WD-40 de koning der kettingontvetters, of toch niet?
Jelle Lugten
Er is altijd iemand in het peloton die het zeker weet. Over bandenbreedte. Over schijfremmen. Over koffie na de rit. En over ketting schoonmaken. Die pakt een spuitbus als bokaal beet en heft hem omhoog: de klassieke WD-40. Klaar, discussie afgelopen. Maar is de klassieke WD-40 echt de beste kettingontvetter voor je fiets, of is dat vooral iets wat we elkaar zijn gaan vertellen?
>>> Wil je op de hoogte blijven van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen. Abonneren op Bicycling magazine of losse nummers kopen doe je in onze shop!
Het antwoord in één zin: nee, want het is geen ontvetter
De klassieke WD-40 is geen pure ontvetter, hoe vaak dat ook wordt gedacht. Het is een combinatie van oplosmiddelen en een lichte olie. Het verdrijft vocht, maakt vastzittende onderdelen los en laat een dun beschermend laagje achter.
De naam zegt het zelf al: WD staat voor water displacement, oftewel het verdrijven van water. Niet voor het verwijderen van vet.
Dat werkt geweldig voor vastgeroeste bouten, piepende scharnieren en shifters die even zijn vergeten wat hun taak was. En ja, op een ketting doet het ook iets: het lost vuil en oude olie deels op. Je ziet zwartbruin spul verdwijnen en denkt: onderhoud. Goed bezig.
Maar wat er daarna gebeurt is precies het probleem.
Waarom je ketting schoon lijkt en het niet is
Het laagje dat achterblijft is olie, en olie trekt vuil aan. Je ketting ziet er schoon uit, maar is technisch gezien niet ontvet. Het vuil komt sneller terug en mengt zich met dat restlaagje, met als gevolg extra slijtage aan cassette en kettingbladen.
Dat is geen detail. Het onafhankelijke lab Friction Facts, later overgenomen door CeramicSpeed, testte voor VeloNews tientallen smeermiddelen bij 250 watt. Op een schone ketting was het verschil tussen de beste producten minimaal, maar zodra er zand, vuil en water bij kwamen liep dat op tot enkele watts. Een ketting die vuil vasthoudt, is dus meetbaar trager.
Wil je echt vanaf nul beginnen, dan is een badje met ontvetter de methode die daarvoor is bedoeld.
Let op: het risico voor gelijmde onderdelen
Er is nog iets, en dit is de reden om er echt voorzichtig mee te zijn.
WD-40 bevat oplosmiddelen die bepaalde lijmen kunnen aantasten. In de praktijk zijn er gevallen bekend waarbij bracketpotten na langdurige blootstelling los zijn gekomen uit het frame. Het exacte effect hangt af van de gebruikte lijm en het frame, maar het risico is reëel genoeg om deze spray weg te houden bij gelijmde verbindingen.
Belangrijk: ik heb hiervoor geen fabrikantsverklaring of onafhankelijk onderzoek kunnen vinden. Dit komt uit de werkplaatspraktijk en niet uit een testrapport. Wie zekerheid wil, raadpleegt het veiligheidsinformatieblad van het betreffende product of vraagt het na bij de framebouwer.
Wat een echte kettingontvetter beter doet
WD-40 heeft trouwens zelf ook een speciale kettingontvetter, de WD-40 Specialist Bike Degreaser. Veel renners zijn alleen blijven steken bij de klassieker, vooral omdat die overal te krijgen is.
Daarnaast zijn er ontvetters van merken als Cyclon, Shimano en Muc-Off, ontwikkeld met één doel: vet, olie en vuil volledig verwijderen zonder residu achter te laten. Wat dat oplevert:
- Betere dieptereiniging
- Minder vuilophoping na het schoonmaken
- Langere levensduur van ketting en cassette
- Een betere basis om opnieuw te smeren
Het verschil merk je niet meteen, maar wel na honderden kilometers. Stillere aandrijving, soepeler schakelen, minder snelle slijtage. Welke middelen waarvoor bedoeld zijn, staat in ons overzicht van de fijnste schoonmaakmiddelen voor je fiets.
Eén tip die ik monteurs regelmatig hoor zeggen: spuit de ontvetter op de doek in plaats van op de ketting. Dan verwijder je het oppervlakkige vuil en de oude olie, zonder dat het middel diep in de schakels kruipt en de interne smering wegspoelt.
Zo maak je je ketting wél goed schoon
De ideale volgorde is weinig spannend, maar wel effectief:
- Ontvet met een echte kettingontvetter
- Laat het middel even inwerken
- Borstel het vuil weg
- Spoel of veeg schoon
- Laat de ketting volledig drogen
- Breng daarna pas kettingolie of wax aan
Dat drogen is geen bijzaak. Zit er nog water in de schakels als je gaat smeren, dan krijg je roest en extra slijtage, en regen en roest zijn al de grootste slopers van je racefiets.
Ga je over op wax, dan is volledig ontvetten geen luxe maar een voorwaarde. Wax hecht niet op resten olie. Dat zie je ook terug in de producten die de profs gebruiken, zoals de Chain Wax die Cyclon met Q36.5 en SD Worx ontwikkelde.
Wat betekent dit voor jou
- Gebruik de klassieke WD-40 waarvoor hij is gemaakt: vastzittende bouten, piepende scharnieren en vocht verdrijven na een natte rit. Daar is hij uitstekend in.
- Houd hem weg bij gelijmde verbindingen, zoals de zone rond je trapas. Het risico is klein maar de rekening is groot.
- Voor je ketting: pak een echte ontvetter. Spuit hem op de doek en niet op de ketting, dan spoel je de interne smering niet weg.
- Schoon is pas schoon als hij droog is. Smeren op een natte ketting is erger dan niet schoonmaken.
- Twijfel je over je middel? Kijk naar wat erop staat. Staat er degreaser of ontvetter op, dan is het ervoor gemaakt. Staat er multi-use op, dan niet.
Ja en nee dus. De klassieke WD-40 is geen koning en ook geen ontvetter, maar wel een charmante hofnar die op het juiste moment iets losmaakt en daarna beleefd plaatsneemt aan de zijlijn. Voor wie zijn fiets serieus onderhoudt, blijft een echte kettingontvetter de beste keuze. Meer vergelijkingen lees je bij BikeRadar en meer klusjes in onze rubriek onderhoud.