Tour de France in extreme hitte: wordt koersen in juli straks onverantwoord?

De Tour de France staat al ruim een eeuw synoniem voor heroïek, afzien en zomerse omstandigheden. Maar nu hittegolven steeds extremer worden, rijst een steeds serieuzere vraag: is een Tour in juli nog wel verantwoord? Renners als Tadej Pogacar, Mathieu van der Poel en Alex Baudin trekken openlijk aan de bel. En dat lijkt pas het begin van een veel grotere discussie.

De eerste week van de Tour de France werd gekenmerkt door temperaturen die in Spanje en Zuid-Frankrijk opliepen tot ruim 35, en op sommige plekken zelfs 40 graden. De omstandigheden waren zo extreem dat de organisatie voor het eerst in de geschiedenis besloot een etappe met ongeveer 30 kilometer in te korten vanwege de hitte. Hoewel veel renners die beslissing waardeerden, klonk direct ook kritiek. Volgens meerdere coureurs zijn incidentele maatregelen niet voldoende nu extreme hitte steeds vaker voorkomt.

>>> Wil je op de hoogte blijven van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen.

Pogacar: "De wielerkalender moet op de schop"

Geletruidrager Tadej Pogacar was na afloop opvallend duidelijk. Volgens de viervoudig Tourwinnaar is het tijd om verder te kijken dan een ingekorte etappe zo valt er op de website van de NOS te lezen. Als hij het voor het zeggen had, zou de wielerkalender volgens hem volledig worden herzien. Grote rondes zouden niet langer in de warmste maanden of in de heetste regio's moeten plaatsvinden. Volgens de Sloveen vraagt het veranderende klimaat om fundamentele keuzes in plaats van noodoplossingen. Dat geluid klinkt steeds vaker binnen het profpeloton.

Niet alleen zwaar, maar ook een gezondheidsrisico

Topsport draait altijd om grenzen verleggen, maar bij temperaturen boven de 35 graden verandert de situatie snel. Tijdens een bergetappe produceren renners soms meer dan 400 watt gedurende lange tijd. Slechts een klein deel daarvan wordt omgezet in snelheid; het grootste gedeelte eindigt als lichaamswarmte.

Daardoor kan de kerntemperatuur van een renner oplopen tot boven de 39 graden. Dat verhoogt het risico op uitdroging, oververhitting, hitte-uitputting en in het uiterste geval zelfs een hitteberoerte. Tegelijkertijd daalt de prestatie. Wetenschappelijke onderzoeken tonen aan dat langdurige inspanning bij extreme temperaturen leidt tot een hoger energieverbruik, een hogere hartslag en een lagere maximale vermogensproductie. Teams investeren daarom steeds meer in koelvesten, ijsvesten, gekoelde bidons en speciale koelstrategieën.

Lees ook: Hitte op de fiets: Vanaf welke temperatuur wordt fietsen gevaarlijk?

Van der Poel twijfelt: "Gezond is het niet"

Ook Mathieu van der Poel sprak zich uit tegen de NOS. De Nederlander vond het opvallend dat juist de negende etappe werd ingekort, terwijl de dagen ervoor minstens zo heet waren. Volgens Van der Poel hoort afzien bij topsport, maar erkende hij dat koersen onder deze omstandigheden nauwelijks nog gezond genoemd kan worden. Toch liet hij tegelijkertijd zien hoe complex de discussie is. Ondanks zijn twijfels wilde hij gewoon meestrijden voor de overwinning. Dat illustreert precies het dilemma waar veel profrenners mee worstelen: niemand wil uit de koers stappen, ook al zijn de omstandigheden verre van ideaal.

Alex Baudin: "Ze wachten tot het misgaat"

De Fransman Alex Baudin was nog kritischer. Volgens hem maakt een half uur korter koersen nauwelijks verschil wanneer het asfalt de hele middag blijft uitstralen. Hij vreest dat organisatoren pas écht ingrijpen zodra er ernstige gezondheidsproblemen ontstaan. Volgens Baudin zou een veel logischere oplossing zijn om etappes vroeg in de ochtend te starten.

Waarom start de Tour eigenlijk niet vroeger?

Dat klinkt eenvoudiger dan het is. Vroege starttijden betekenen dat wegen uren eerder afgesloten moeten worden, duizenden vrijwilligers eerder aanwezig moeten zijn en televisie-uitzendingen volledig op de schop gaan. De Tour de France is niet alleen een sportevenement, maar ook een wereldwijd mediaspektakel dat grotendeels wordt gefinancierd door uitzendrechten en sponsors.

Juist de finish in de middag of vroege avond trekt wereldwijd miljoenen kijkers. Een finish rond het middaguur zou voor veel televisiemarkten aanzienlijk minder aantrekkelijk zijn. Toch ziet Pogacar mogelijkheden. Volgens hem zou een start tussen 8.00 en 9.00 uur de hitte grotendeels kunnen vermijden. Renners moeten dan wel veel eerder opstaan, maar hij denkt dat het lichaam zich daarop kan aanpassen.

Lees ook: Zo ga je om met fietsen in de hitte en houd je jezelf koel

Rennersvakbond wil veranderingen vanaf 2027

Ook de internationale rennersvakbond CPA vindt dat de discussie niet langer uitgesteld kan worden. De bond pleit voor gesprekken met alle betrokken partijen gedurende de komende winter. Doel is om vanaf 2027 structurele afspraken te maken over hitteprotocollen, aangepaste starttijden en andere maatregelen die de veiligheid van de renners beter waarborgen.

Dat sluit aan bij een bredere ontwikkeling binnen de sportwereld. Ook tijdens marathons, triatlons en grote wielerwedstrijden worden hitteprotocollen steeds vaker aangescherpt. Organisaties houden niet alleen rekening met de temperatuur, maar ook met luchtvochtigheid, zonkracht en de zogenoemde Wet Bulb Globe Temperature (WBGT), een internationale maatstaf voor hittestress.

Lees ook: Wat doet hitte met je prestaties op de fiets?

Klimaatverandering maakt de discussie onvermijdelijk

Waar extreem warme Tour-edities vroeger uitzondering waren, lijken ze steeds vaker de norm te worden. Volgens klimaatonderzoekers nemen hittegolven in Zuid-Europa zowel in frequentie als intensiteit toe. Juist in juli, traditioneel de maand van de Tour de France, worden steeds vaker temperaturen boven de 35 graden gemeten. Dat betekent dat de discussie over de toekomst van de Tour waarschijnlijk niet meer draait om óf er iets moet veranderen, maar wanneer.

Misschien blijven koelvesten, ijszakken en extra drinkposten voorlopig voldoende. Maar als de temperaturen verder stijgen, lijken grotere ingrepen steeds realistischer. Denk aan vroegere starttijden, aangepaste routes, kortere etappes of zelfs een verschuiving van de Tour naar een ander moment in het jaar. Voorlopig blijft juli de maand van de Tour. Maar de vraag die steeds vaker wordt gesteld, is hoeveel zomers dat nog zo blijft.