Waarom loopt je neus tijdens het fietsen zonder dat je verkouden bent?

Je voelt je kerngezond, stapt op de fiets en na een half uur moet je ineens voortdurend je neus ophalen. Vooral op koude of winderige dagen lijkt een loopneus tijdens het fietsen bijna onvermijdelijk. Toch hoef je helemaal niet verkouden te zijn. Inspanning, koude lucht en de enorme hoeveelheid lucht die je tijdens het fietsen verwerkt, kunnen je neus behoorlijk aan het werk zetten.

>>> Wil je op de hoogte blijven van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen. Abonneren op Bicycling magazine of losse nummers kopen doe je in onze shop! 

Je neus moet de ingeademde lucht behandelen

Je neus is meer dan alleen een doorgang voor lucht. De slijmvliezen helpen ingeademde lucht te verwarmen, bevochtigen en filteren voordat die verder je luchtwegen in gaat. Tijdens een rustige wandeling is dat geen enorme opgave, maar op de fiets verandert de situatie. Zodra je harder gaat rijden, neemt je ventilatie flink toe en adem je iedere minuut veel meer lucht in en uit.

Dat betekent dat je luchtwegen in korte tijd veel meer lucht moeten verwarmen en bevochtigen. Vooral koude en droge buitenlucht kan daarbij voor extra prikkeling zorgen. Bij hogere inspanningen schakel je bovendien steeds meer over op mondademhaling, waardoor een deel van de normale behandeling door de neus wordt omzeild. Dat is ook een van de redenen waarom alleen door je neus ademen tijdens het fietsen al snel benauwd kan voelen.

Inspanning zelf kan een loopneus veroorzaken

Er bestaat zelfs een naam voor neusklachten die tijdens of na het sporten ontstaan: exercise-induced rhinitis, oftewel inspanningsgerelateerde rhinitis. Een loopneus is daarbij een van de meest voorkomende klachten, maar ook niezen, een verstopte neus en slijm achter in de keel kunnen voorkomen.

Het interessante is dat je daarvoor niet allergisch of verkouden hoeft te zijn. In een onderzoek onder 164 mensen die regelmatig sportten, rapporteerde 61 procent meer neusklachten bij indoor sporten en was een loopneus het meest voorkomende symptoom. De klachten kwamen vaker voor bij mensen met een neusallergie, maar werden ook gemeld door mensen zonder allergie. Buiten sporten veroorzaakte eveneens bij een aanzienlijk deel van de deelnemers neusklachten. Het fenomeen is dus zeker niet alleen iets wat hooikoortspatiënten herkennen.

Koude en droge lucht kunnen je neus extra prikkelen

Dat je vooral in de herfst en winter vaker naar je neus grijpt, is niet vreemd. Koude lucht bevat doorgaans minder absoluut vocht dan warme lucht en moet in de luchtwegen worden opgewarmd en bevochtigd. Tijdens inspanning komt daar de veel grotere hoeveelheid ingeademde lucht bovenop. Onderzoek naar luchtwegen van sporters wijst koude lucht dan ook aan als een belangrijke omgevingsprikkel voor luchtwegklachten.

Daarom kun je op een koude trainingsdag een loopneus krijgen terwijl je vóór vertrek nergens last van had. De combinatie van inspanning en omgeving prikkelt het neusslijmvlies en kan een waterige afscheiding veroorzaken. Dat past bij niet-allergische rhinitis en betekent dus niet automatisch dat je een virus hebt opgelopen.

Wind maakt het op de fiets extra merkbaar

Als wielrenner voeg je nog een factor toe: rijwind. Zelfs wanneer er nauwelijks wind staat, beweeg je zelf misschien met 30 kilometer per uur door de lucht. Je gezicht en neus worden daardoor voortdurend blootgesteld aan een luchtstroom. Op een koude dag kan dat het gevoel van kou en irritatie rond neus en luchtwegen versterken.

Hoe groot de specifieke bijdrage van rijwind aan een loopneus bij wielrenners is, is veel minder goed onderzocht dan het effect van inspanning en koude lucht in het algemeen. Het is daarom te stellig om te zeggen dat rijwind op zichzelf de oorzaak is. Wel is duidelijk dat sporten in koude lucht de luchtwegen extra kan belasten, zeker bij sporten waarbij gedurende langere tijd veel lucht wordt verplaatst.

Hooikoorts kan het nog erger maken

Een loopneus op de fiets kan ook meerdere oorzaken tegelijk hebben. Heb je hooikoorts, dan kunnen pollen tijdens een buitenrit boven op de prikkel van inspanning komen. Allergische rhinitis veroorzaakt onder andere een waterige loopneus, niezen, jeuk en een verstopte neus. Een Europese position paper over luchtwegproblemen bij sporters beschrijft daarnaast blootstelling aan allergenen, koude lucht en luchtverontreiniging als factoren die neusklachten bij sporters kunnen beïnvloeden.

Dat verklaart waarom de ene fietser alleen in januari voortdurend zijn neus moet snuiten, terwijl een ander juist in het voorjaar problemen krijgt. Een systematische review naar rhinitis bij sporters vond percentages voor allergische rhinitis van 21 tot 56,5 procent in de onderzochte sportpopulaties. Vooral sporters die veel worden blootgesteld aan water of koude lucht, zoals zwemmers en langlaufers, rapporteerden relatief veel klachten.

En daarom zie je wielrenners zo vaak een snotraket maken

Wie regelmatig wielrennen kijkt, kent het beeld. Een renner houdt één neusgat dicht, draait zijn hoofd opzij en maakt het andere met één krachtige uitademing leeg. Niet bijzonder elegant, maar tijdens een wedstrijd is stoppen voor een zakdoek natuurlijk geen aantrekkelijke optie.

Dat de zogenaamde snotraket zo bekend is in het wielrennen, past dus bij een echt fysiologisch verschijnsel. Inspanning kan neusklachten veroorzaken en kou, droge lucht, allergenen en andere omgevingsprikkels kunnen daar bovenop komen. Wil je weten hoe je dat onderweg doet zonder jezelf of degene achter je onder te sproeien? We legden eerder uit hoe je op de fiets een snotraket maakt.