Waarom je ketting in de herfst veel sneller slijt

In de zomer kun je honderden kilometers rijden zonder veel naar je ketting om te kijken. In de herfst ziet diezelfde ketting er na één natte rit soms al zwart en smerig uit. Dat is niet alleen een cosmetisch probleem. Regen, zand en vuil kunnen de slijtage van je aandrijving flink versnellen. Maar waarom gaat dat in de herfst zo snel?

>>> Wil je op de hoogte blijven van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen. Abonneren op Bicycling magazine of losse nummers kopen doe je in onze shop!

Regen is niet eens het grootste probleem

Een natte ketting is vervelend, maar het water zelf is maar een deel van het probleem. Tijdens een herfstige rit spuit je voorband continu water, zand en ander vuil van het wegdek omhoog. Een deel daarvan komt uiteindelijk op je aandrijving terecht.

Daar mengt het zich met het smeermiddel op je ketting. Het resultaat is die bekende zwarte smurrie die je na een natte rit op je ketting, cassette en derailleurwieltjes ziet zitten. Daar wil je liever niet honderden kilometers mee blijven doorrijden.

Wie regelmatig in de herfst blijft fietsen, moet zijn onderhoud daarom aanpassen aan de omstandigheden.

Zand en vuil werken als schuurmiddel

Het belangrijkste probleem zit niet alleen aan de buitenkant van je ketting. Een fietsketting bestaat uit verschillende bewegende delen die tijdens iedere pedaalslag ten opzichte van elkaar bewegen. Smering moet daar de wrijving en slijtage beperken.

Komt er fijn vuil tussen die bewegende oppervlakken terecht, dan kan dat de slijtage versnellen. De combinatie van olie en kleine vuildeeltjes werkt daarbij als een schurende pasta. Hoe langer je daarmee blijft rijden, hoe langer die vervuiling zijn werk kan doen. Daarom zegt de kleur van je ketting ook iets. Een beetje oppervlakkig vuil is niet meteen een ramp, maar een aandrijving die voortdurend bedekt is met een dikke zwarte laag vraagt om aandacht.

Nat weer spoelt je smering weg

Daar komt nog een probleem bij. Bij langdurige regen kan smeermiddel sneller van of uit je ketting verdwijnen. Zeker een dunne olie die vooral voor droge omstandigheden bedoeld is, kan bij veel water minder lang blijven zitten.

Je kunt daardoor tegelijkertijd met twee problemen te maken krijgen: er komt meer vuil op je aandrijving én de smering wordt minder effectief. Hoor je je ketting tijdens een natte rit steeds droger of luidruchtiger worden, dan is dat een duidelijk teken dat je hem na thuiskomst aandacht moet geven. Voor natte maanden kan een zogenoemde wet lube handig zijn. Die is gemaakt om beter te blijven zitten bij natte omstandigheden. Het nadeel is dat zo'n smeermiddel vaak ook makkelijker vuil aantrekt. Meer olie gebruiken is dus niet automatisch beter.

En dan komt later in het jaar ook nog strooizout

Zodra de temperaturen verder dalen, verschijnt er nog een vijand op het wegdek: strooizout. Zout in combinatie met vocht kan corrosie van metalen onderdelen bevorderen. Dat is niet alleen iets om bij je ketting rekening mee te houden, maar ook bij andere onderdelen van je fiets.

Na een rit over gestrooide wegen is het daarom verstandig om je fiets niet drie dagen nat en vies in de schuur te zetten. Spoel het vuil en zout eraf, droog de aandrijving en smeer de ketting opnieuw wanneer dat nodig is. Dat is ook een van de redenen waarom sommige fanatieke fietsers in deze periode kiezen voor een aparte winterfiets. Dat hoeft overigens niet. Met goed onderhoud kan je normale racefiets prima de winter door.

Je ketting slijt niet doordat hij langer wordt

We zeggen vaak dat een ketting 'uitrekt', maar de metalen schakels worden niet daadwerkelijk langer. De slijtage vindt vooral plaats rond de pennen en andere contactvlakken in de schakels. Door materiaalverlies neemt de afstand tussen de schakels geleidelijk toe.

Dat is belangrijk, want een versleten ketting past steeds minder goed op de tanden van je cassette en kettingbladen. Blijf je er te lang mee doorrijden, dan kan daardoor ook de rest van je aandrijving sneller slijten.

Een relatief goedkope ketting kan zo uiteindelijk zorgen voor een veel duurdere rekening.

Hoe voorkom je extra slijtage in de herfst?

Je hoeft na iedere vochtige kilometer niet meteen je complete ketting te ontvetten. Wel loont het om in de herfst wat vaker naar je aandrijving te kijken.

• Veeg je ketting na een natte rit schoon en droog. Zeker als er veel zand en vuil op zit.
• Smeer opnieuw wanneer dat nodig is. Een piepende of droog klinkende ketting heeft aandacht nodig.
• Gebruik niet te veel olie. Overtollig smeermiddel aan de buitenkant trekt juist vuil aan. Veeg het teveel daarom weg.
• Maak ook cassette en derailleurwieltjes schoon. Anders zit je schone ketting binnen de kortste keren opnieuw onder het vuil.
• Controleer regelmatig de slijtage. Met een kettingslijtagemeter kost dat maar een paar seconden.
• Spoel strooizout weg. Laat je fiets na zo'n rit niet langdurig vies en vochtig staan.

Een regelmatige schoonmaakbeurt van je fiets kost misschien wat tijd, maar kan voorkomen dat je veel eerder nieuwe onderdelen nodig hebt.

Wanneer moet je de ketting vervangen?

Wacht liever niet totdat je ketting begint over te slaan. Met een kettingslijtagemeter kun je controleren hoeveel slijtage er is opgetreden. Het exacte vervangingsmoment hangt onder meer af van je aandrijving en de richtlijnen van de fabrikant.

Dat is belangrijk bij moderne groepen met veel versnellingen, waarbij onderdelen nauwkeurig op elkaar aansluiten. Vervang je een versleten ketting op tijd, dan vergroot je de kans dat je cassette en kettingbladen langer meegaan.

Wat betekent dit voor jou?

Je kettng heeft in de herfst simpelweg een zwaarder leven. Niet omdat een paar regendruppels metaal ineens verslijten, maar omdat water, zand, vuil en smeermiddel samen een ongunstige combinatie vormen. Later in het seizoen kan strooizout daar nog bijkomen.

De oplossing is gelukkig eenvoudig: wacht niet tot je aandrijving volledig zwart is. Maak je ketting na vieze ritten schoon, smeer hem wanneer nodig en controleer de slijtage regelmatig. Een paar minuten extra onderhoud kan je uiteindelijk een ketting, cassette én een hoop geld besparen.