prettig zijn.
• Blijf altijd binnen de minimale en maximale druk die voor jouw band en velg gelden.
• Noteer welke druk voor jouw banden, gewicht en gebruik het beste aanvoelt.

Binnen oppompen kan je meting beïnvloeden

Er zit nog een praktisch detail aan. Stel dat je fiets binnen staat bij 22 graden. Je pompt je banden daar op en vertrekt vervolgens bij 10 graden. Buiten koelt de lucht in je banden geleidelijk af, waardoor ook de druk iets daalt. De waarde die je binnen op de pomp zag, hoeft dus niet exact de druk te zijn waarmee je een tijdje later buiten rijdt. De natuurkundige relatie tussen druk en temperatuur verklaart dat verschil.

Voor de gemiddelde trainingsrit hoef je daar geen ingewikkelde berekeningen voor te maken. Wil je de druk heel nauwkeurig afstellen voor een wedstrijd of granfondo, dan wordt het interessanter om de temperatuur mee te nemen. SILCA verwerkt daarom verschillende omstandigheden in zijn benadering van optimale bandenspanning en benadrukt dat ondergrond, bandenmaat en systeemgewicht bepalend zijn voor de ideale waarde.

Van 30 naar 15 graden? Vooral opnieuw controleren

Je hoeft bij de eerste frisse septemberochtend dus niet automatisch extra lucht in je banden te pompen. Een daling van 15 graden zorgt wel degelijk voor een meetbare afname van de bandenspanning, maar een paar psi minder kan onder koelere en nattere omstandigheden juist prima uitpakken.

Zie temperatuur daarom als één van de factoren die bepaalt welke druk je uiteindelijk rijdt. Controleer je banden wanneer het weer flink omslaat, maar kijk vervolgens ook naar wegdek, bandenbreedte, gewicht en grip. De druk waarmee je tijdens een droge zomerdag perfect reed, hoeft niet automatisch de beste bandenspanning voor een frisse herfstrit te zijn.