Wat is een lactaattest en waarom begint elke prof er het seizoen mee

De term duikt steeds vaker op tijdens de eerste trainingskampen van profploegen. Waar een lactaattest vroeger vooral werd gezien als een momentopname voor wetenschappers, is het nu een vast onderdeel van moderne trainingsplanning. Teams willen exact weten hoe hun renners reageren op verschillende intensiteiten. Dat inzicht bepaalt vervolgens hoe ze de rest van het seizoen opbouwen.

Wat meet een lactaattest precies

Tijdens inspanning stijgt de hoeveelheid lactaat in je bloed. Dat is heel normaal, want lactaat is een onderdeel van het energiesysteem van je spieren. Het wordt pas interessant wanneer de intensiteit omhoog gaat en je lichaam lactaat sneller aanmaakt dan het kan verwerken.
Een lactaattest laat zien bij welke wattages dat gebeurt. De test bestaat uit blokken (vaak tussen de 8 à 10 minuten) met steeds hogere weerstand. Deze stapjes gaan vaak met 15 watt omhoog of met hartslag, 5 slagen per minuut omhoog. Na elke stap volgt een klein bloedprikje (vaak achter de oorlel). De gemeten lactaatwaarden worden gekoppeld aan vermogen en hartslag. Zo ontstaat een duidelijke curve die laat zien hoe jouw lichaam reageert op inspanning.

© Alexander Konijn

Via een kleine bloedprik wordt het lactaat direct gemeten met een speciaal apparaat.

Welke informatie levert het op

De belangrijkste uitkomst is inzicht in de verschillende drempels van een renner. Die drempels zijn de intensiteitszones waarin je lichaam van energieleveringssysteem wisselt. Denk aan het punt waarop je vooral vetten gebruikt en het punt waarop koolhydraten het overnemen. En natuurlijk de bekende anaerobe drempel die bepaalt hoe lang je een stevige inspanning kunt volhouden. Met deze gegevens kun je veel nauwkeuriger trainen dan op hartslag of snelheid alleen. Je leert precies waar je nog kunt verbeteren en waar je al sterk bent.

De betekenis van de drempels

De test levert twee belangrijke omslagpunten op.

De eerste drempel is het moment waarop lactaat begint te stijgen boven de basislijn. Rijden net onder deze drempel is ideaal voor rustige duurtraining. Het verbetert je vetverbranding, je efficiëntie en je vermogen om lang vol te houden zonder op te bouwen naar vermoeidheid.

De tweede drempel laat zien hoe hard je kunt rijden voordat de lactaatproductie echt oploopt. Dit punt bepaalt je klimtempo, je tijdritcapaciteit en je vermogen om intensieve inspanningen vol te houden. Vrijwel elke trainingsmethode werkt met dit omslagpunt, omdat het zo nauw samenhangt met prestaties.

Zie hier hoe jij deze drempels kan verhogen: Drie trainingen om je lactaatdrempel te verhogen.

© Highnorth

lactaattabel

Bij toenemend vermogen stijgt de lactaatwaarde geleidelijk. Tot aan de eerste drempel blijft de curve relatief vlak, daarna loopt het lactaat steeds sneller op. Boven de tweede lactaatdrempel schiet de waarde steil omhoog, wat verklaart waarom deze intensiteit maar kort vol te houden is.

Waarom profs hun test zo vroeg in het seizoen doen

Teams willen een exacte nulmeting. De winter is voor iedere renner anders. Sommigen trainen vooral duur, anderen juist kort en intensief. Een lactaattest laat binnen een uur zien hoe het lichaam ervoor staat. Zo kan de ploegtrainer doelgericht bijsturen.
Daarnaast werken topteams steeds meer met nauwkeurige vermogensprofielen. Een lactaattest koppelt fysiologie aan wattages. Dat betekent dat trainingszones niet op gevoel worden bepaald, maar op meetbare waarden. Het resultaat is een efficiënter seizoen waarin elke training beter aansluit bij het lichaam van de renner.

Waarom amateurs er baat bij hebben

Veel fietsers denken dat lactaattesten alleen zinvol zijn voor profs, maar juist amateurs maken vaak winst door hun trainingen beter te structureren. De meeste renners rijden hun rustige ritten te hard en hun intensieve trainingen te zacht. Een lactaattest maakt dat meteen zichtbaar en geeft zones waarmee je bewuster en efficiënter traint.

Bovendien helpt de test je om realistische doelen te stellen. Wil je sterker worden op langere beklimmingen, dan richt je je op trainingen rond de tweede drempel. Wil je een betere basis opbouwen, dan werk je vooral rond de eerste drempel. Je hoeft niet te raden welke intensiteit het beste werkt, want de cijfers laten het zien.

Heeft iedereen zo'n test nodig

Niet per se. Als je vooral rijdt voor plezier en geen behoefte hebt aan gestructureerde training, dan is een lactaattest geen must. Maar zodra je gericht wilt verbeteren, een evenement plant of merkbaar vastloopt in je progressie, levert een lactaattest duidelijke richting op. De test geeft vooral waarde wanneer je bereid bent om je trainingsblokken aan te passen op basis van de uitkomst.