Scholieren inhalen in het fatbike-tijdperk: 5 stappen

Scholieren inhalen op de racefiets is in de ochtendspits geen kwestie van even doortrappen. Een groep scholieren fietst naast elkaar, iemand wijkt plotseling uit, een fatbike komt van achteren voorbij (dat is het fietstype achter bijna de helft van de e-bike-ongevallen). Volgens VeiligheidNL raakt inhalen en ingehaald worden iedere fietser, en wielrenners nog iets vaker dan gewone fietsers. Hoe kom je er dan veilig langs?

>>> Wil je op de hoogte blijven van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen. Abonneren op Bicycling magazine of losse nummers kopen doe je in onze shop!

1. Neem gas terug voordat je bij de groep bent

De grootste fout is pas over de inhaalactie nadenken als je al vlak achter de groep zit. Zie je verderop scholieren fietsen? Laat je snelheid dan alvast zakken. Zo win je tijd om te zien wat er gebeurt.

Dat is geen overbodige luxe. VeiligheidNL noemt in een analyse van fietsongevallen afleiding een belangrijke oorzaak van ongevallen onder jongeren. Praten en muziek luisteren kosten aandacht voor het verkeer. Ga er dus niet van uit dat iemand je heeft gezien of gehoord. Houd je handen aan het stuur, kijk ver vooruit en houd marge voor een onverwachte beweging.

2. Kondig je aan met je bel, en doe dat op tijd

Op een racefiets kom je snel dichterbij. Een scholier die met een vriend of vriendin praat, hoort je pas als je al naast hem of haar zit. Een vriendelijk "Let op" of een belsignaal helpt, en die bel hoort er gewoon op: een fietsbel is ook op je racefiets verplicht, omdat de wet geen onderscheid maakt tussen een gewone fiets en een racefiets.

Bel alleen niet op het laatste moment. Een signaal kondigt je komst aan, het jaagt niemand opzij. Geef de ander tijd om te reageren.

Uit eigen ervaring weet ik dat scholieren nog weleens de gewoonte hebben om eerst (langzaam) om te kijken. Vervolgens gaat het stuur meestal een eind naar links en is je bijna-ongeluk al in de maak voordat je er erg in hebt.

Waarom inhalen een eigen risico is

Het goede nieuws eerst: meestal gaat het goed. In het inhaalonderzoek van VeiligheidNL was inhalen de oorzaak van zes procent van de fietsongevallen die op de spoedeisende hulp werden behandeld. In 40 procent daarvan reed de fietser ergens tegenaan, 33 procent werd aangereden door een andere verkeersdeelnemer en 21 procent verloor het evenwicht.

Waar het misgaat, is het patroon helder. Het gaat vooral fout als er te weinig ruimte wordt gegeven of genomen, of als iemand plotseling een beweging maakt. Slachtoffers noemden ook de drukte op fietspaden als reden waarom inhalen onveilig voelt.

Fatbikes: jonge rijders, hoge snelheid, zwaarder letsel

Dan de fatbikes. Alleen e-fatbikes met maximaal 250 watt en 25 km/u zijn in Nederland toegestaan, maar niet iedere fatbike is legaal. Tijdens een landelijke meetweek van VeiligheidNL was het slachtoffer bij bijna de helft van de fatbike-ongevallen tussen de 12 en 15 jaar. Fatbikers werden na een ongeval ook vaker opgenomen: 22 procent, tegenover 16 procent bij e-bikers en 13 procent bij andere fietsers.

Eerlijk is eerlijk: dat zegt iets over de ernst van het letsel, niet over het risico per kilometer. Volgens VeiligheidNL zelf is nog onduidelijk in hoeverre de stijging samenhangt met het groeiende bezit en gebruik van elektrische fietsen en fatbikes. Niet iedere scholier op een fatbike is dus een risico. Maar jij rijdt wel in een verkeersomgeving waar snelheid, leeftijd, drukte en verschillende fietstypen samenkomen.

3. Haal alleen in als er écht ruimte is

Ruimte is belangrijker dan snelheid. Een fietspad lijkt breed genoeg, tot je een groep scholieren passeert en er tegelijk een tegenligger aankomt. Voor jou als racefietser geldt:

• Geen inhaalactie als je een tegenligger nauwelijks kunt passeren.
• Niet tussen twee scholieren door duiken.
• Niet half door of over de berm als dat te voorkomen is.
• Zeker niet versnellen om een twijfelachtige inhaalactie nog even af te maken.

Twijfel je? Blijf erachter hangen. Een paar seconden later inhalen kost je niets. PR's rijden deed je toch al niet in het spitsuur, toch? En rijd je met je clubje, bedenk dan dat een groep op een druk fietspad zelf ook een obstakel is. Waarom dat steeds vaker schuurt, lees je in ons stuk over waarom groepsritten gevaarlijker worden.

4. Kijk naar de hele groep, niet naar één fietser

Een groep scholieren beweegt niet als één geheel. De een kijkt achterom, de ander wijkt uit voor een putdeksel, een derde slaat net linksaf. Let tijdens het inhalen op:

• iemand die achteromkijkt
• een fietser die plotseling naar links beweegt
• een arm die uitsteekt
• iemand die opeens naast een ander gaat rijden
• een kruising of zijstraat
• een tegenligger die tussen de groep door wil

Reken erop dat een groot deel van de groep op een e-bike zit. Daar komt het aanhangen bij, vroeger deden we dat met een brommer: de scholier op een fatbike of e-bike trekt een klasgenoot zonder motor mee. Levensgevaarlijk, en een extra bron van slingeren en vallen.

5. Passeer rustig: Voorspelbaar gaat boven snel

Rijd je eenmaal naast een groep, dan wil je er zo snel mogelijk voorbij. Juist daar gaat het mis. Houd je lijn, blijf voorspelbaar en geef ruimte. Maximaal accelereren is niet nodig.

Bij een groep met e-bikes of fatbikes kan het snelheidsverschil bovendien kleiner zijn dan je denkt, en een scholier kan onverwacht versnellen. Je doel is niet: zo snel mogelijk voorbij. Je doel is: zonder verrassingen voorbij.

Wat betekent dit voor jou

• Onthoud de volgorde: vertragen, aankondigen, ruimte kiezen, anticiperen, rustig passeren.
• Controleer of je bel werkt en op een plek zit waar je duim hem vindt zonder je stuur los te laten. Twijfel je welke, check dan ons beste fietsbellen voor je racefiets artikel.
• Plan je trainingsrondje waar het kan buiten de schooltijden, of kies in de spits een route met minder fietsverkeer.
• Niet iedere groep hoeft direct ingehaald te worden. Soms is even achteraan hangen tot het fietspad breder wordt de veiligste en meest ontspannen keuze.
• Hoe ervaren je ook bent: op een druk fietspad bepalen de bewegingen van anderen op het gebied van wat veilig is en wat niet, minstens zo veel als jouw (fantastische) fietstechniek.