Waarom je zo nodig moet plassen als je in de kou fietst

Praat mee!
Online Editor

Getty Images

Getty Images

Je bent nog geen uur onderweg op een koude winter- of herfstdag en ineens moet je alweer plassen. Terwijl je nauwelijks hebt gedronken. Dat is niet alleen toeval. Kou kan er daadwerkelijk voor zorgen dat je lichaam meer urine produceert. Dit verschijnsel heet cold-induced diuresis, oftewel kou-geïnduceerde urineproductie.

>>> Wil je op de hoogte blijven van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen. Abonneren op Bicycling magazine of losse nummers kopen doe je in onze shop!

Waarom moet je in de kou vaker plassen?

Wanneer je lichaam afkoelt, trekken de bloedvaten vlak onder je huid samen. Dat heet vasoconstrictie. Daarmee probeert je lichaam zo min mogelijk warmte via je huid kwijt te raken. Hierdoor verschuift relatief meer bloed naar het midden van je lichaam. Voor je lichaam lijkt het daardoor alsof er tijdelijk wat veel vocht in de centrale bloedsomloop zit. Je nieren kunnen daarop reageren door meer water uit te scheiden.

Het resultaat: je blaas vult zich sneller en je moet eerder stoppen voor een plaspauze. We schreven eerder al uitgebreider over waarom je tijdens het fietsen soms opvallend vaak moet plassen. Kou kan daar dus nog een extra factor bovenop zijn.

Je lichaam probeert je vochtbalans te regelen

Bij die verschuiving van bloed richting je romp komen verschillende regelsystemen in actie. Onder andere hormonen die bepalen hoeveel water je nieren vasthouden kunnen veranderen.

Een mogelijke speler is atriaal natriuretisch peptide, kortweg ANP. Dit hormoon kan de nieren stimuleren om meer zout en water uit te scheiden. Ook het antidiuretisch hormoon, ADH, speelt een rol bij hoeveel water je lichaam vasthoudt.

Het is alleen te simpel om vaker plassen in de kou aan één hormoon toe te schrijven. De reactie verschilt per persoon en hangt ook af van hoe koud het is, hoelang je buiten bent, hoeveel je drinkt en hoe intensief je fietst.

Onderzoek bij fietsers laat meer urine in de kou zien

Het verschijnsel is ook tijdens inspanning onderzocht. In een onderzoek fietsten tien goedgetrainde mannen een uur op ongeveer 70 procent van hun maximale zuurstofopname. Dat deden ze één keer rond 25 graden en één keer rond het vriespunt.

In de koude omstandigheden produceerden de deelnemers tijdens en na de inspanning gemiddeld duidelijk meer urine dan in de warmere omstandigheden. Tegelijk dronken ze minder. Dat is precies de combinatie die koude ritten verraderlijk kan maken.

Minder dorst terwijl je toch vocht verliest

Op een warme zomerdag is drinken meestal vrij vanzelfsprekend. Je zweet, krijgt dorst en grijpt vanzelf naar je bidon. In de winter werkt dat minder goed.

Kou kan je dorstgevoel afremmen. Tegelijk verlies je nog steeds vocht via je ademhaling, urine en zweet. Vooral onder meerdere lagen winterkleding kun je meer zweten dan je doorhebt. We legden eerder al uit waarom je in de kou minder dorst hebt terwijl je nog steeds vocht verliest.

Dat je regelmatig moet plassen betekent dus niet automatisch dat je te veel hebt gedronken.

Kun je dan toch uitdrogen?

Jazeker. Dat klinkt tegenstrijdig: je moet vaker plassen, maar kunt tegelijkertijd vocht tekortkomen. Tijdens het fietsen raak je water kwijt via:

  • urine
  • zweet
  • ademhaling
  • eventueel extra vochtverlies door zware inspanning en warme kleding

Daarom is alleen kijken naar hoe vaak je moet plassen geen goede maat voor je vochtbalans. Op koude dagen is het vooral gemakkelijk om te weinig te drinken omdat je simpelweg minder zin hebt in een ijskoude bidon. Daarom verzamelden we eerder acht tips voor eten en drinken tijdens fietsen in de kou. Een warme drank in een thermobidon kan bijvoorbeeld een stuk aantrekkelijker zijn dan ijskoude sportdrank.

Moet je in de winter dan extra veel drinken?

Niet automatisch. Je hoeft tijdens iedere koude rit geforceerd enorme hoeveelheden water te drinken. Bij een rustig ritje van een uur zal je behoefte meestal beperkt zijn. Tijdens een lange wintertraining van drie of vier uur wordt drinken wel belangrijker, ook als je weinig dorst hebt.

Een simpele aanpak:

  • begin een lange rit goed gehydrateerd
  • neem ook bij koud weer een bidon mee
  • drink regelmatig kleine hoeveelheden
  • houd rekening met hoeveel je onder je winterkleding zweet
  • neem bij langere ritten eventueel een warme drank mee
  • probeer niet pas te drinken wanneer je echt dorst krijgt

Ook warme koffie of thee onderweg kan helpen om voldoende vocht binnen te krijgen, al warmt zo'n drankje je hele lichaam maar beperkt op.

Koffie voor vertrek kan ook meespelen

Moet je al twintig minuten na vertrek stoppen? Dan hoeft de kou niet de enige oorzaak te zijn. Veel fietsers drinken voor een winterrit nog een grote koffie. Cafeïne kan bij mensen die er niet aan gewend zijn de urineproductie tijdelijk wat verhogen. Bovendien heb je misschien bij je ontbijt al flink gedronken.

Daar komen spanning voor een wedstrijd of groepsrit en individuele verschillen in blaasinhoud nog bij. Merk je vooral op koude dagen dat je vaker moet plassen, terwijl je ongeveer hetzelfde drinkt? Dan kan cold-induced diuresis wel degelijk een deel van de verklaring zijn.

Vaker plassen in de kou is dus normaal

Dat je tijdens een koude fietsrit vaker moet plassen zit dus niet alleen tussen je oren. Door de kou trekken bloedvaten in je huid samen en wordt relatief meer bloed naar je romp verplaatst. Je lichaam kan daarop reageren door extra water via de nieren kwijt te raken.

Het opvallende is dat je tegelijkertijd juist minder dorst kunt hebben. Laat die vele plaspauzes je daarom niet automatisch denken dat je genoeg of zelfs te veel hebt gedronken. Tijdens lange winterritten blijft regelmatig drinken belangrijk.