Waarom je ook overdag met je fietslicht aan zou moeten rijden

Fietsverlichting is allang niet meer alleen bedoeld om zelf te kunnen zien waar je rijdt. Juist overdag kan een lamp ervoor zorgen dat automobilisten je eerder opmerken. Dat principe kennen we al jaren van auto's met dagrijverlichting. Waarom zou je daar als fietser eigenlijk geen gebruik van maken?

>>> Wil je op de hoogte blijven van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen. Abonneren op Bicycling magazine of losse nummers kopen doe je in onze shop!

Als je aan fietsverlichting denkt, dan denk je waarschijnlijk aan donkere winteravonden, slecht verlichte fietspaden en automobilisten die je zonder licht gemakkelijk over het hoofd zien in de regen. De lampjes die je in huis hebt, liggen nu vast nog ergens te stoffen. Nu, met steeds eerder invallende duisternis, is het zo ongeveer de tijd dat je ze tegenkomt en weer eens aan de oplader hangt.

Toch heeft verlichting op de fiets ook overdag een functie: zichtbaar zijn. Dat is heel iets anders dan de weg verlichten. Het belangrijkste doel is dat je als fietser eerder wordt waargenomen door andere verkeersdeelnemers. Een (al dan niet knipperend) achterlicht is al meer en meer gangbaar aan het worden, is een always-on voorlicht ook slim om in te zetten overdag?

Het principe bij auto's

De Europese Commissie omschrijft dagrijverlichting voor auto's precies vanuit dat principe. Dagrijverlichting is bedoeld om voertuigen overdag beter zichtbaar te maken voor andere weggebruikers. Ze zijn dus niet primair bedoeld om de weg vóór de auto te verlichten. Dat klinkt logisch, maar voor fietsers is deze vergelijking misschien nog wel relevanter.

Een fietser heeft een veel kleiner silhouet dan een auto en beweegt zich bovendien vaak langs de rand van de rijbaan of op een vrijliggend fietspad. In druk verkeer, met tegenlicht, bij bomenrijen of op een bewolkte dag kan een fietser daardoor minder goed contrasteren met de achtergrond.

Bij auto's is het idee dat je je lampen altijd aanzet inmiddels wel normaal, hoewel er nog steeds mensen zijn die zeggen dat met lampen aan rijden (veel) meer benzine kost. Nieuwe auto's in de Europese Unie moeten sinds 2011 zijn uitgerust met dagrijverlichting. Die verlichting gaat automatisch aan en is specifiek bedoeld om het voertuig overdag beter zichtbaar te maken.

Een overzicht van de European Road Safety Observatory meldt dat verschillende meta-analyses een daling van het aantal meervoudige ongevallen overdag vonden na invoering van verplichte dagrijverlichting. Afhankelijk van de analyse gaat het om ongeveer 5 tot 15 procent. Een Nederlandse review kwam uit op ongeveer 12 procent minder meervoudige ongevallen overdag.

Waarom zou het bij een fiets anders zijn?

Een fiets is natuurlijk geen kleine auto. Een fietser is kwetsbaarder, heeft geen kreukelzone, heeft geen standaard dagrijverlichting en bevindt zich vaak op een andere plek op de weg. Toch is er één overeenkomst die voor de verkeersveiligheid belangrijk is: beide moeten door andere verkeersdeelnemers worden opgemerkt om rekening te kunnen houden met elkaar en om ongelukken te voorkomen.

Sterker nog, voor een fietser kan zichtbaarheid juist extra belangrijk zijn.

Een automobilist zit hoog, rijdt in een relatief groot voertuig en heeft vaak (sterke) verlichting die het voertuig als geheel herkenbaar maakt. Een fietser is veek kleiner (en kwetsbaarder). Een lamp verandert daar niets aan wat betreft de fysieke afmetingen van de fietser, maar kan wel een extra visueel signaal geven: hier bevindt zich een verkeersdeelnemer.

In Nederland moet een fietser verlichting voeren in het donker en bij slecht zicht. Bij goed daglicht is het op dit moemnt niet verplicht om met licht te rijden. De Rijksoverheid schrijft voor dat het voorlicht wit of geel moet zijn en het achterlicht rood. De verlichting mag bovendien andere weggebruikers niet verblinden, en, belangrijk: het achterlicht mag niet (meer) knipperen. De vraag is wel, vanuit veiligheidsoogpunt en de praktische zaken nog even daargelaten: waarom zou je een extra mogelijkheid om op te vallen niet gebruiken?

Praktijkvoorbeeld: Ook overdag kan het verschil groot zijn

Denk aan een fietser die op een zonnige ochtend een kruising nadert. Voor de fietser zelf is alles uitstekend zichtbaar. Voor een automobilist die vanuit een zijstraat komt, kan de situatie heel anders zijn.

De fietser bevindt zich mogelijk tegen een achtergrond van bomen of gebouwen en wordt pas laat relevant in het blikveld van de automobilist. Een brandend voor- of achterlicht kan dan fungeren als een extra visueel aandachtssignaal. Het zou kunnen werken als een extra veiligheidslaag.

Van 'ik zie genoeg' naar 'zij zien mij'

Dat verschil is misschien wel de belangrijkste reden om overdag met verlichting te rijden. Als fietser redeneer je (natuurlijk) gemakkelijk vanuit je eigen perspectief: ik kan de weg prima zien, dus ik heb geen licht nodig. Zo ging dat vroeger, en zo gaat het nu nog steeds.

Maar de relevante vraag is niet alleen of jij de auto, het kruispunt of de wegmarkering kunt zien. De vraag is: hoe gemakkelijk kunnen anderen jou zien? Help je ze daarbij?

Praktische bezwaren?

Er is uit Deens onderzoek wat "dun" wetenschappelijke bewijs dat een positief veiligheidseffect an permanente fietsverlichting overdag laat zien. Los van bewijslast, gaat het ons meer om de gedachte. Als verlichting ervoor zorgt dat een groot voertuig als een auto overdag beter wordt gezien, waarom zou je die extra zichtbaarheid als fietser dan niet benutten?

Natuurlijk, er zijn praktische bezwaren. Met name zo'n voorlamp past helemáál niet op dat gerse aerostuur van jouw racebak (check deze aero-lamp), het is niet mooi (dat zijn spatborden ook niet), en het is onhandig (hoewel dit lampje met 300 graden zichtbaarheid best handig is). Ook moet je opladen of batterijen vervangen. Dat zal allemaal best. Bedenk voor overdag: de lamp hoeft de weg niet te verlichten. Hij moet jou zichtbaarder maken. Dat is dus vanaf nu, voor jou een keuze geworden. :)